Θανάσης Δημάκης*- Νίκος Στουπής*: Στήριξη τώρα στην αγροτική οικονομία και τους ανθρώπους της

Posted on 16 Απριλίου, 2020, 4:48 μμ
13 secs

 

Βρισκόμαστε στο “άγνωστο” μιας εξελισσόμενης παγκόσμιας υγιεινολογικής κρίσης, που μπορεί να μεταλλαχθεί σε παράγοντα αφανισμού μεγάλου μέρους του παγκόσμιου πληθυσμού.  Πολλαπλές  και ολέθριες οι επιπτώσεις της σε πολλαπλά πεδία, ιδιαίτερα στο οικονομικό και κοινωνικό όπου η προβλεπόμενη ύφεση μπορει να πάρει δραματικό χαρακτήρα. Η  δράση μιας  υπεύθυνης πολιτείας, πέρα από την ιατρική αντιμετώπιση , στοχευμένα στην ιδιαιτερότητα κάθε παραγωγικής δυνατότητας και κατηγορίας του πληθυσμού – με ευαισθησία στα πιο ευάλωτα τμήματα του-, είναι πλέον έτσι η αλλιώς, καθοριστική.

Επισημαίνουμε εδώ ορισμένα καίρια και επίκαιρα λόγω κορονοϊού προβλήματα, που σχετίζονται με το άμεσο μέλλον ύπαρξης πλέον του ευρύτερου αγροτικού τομέα , με διατύπωση προτάσεων στήριξης του, τώρα, δεδομένης της κυβερνητικής ανεπάρκειας, που κινείται με επικοινωνιακά πυροτεχνήματα και χωρίς κάποιο ορατό σχεδιασμό.

Τώρα και εμπροσθοβαρώς , που σύμφωνα και με την πρόσφατη απόφαση της ΕΕ και τα ανακοινωθέντα μέτρα στα πλαίσια της ΚΑΠ (Ι & ΙΙ Πυλώνες), όπου το κάθε κράτος μέλος μπορει να έχει δικαίωμα λήψης μέτρων καθ υπέρβαση του συμφώνου Δημοσιονομικής σταθερότητας,  μπορεί να υποστηριχθεί η υλοποίηση τους.

Στόχος . Να περισωθεί ένας άλλος τομέας της ανθρώπινης επιβίωσης , αυτός της παραγωγής τροφίμων , που μπροστά στην άμεση απειλή της δημόσιας υγείας  μπορεί σήμερα να φαίνεται ανεπίκαιρος, αλλά  αποτελεί ‘’βραδυφλεγή βόμβα’’ προς έκρηξη στο άμεσο μέλλον, παρά το ότι η αδιανόητη προπαγάνδα κερδοσκόπων διαφόρων ειδών , διοχετεύει σενάρια ‘’ μη επηρεασμού του’’.

 

Α. Επισημάνσεις

  1. Για την υγιεινή και την ασφάλεια των παραγωγών και των τροφίμων

Η  αυτοπροστασία των αγροτών και των αγρεργατών  από τον κορονοϊό , παράλληλα με τα γενικά μέτρα , σε εργασιακές συνθήκες κυρίως ανοικτής υπαίθρου και κάτω από τις αντιξοότητες  που αυτή συνεπάγεται και που λειτουργεί προσθετικά στους υπάρχοντες κινδύνους,  μπορεί να διασφαλίζεται με την πλήρη και ελεγχόμενη πλέον εφαρμογή των κωδίκων ορθής γεωργικής πρακτικής και των συστημάτων ποιότητας. Μέσω αυτών κατ αρχήν και  η υγιεινή και ασφάλεια των παραγόμενων προϊόντων-τροφίμων.

Η μη τεκμηρίωση μετάδοσης του κορονοϊού μέσω της τροφικής αλυσίδας, καθιστούν  τις γενικές και ειδικές οδηγίες του ΕΦΕΤ σχετικά επαρκείς . Μειώνουν το ‘’βάρος’’  που αναλογεί στους παραγωγούς  και μεταποιητές , όσον αφορά την διαχείριση των  τροφίμων και κλείνουν οποιαδήποτε χαραμάδα εισαγωγής του ιού μέσω της τροφικής αλυσίδας .

