Simon Tisdall

 

 

Οι Maverick, οι αυταρχικοί ηγέτες εκτός ελέγχου – και εδώ μιλάμε για τον πρόεδρο της Τουρκίας Ερντογάν – τείνουν να πιστεύουν ότι γνωρίζουν καλύτερα τα πάντα και είναι έντονα μισαλλόδοξοι στην κριτική. Είναι αυτή ή ύβρις που έχει οδηγήσει τελικά τον Ερντογάν και την Τουρκία στο χείλος της καταστροφής στη Συρία μετά από εννέα χρόνια απειλές βομβαρδισμών, συγκρούσεων δι’ αντιπροσώπων και άμεσης στρατιωτικής παρέμβασης.

Ο Ερντογάν είναι πλέον απομονωμένος από όλες τις πλευρές, σε αντίθεση με άλλους σημαντικούς παράγοντες της συριακής κρίσης. Έχοντας αποστείλει πλέον των 7.000 στρατιώτων και άρματα στην Ιντλίμπ τον περασμένο μήνα για την ενίσχυση των υφιστάμενων στρατιωτικών θυλάκων, η Τουρκία έχει βυθιστεί σε ανοιχτό πόλεμο με το καθεστώς του Μπασάρ Αλ Ασαντ. Έχει επιτεθεί σε αεροδρόμια και περιοχές ραντάρ πολύ πίσω από την de facto “πρώτη γραμμή”. Έχει δηλώσει ότι όλα τα “στοιχεία” του καθεστώτος είναι νόμιμοι στόχοι.

Στα μέσα του 2011, όταν είχαν άρχισαν οι εξεγέρσεις των αραβικών ανοίξεων , ο Aχμέτ Νταβούτογλου , τότε υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, συναντήθηκε με τον Άσαντ στη Δαμασκό και τον προέτρεψε να συζητήσει τα αιτήματα των διαδηλωτών. Ο Άσαντ αρνήθηκε. Ο Davutoğlu μου είπε αργότερα ότι ο ηγέτης της Συρίας απλώς δεν τον άκουγε. Η πιθανότητα χάθηκε. Καθώς ενισχύθηκε η καταστολή του Άσαντ, ο Ερντογάν έριξε το βάρος της Τουρκίας  στους αντάρτες, συμπεριλαμβανομένων των ισλαμικών ομάδων.

Αλλά αυτό που συμβαίνει τώρα στη βορειοδυτική Συρία δεν είναι πλέον ένας πόλεμος δι’ αντιπροσώπων. Πρόκειται για μια άμεση αντιπαράθεση μεταξύ των δύο βαριά οπλισμένων γειτονικών κρατών. Και απειλεί να τραβήξει την Τουρκία βαθύτερα σε στρατιωτική σύγκρουση με τη Ρωσία, τον κύριο σύμμαχο του Άσαντ. Οι εκπρόσωποι του Ερντογάν και τα φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης εξακολουθούν να δείχνουν ότι η καταστροφή της περασμένης Πέμπτης, όταν 33 Τούρκοι στρατιώτες σκοτώθηκαν σε επίθεση κατά της συνοδείας τους στην Ιντλίμπ, ήταν υπαιτιότητα του συριακού καθεστώτος.

Είναι δύσκολο να γνωρίζουμε τα γεγονότα, δεδομένης της καταστολής της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας του Ερντογάν. Αλλά η αλήθεια φαίνεται να είναι πολύ διαφορετική. Ο αριθμός των νεκρών μπορεί να ανέρχεται σε 55, σύμφωνα με τον Μετίν Γκουρτσάν, έναν στρατιωτικό αναλυτή που γράφει για την σεβαστή online περιφερειακή πλατφόρμα al-Monitor. Οι τοπικές αναφορές μιλούν μέχρι και 100 νεκρούς. Φαίνεται επίσης ότι η πλειοψηφία των θανάτων προκλήθηκαν όχι από συριακά αεριωθούμενα αεροσκάφη, αλλά από σκόπιμες και συνεχείς ρωσικές αεροπορικές επιδρομές.

Ο Ερντογάν έχει αρνηθεί να κατηγορήσει τη Ρωσία και το Κρεμλίνο αρνήθηκε κατηγορηματικά την ευθύνη. Αλλά η σειρά των γεγονότων την περασμένη Πέμπτη, η οποία ξεκίνησε με τουρκικές επιθέσεις σε ρωσικά αεροσκάφη που πετούν πάνω από νότιο Ιντλίμπ, δείχνει διαφορετικά. Τα τουρκικά πυρά , που αφορούσαν φορητά συστήματα αεροπορικής άμυνας (Manpads), απείλησαν επίσης τη στρατηγική βάση Khmeimim της Ρωσίας.

Οι ενοχλημένοι Ρώσοι διοικητές – ή ίσως η διαταγή που ήρθε από τη Μόσχα – φαίνεται να έχουν τραβήξει μια γραμμή μετά από εβδομάδες φονικών επεισοδίων. Η τουρκική συνοδεία χτυπήθηκε αργά το απόγευμα την ίδια ημέρα. Στις ώρες που ακολούθησαν, με τους τραυματίες στρατιώτες που χρειάζονταν επειγόντως ιατρική βοήθεια, η Μόσχα απέρριψε το αίτημα της Άγκυρας να ανοίξει τον εναέριο χώρο του Ιντλίμπ για να επιτρέψει την εκκένωση, ανέφερε ο Γκουρτσάν.