Καθίσταται όμως προφανής η αναγκαιότητα αποφασιστικής ενίσχυσης των Δημόσιων Φορέων  με ευθύνη στα αγροτικά προϊόντα και  τρόφιμα ( ΕΦΕΤ , ΕΛΓΟ ), όσον αφορά τον σχεδιασμό , τον έλεγχο , την πιστοποίηση , την έρευνα , τις επιστημονικές εφαρμογές, την τήρηση των κανονισμών. Ενίσχυσης  κατ΄ αντιστοιχία με την αποδεδειγμένη συνεισφορά του Δημοσίου τομέα στην Υγεία , δεδομένου ότι η διατροφή αποτελεί ανελαστικό παράγοντα της ανθρώπινης ύπαρξης. Μακριά από τις νεοφιλελεύθερες απόψεις υποκατάστασης της ευθύνης αυτής από τον ιδιωτικό τομέα.

Ενίσχυσης  με ανθρώπινο δυναμικό, πόρους και τεχνικά μέσα, με προκήρυξη προσλήψεων τώρα , ώστε στις διαρκώς αρνητικά μεταβαλλόμενες συνθήκες  και την υπαρκτή κερδοσκοπία στα ευαλλοίωτα τρόφιμα ,  να υπάρχει η δυνατότητα και  ανταπόκρισης του.

 

 

2.Για τις σημερινές συνθήκες διάθεσης – εμπορίας της αγροτικής παραγωγής 

 

Αν και ο γενικός πληθυσμός, και ιδίως το φτωχοποιημένο τμήμα του , έχει ανάγκη  από ποιοτικά τρόφιμα  υψηλής  διατροφικής αξίας, πολλοί δυσκολεύονται να τα προμηθευτούν. Οι ίδιοι οι παραγωγοί λογω των χαμηλών τιμών διάθεσης και του υψηλού παραγωγικού κόστους αδυνατούν να ανταπεξέλθουν. Ταυτόχρονα  τόνοι γεωργικών προϊόντων φρούτων ,  λαχανικών , κρέατος και προϊόντων του, μένουν η κινδυνεύουν να μείνουν στα χωράφια και στα ψυγεία . Αυτές είναι οι αντιφάσεις του νεοφιλελευθερισμού και οι συνέπειες του ‘’ελεύθερου  ανταγωνισμού’’ και της θεοποιημένης  ‘’αγοράς’’.

Ταυτόχρονα ,

  • η διαρθρωτική αδυναμία συλλογικής οργάνωσης  των αγροτών, εκτός της παραγωγικής διαδικασίας, ιδίως στις φάσεις  τυποποίησης – συσκευασίας  – εμπορίας,
  • η κυριαρχία στην αγορά της σχέσης ατομικής  διαπραγμάτευσης παραγωγού- μεσάζοντα,
  • η ανυπαρξία συστήματος logistics,
  • η εξουσιαστική ‘’οικονομική δικτατορία’’ των καρτέλ στην αλυσίδα τροφίμων,

αφήνουν ως βασική διέξοδο την διάθεση τους στις μικρές σε μέγεθος ‘’λαϊκές αγορές’’ και σε μερικές Κεντρικές.

Η απόφαση της Κυβέρνησης στο όνομα αποφυγής του ‘’συνωστισμού των καταναλωτών’’  να απαγορεύσει τη συμμετοχή των παραγωγών από όμορους Νομούς, όχι μόνο δεν αντιμετώπισε τον συνωστισμό αλλά επέτεινε τα προβλήματα τους .

Αποτελέσματα

  • αδυναμία διάθεσης  προϊόντων,
  • αδυναμία είσπραξης,
  • αδυναμία κάλυψης εξόδων παραγωγής ,
  • αδυναμία κάλυψης προμηθευτών και  δανείων ,
  • αδυναμία κάλυψης προσωπικών αναγκών και υποχρεώσεων, και κυρίως,
  • αδυναμία επανακαλλιέργειας και συνέχειας.
  • αδυναμία και των καταναλωτών που στερούνται βασικά προϊόντα και αναγκάζονται να επιβαρύνονται οικονομικά για να τα αποκτήσουν .