Είχε πρόθεση ο Βλάντιμιρ Πούτιν, ο πρόεδρος της Ρωσίας, να διδάξει στον Ερντογάν ένα σκληρό μάθημα; Αν ναι, φαίνεται ότι έχει δουλέψει. Ο Ερντογάν τρέφει τώρα τις ελπίδες του σε μια προσωπική συνάντηση με τον Ρώσο ηγέτη για να αποτρέψει περισσότερες συγκρούσεις που η Τουρκία δεν μπορεί να κερδίσει. Θα μεταβεί στη Μόσχα την Πέμπτη για να αναζητήσει κατάπαυση του πυρός – αφού ο Πούτιν συμφώνησε να του δώσει χρόνο.

Ωστόσο, ο Πούτιν μπορεί να μην έχει τη διάθεση να σταματήσει. Απαιτεί άμεσα τον τερματισμό του συριακού πολέμου, όπου οι ρωσικές δυνάμεις ασχολούνται εδώ και σχεδόν πέντε χρόνια με σημαντικό οικονομικό και ανθρώπινο κόστος. Θέλει μια νίκη για τον πελάτη του, τον Άσαντ, στην Ιντλίμπ, την τελευταία επαρχία στην κατοχή των ανταρτών και για τις δικές του επεκτατικές περιφερειακές πολιτικές. Θέλει να δηλώσει ένα στρατηγικό θρίαμβο έναντι της Δύσης και ιδιαίτερα των ΗΠΑ.

Η τιμή του Πούτιν για την απομάκρυνση του Ερντογάν από το άγκιστρο μπορεί να είναι πλήρης ή μερική τουρκική απόσυρση από την Ιντλίμπ, αλλά και από άλλα εδάφη της Συρίας που είναι κατειλημμένα από τους Τούρκους δυτικά του Ευφράτη – και από την κουρδικής κυριαρχίας βορειοανατολική περιοχή που εισέβαλε αμφισβητήσιμα  το περασμένο φθινόπωρο. Η πάντοτε αδύναμη ιδέα του Ερντογάν, για τη διατήρηση σχεδόν- μόνιμων “ασφαλών ζωνών” μέσα στη Συρία στις οποίες θεωρητικά μπορούν να επιστρέψουν οι πρόσφυγες από την Τουρκία, φαίνεται να είναι νεκρή ή πεθαίνει.

Η εγγενής αδυναμία της στρατηγικής του Ερντογάν έχει εκτεθεί περαιτέρω από την αδυναμία των ισλαμιστών εξτρεμιστών, που υποστηρίζει στην Ιντλίμπ, να αντισταθούν στην πρόσφατη Ρώσο-συριακή προώθηση και από την άρνηση των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ να έρθουν σέ βοήθειά του με κάθε μέσο. Η Τουρκία έκανε έκκληση για υποστήριξη μετά την καταστροφή της περασμένης εβδομάδας. Μόνο περιορισμένη βοήθεια με την επιτήρηση και την ανταλλαγή πληροφοριών προσφέρθηκε.

 

Για άλλη μια φορά, ο Ερντογάν συλλέγει αυτό που έσπειρε. Έχει επανειλημμένα χλευάσει και επικρίνει το Νάτο, τους Αμερικανούς και τους Ευρωπαίους ηγέτες σε περιφρονητικά όρια. Αγόρασε ένα ρωσικό σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας με ισχυρές αμερικανικές αντιρρήσεις. Έχει θέσει σε κίνδυνο τη μάχη της Δύσης κατά του Ισλαμικού Κράτους με τη διεξαγωγή πολέμου στους Κούρδους της Συρίας. Και προσπάθησε να εργαλειοποιήσει τη συριακή κρίση των προσφύγων για να λυγίσει την ΕΕ  – και συνεπώς δημιουργώντας το τρέχον χάος και την δυστυχία στα ελληνοτουρκικά σύνορα. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η εγχώρια αντιπολίτευση αναπτύσσεται, προωθούμενη από το συριακό πρόβλημα.

 Καθώς η κρίση της Ιντλίμπ εντατικοποιήθηκε τους τελευταίους μήνες, ο Ερντογάν ισχυρίστηκε ότι ο μόνος σκοπός του ήταν να υποστηρίξει την μερική εκεχειρία του 2018 και να αποτρέψει μια άλλη μαζική εισροή προσφύγων στην Τουρκία. Αυτοί είναι εύλογοι στόχοι. Αλλά οι επιθετικές του τακτικές και η οργισμένη ρητορική, όπως συνήθως, προκάλεσαν την αυτοκαταστροφή. Ένα εκατομμύριο εκτοπισμένοι, πεινασμένοι και τρομοκρατημένοι κάτοικοι της Idlib ενδέχεται σύντομα να μην έχουν καμία άμυνα απέναντι στις επιθετικές διαθέσεις του Ασαντ.

Η ταπείνωση της Τουρκίας δεν αποτελεί αιτία για ευθυμία στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ. Αυτό που πρέπει να γίνει είναι να υπογραμμίσουμε την ευθύνη της – μέχρι στιγμής αισχρά παραβιασμένη- να παρέμβει άμεσα στην κρίση της Ιντλίμπ  για να προστατεύσει τους αμάχους, να σταματήσει τις μάχες και να επιδιώξει ευρύτερη ειρήνη. Σχέδιο που αφέθηκε στον Ερντογάν, δεν θα λειτουργούσε ποτέ. Οι δυτικές δημοκρατίες έχουν μια τελευταία ευκαιρία να κάνουν το σωστό στη Συρία: Δημιουργία και επιβολή δίκαιου – και να πει στον Πούτιν και τα βομβαρδιστικά του να πάνε σπίτι τους.

 

 

 

Πηγή www.theguardian.com

...