Ιδιαίτερα δε πλήττεται η  κτηνοτροφία, κυρίως η  αιγοπροβατοτροφία, – βασική πηγή κάλυψης των αναγκών σε πρωτεΐνη- που ιστορικά συνέβαλε στην επιβίωση του πληθυσμού και των κτηνοτρόφων άλλα και στην ανάπτυξη της χώρας . Ένας κλάδος με χρόνια προβλήματα, που τώρα τείνει σε πλήρη αποδιάρθρωση.

  1. Για τις σημερινές συνθήκες έναρξης της παραγωγικής διαδικασίας

Η ανοιξιάτικη καλλιεργητική σαιζόν  άρχισε και  η ανασφάλεια  των παραγωγών, σε ένα κατ εξοχήν  επάγγελμα από την φύση του επισφαλές και σημαντικού ρίσκου, κορυφώνεται, καθώς καταγράφονται:

  • Εμφανής μείωση της εσωτερικής ζήτησης και της  λαϊκής αγοραστικής δυνατότητας λογω οικονομικών δυσχερειών .
  • Κακές προβλέψεις για το τουρισμό (‘’σωσίβιο’’  στα χρόνια της οικονομικής κρίσης).
  • Συνεχιζόμενες, αν όχι εντεινόμενες, Ελληνοποιήσεις.
  • Αδυναμία πλέον κρίσιμων εξαγωγικών αγροτικών προϊόντων και προβληματισμός κατά πόσο αντέχει η εσωτερική αγορά τη διοχέτευση τους σε αυτή.
  • Αδυναμία πρόσβασης σε Τραπεζική και Ιδιωτική χρηματοδότηση (ως χορήγηση εισροών από τα Γεωτεχνικά Καταστήματα).
  • Ορατό τεράστιο πρόβλημα  έλλειψης εργατικών χεριών με ταυτόχρονη  αύξηση του κόστους  εργασίας.
  • Ανυπαρξία σχετικά διασφαλισμένων ελάχιστων τιμών παραγωγού σε ένα απορρυθμισμένο αγοραίο περιβάλλον ολιγοπωλιακών συνθηκών.

Η αγωνία όλων μια.

Θα ξεκινήσει φέτος η παραγωγική διαδικασία; Πως και με ποιες στηρίξεις; 

Η διεκδίκηση και θεσμοθέτηση άμεσων και σοβαρών μέτρων στήριξης βραχυπρόθεσμου χαρακτήρα, ιδίως για τους μικρομεσαίους αγρότες , που θα αφήνουν ανοιχτό το δρόμο να ενσωματώνονται μακρόπνοες σχεδιασμένες πολιτικές που και ο ΣΥΡΙΖΑ έχει προγραμματικά καταθέσει ,  καθίστανται μονόδρομος.

 

Β. Πλαίσιο Προτάσεων

  1. Για την Ευρωπαϊκή Πολιτική στήριξης του αγροτικού τομέα

Η κυβέρνηση οφείλει να διεκδικήσει αξιοποιώντας συμμαχίες ιδίως του Νότου, μεγιστοποίηση των διατιθεμένων Ευρωπαϊκών πόρων

  • Σοβαρή αύξηση του προϋπολογισμού της νέας ΚΑΠ και αποτροπή κάθε σχεδίου επανεθνικοποίησης .
  • Έκδοση ειδικού ευρωομόλογου παραγωγής τροφίμων προς χρήση της αγροτικής οικονομίας
  • Ενεργοποίηση με ευελιξία του Ταμείου Διαχείρισης κρίσεων στα πεδία  Ασφάλειας των Τροφίμων και  με αντιμετώπιση των κίνδυνων και απωλειών εισοδήματος .
  • Αυξημένα όρια με σχεδιασμό και προοπτική στις κρατικές ενισχύσεις «de minimis».
  • Επιτάχυνση υλοποίησης και πληρωμής των Δημόσιων έργων του ΠΑΑ.
  • Άμεση αξιοποίηση όλων των σχετικών κανονισμών και ενισχύσεων. Ταχύτατες προκηρύξεις των εναπομεινάντων μέτρων του ΠΑΑ που εκκρεμούν (δημοπρατήσεις των μεγάλων εγγειοβελτιωτικών έργων – πάνω από 400 εκ , τα συστήματα ποιότητας, τα Σχέδια Βελτίωσης για το νερό και τα αντιχαλαζικά του ΕΛΓΑ) με ταυτόχρονη ‘’παρέμβαση’’ στον Τραπεζικό τομέα για διασφάλιση εγγυήσεων συμμετοχής .’Ιδιαίτερα αναγκαίο καθίσταται πλέον το μέτρο της Συμβουλευτικής (100 εκ) , με  ενίσχυση της θεματολογίας του στα θέματα περιβάλλοντος και δημόσιας υγείας .
  • Άμεση καταβολή των άμεσων ενισχύσεων χωρίς γραφειοκρατικές προδιαδικασίες, η βασιμότητα των οποίων  να τεκμηριώνεται διαφανώς και αξιόπιστα στην πορεία.
  • Λήψη μέριμνας στην επεξεργασία του νέου ΠΑΑ 2021-2027 για αυξημένες χρηματοδοτήσεις προς τους  ‘’νέους αγρότες ‘’ και τις  ‘’ συλλογικές μορφές αγροτικής παραγωγής’’ ως στρατηγικές επιλογές.
  1. Για την θεσμική εφαρμογή μέτρων προστασίας της παραγωγής , του αγροτικού πληθυσμού και των καταναλωτών:
  • Αυστηροί έλεγχοι
  1. Για την υποχρεωτική πληρωμή σε 60 ημέρες των νωπών και ευαλλοίωτων προϊόντων
  2. Στην υποχρεωτική αναγραφή, της προέλευσης του γάλακτος και του κρέατος
  • Των Ελληνοποιήσεων
  • Αγροτικό αφορολόγητο πετρέλαιο
  • Τροφοδοσία Δημόσιων Φορέων και φορέων κοινωνικής αλληλεγγύης , αποκλειστικά με εγχώρια προϊόντα , κατά προτεραιότητα μέσω συνεργατικών και συλλογικών σχημάτων.
  • Λειτουργία Παρατηρητήριου τιμών για όλα τα είδη της αλυσίδας (εφόδια, τρόφιμα), για την καταπολέμηση φαινομένων αισχροκέρδειας.
  • Μείωση της καταβολής κατά 25% των ασφαλιστικών εισφορών ΟΓΑ και για τους παραγωγούς, έως τέλος 2020.
  • Μείωση κατά 20% στο φορολογητέο εισόδημα  των συνεταιρισμένων αγροτών.
  • Επανασυνδέσεις ρεύματος  και φτηνότερο κατά 30% αγροτικό ρεύμα άρδευσης στους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες και ανεξάρτητα της διαδικασίας  αδειών χρήσης νερού, τουλάχιστον  για την  καλλιεργητική σεζόν Μάρτιος –Σεπτέμβριος
  • Δυνατότητα τρίμηνης κατ αρχήν παράτασης φορολογικών – ασφαλιστικών  υποχρεώσεων  και εισφορών ΕΛΓΑ, και διαμοιρασμός  – διάχυσή τους  σε 12 μελλοντικές δόσεις
  • Με νομοθετική ρύθμιση ή σε συνεννόηση με τις συστημικές Τράπεζες, ταυτόχρονος συμψηφισμός εισφορών και αποζημιώσεων των αγροτών στον ΕΛΓΑ στις περιπτώσεις  που έχει δημιουργηθεί  δικαίωμα  αλλά δεν υλοποιείται εξ αιτίας   χρέους εισφορών.
  • Αναστολή καταβολής δανειακών υποχρεώσεων και χρεών προς Δημόσιο και  ΟΤΑ όσο διαρκεί η κρίση, χωρίς χρέωση τόκων και λοιπών επιβαρύνσεων.
  • Επίδομα των 800 ευρώ για εργαζομένους κάθε εθνικότητας στον πρωτογενή τομέα που πλήττονται εργασιακά.
  • Επαναλειτουργία λαϊκών αγορών με τη συμμετοχή των κατεχόντων άδειας λαϊκής  παραγωγών εκτός Περιφέρειας , με  μέτρα ασφάλειας και στήριξης του εισοδήματος τους στις περιοχές καραντίνας που εφαρμόζεται αποκλεισμός. Χωροταξικός  ανασχεδιασμός της λειτουργίας τους όσο διαρκούν τα μέτρα , με την διεύρυνση της καταλαμβάνουσας έκτασης  και των σημείων ανάπτυξης τους
  • Κατάργηση του πρόσθετου ΕΝΦΙΑ για κτηνοτροφικές και πτηνοτροφικές εγκαταστάσεις.
  • Κάλυψη της διαπιστωμένης έλλειψης εργατικών χεριών για αγροτικές εργασίες με θεσμοθετημένη , ελεγχόμενη και προσωρινή άδεια εργασίας ακόμα και σε μη φέροντες τα αναγκαία έγγραφα μετανάστες υπό την εποπτεία του οικείου Δήμου.
  1. Για την οικονομική ρευστότητα και στήριξη της παραγωγής και του αγροτικού πληθυσμού

μέσω ενός σοβαρού προγράμματος και άμεση ενεργοποίηση της Αναπτυξιακής Τράπεζας που θεσμοθέτησε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ.

Ορισμένα εφαρμόσιμα μέτρα – πέρα από όσα γενικά έχουν ακουστεί:

  • Οριζόντια Χρηματική Ενίσχυση
  1. Για τους αγρότες / κτηνοτρόφους, καταβολή ποσού υπολογισμένου στη βάση του δείκτη μείωσης της κατανάλωσης (βάση των δηλώσεων καλλιέργειας / συγκομιδής /εκτροφής ) για τους μήνες αναφοράς διάρκειας της κρίσης.
  2. Για τους έχοντες Άδεια Λαϊκής εντός Περιφέρειας , στη βάση του μέτρου λειτουργίας  τους  (1 παρουσία κάθε 2 ή 3 λαϊκές)  ενίσχυση 50 έως 70% στη βάση υπολογισμού προσόδου με αντικειμενικό σύστημα ως προς τις δηλωμένες καλλιέργειες στην άδεια τους.
  • Για τις λειτουργούσες επιχειρηματικές Βιομηχανικού τύπου εντατικές καλλιέργειες και εκτροφές, απολογιστικά στη βάση πραγματικής μείωσης του τζίρου τους από φορολογικά παραστατικά μ.ό. τριετίας , με την δέσμευση διατήρησης των εργαζομένων τους.
  • Προκαταβολή στη βάση του μ.ο. προηγούμενης καταβαλλόμενης τριετίας του 60% της Ενιαίας Ενίσχυσης 2020 μέσα στο Μάιο, ανεξάρτητα της ολοκλήρωσης των διαδικασιών του ΟΣΔΕ
  • Για όλους τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες άτοκο διετές Καλλιεργητικό Δάνειο, με πίστωση στην Κάρτα του Αγρότη και εγγύηση  του Ελληνικού Δημοσίου,  στο 1/3 της αξίας του κόστους παραγωγής , υπολογιζόμενου με αντικειμενικό σύστημα στη βάση των 3 τελευταίων ΟΣΔΕ.
  • Για όλες τις μικρομεσαίες αγροτικές μεταποιητικές επιχειρήσεις Πρόγραμμα Παροχής Εγγυήσεων με χαμηλότερα τραπεζικά επιτόκια και  μεγαλύτερους χρόνους αποπληρωμής.
  • Με νομοθετική ρύθμιση, προκαταβολή  από τον ΕΛΓΑ έναντι ζημίας, στο μίνιμουμ του αποδεκτού ύψους  ζημίας, στη βάση της δήλωσης ζημίας και του ΟΣΔΕ, ανεξάρτητα της μη ολοκλήρωσης του πορίσματος ελέγχου. Αν χρειαστεί , στη βάση της  πρόβλεψης του συστατικού Νόμου του ΕΛΓΑ,  χρηματοδότηση του οργανισμού από τον προϋπολογισμό.
  • Εξόφληση στο 100% των οφειλών του ΕΛΓΑ προς τους παραγωγούς από τις μέχρι τώρα εκκαθαρισθείσες ζημίες.
  • Να μελετηθεί και εκπονηθεί πρόγραμμα επιδότησης μεταφορικών και ναύλων για τα κύρια εξαγωγικά προϊόντα.
  • Άμεση λειτουργία του Ταμείου Μικροπιστώσεων Εγγυοδοσίας και επιτάχυνση συγκρότησης του εργαλείου των Μικροπιστώσεων που προετοιμάστηκε από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ για κάλυψη επενδυτικών σκοπών και  βασικών καλλιεργητικών αναγκών
  1. Για τους Αγρότες που συμμετέχουν σε επενδύσεις του  ΠΑΑ
  • Παράταση όλων των καταληκτικών ημερομηνιών , τουλάχιστον κατά 3 μήνες
  • Στο τέλος του τριμήνου, απαίτηση υπογραφής ΥΔ των δικαιούχων αν θα υλοποιήσουν , ώστε να πάμε σε επιλαχόντες  ή νέες προκηρύξεις
  • Αλλαγή πλαισίου ώστε να αντικατασταθεί η υποχρέωση υλοποίησης του 20% του έργου στο πρώτο χρόνο, με την υποχρέωση υλοποίησης  50% του έργου στο δεύτερο χρόνο.
  • Όσοι έχουν υλοποιήσει 75% του έργου με τη λήξη του χρονικού διαστήματος ν+3, το υπόλοιπο του ποσού να μη πάει έργο  γέφυρα αλλά σε λογική χρόνου ν+4
  • Άμεση κινητοποίηση των χρηματοδοτικών εργαλείων.
  1. Για την στήριξη των Γεωτεχνικών καταστημάτων αγροεφοδίων που ουσιαστικά υποστηρίζουν τη γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή, έχοντας υποστεί τεράστια μείωση του τζίρου και της ρευστότητας τους, ‘’χρηματοδοτώντας’’ άτοκα και με τεράστιες επισφάλειες τον αγροτικό τομέα , υποκαθιστώντας το ανύπαρκτο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
  • Για ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις και μεταχρονολογημένες επιταγές , τουλάχιστον τρίμηνη μετακύλιση, για διπλάσιο χρονικό διάστημα του χρόνου που διαρκεί η κρίση.
  • Για τα ληγμένα – αποσυρόμενα φυτοπροστατευτικά και κτηνιατρικά προϊόντα αυτής της περιόδου, λόγω μειωμένης ζήτησης ενώ η αγορά τους είχε γίνει με βάση νορμάλ πρόβλεψη , επιστροφή στις εταιρείες παραγωγής-διακίνησης τους.
  • Χορήγηση άτοκων για 2 χρόνια δανείων στη βάση του μ.ο αγορών τριετίας για το αντίστοιχο διάστημα της κρίσης , με ορίζοντα εξόφλησης πενταετία.
  • Για 3 μήνες τουλάχιστον και μέχρις ότου διαρκεί η πανδημία, κάλυψη των ασφαλιστικών εισφορών των εργαζομένων τους , με υποχρέωση διατήρησής τους για τουλάχιστον ένα χρόνο.

Εν κατακλείδι

οι ανωτέρω προτάσεις κατατίθενται για διάλογο και εφαρμογή εξειδικευμένων μέτρων στα πλαίσια του προγράμματος ‘’Μένουμε όρθιοι’’  που ανακοίνωσε ο Πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ , με δεδομένο ότι τα μέτρα ύψους 300 εκατομμυρίων ευρώ που εντάσσονται σε αυτό, είναι ένα πρώτο πακέτο και αφορούν το εκτιμώμενο ελάχιστο ποσό που απαιτείται άμεσα για την αποφυγή της κατάρρευσης του τομέα . Την βραχυπρόθεσμη αναγκαιότητα διεύρυνσης του θεωρούμε αυτονόητη.

 

 

*  Θανάσης Δημάκης : Γεωπόνος Αγροτικής Οικονομίας.

Πρώην Γ.Γ Δημόσιας Περιουσίας του ΥΠΟΙΚ , π. A΄ Αντιπρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ

* * Νίκος Στουπής : Γεωπόνος Ζωικής Παραγωγής.

Πρώην Γ. Γ. ΥΠΑΑΤ, π. Πρόεδρος του ΕΛΓΑ

 

...