To προηγούμενο Σάββατο ξαναβρέθηκα στην Πιάτσα Σεμπιόνε στη Ρώμη, στις αρχές της συνοικίας Μοντεσάκρο, σε μια ανοιχτή τοπική συνέλευση, μια σαν αυτές που θα θέλαμε να γίνονται παντού.

Η νοσταλγία μου επέστρεψε σε αυτήν την πλατεία, πριν ακόμα γεννηθεί αυτή η εφημερίδα, που είχε την έδρα το πρώτο «circolo di Manifesto»(μηναίο περιοδικό), που γεννήθηκε από την τοπική  «συλλογικότητα του Μοντεσάκρο», που μαζί με πολλούς άλλους, έγιναν άμεσα- και σίγουρα χάρη στο κύρος του Aldo Natoli  στο PCI της Ρώμης – οι αναγνώστες του περιοδικού που μόλις είχε κυκλοφορήσει.

Εκείνος ο προσδιορισμός – Circolo – επηρέασε το όνομα που ανέλαβαν όλες οι παρόμοιες δομές που σε σύντομο χρονικό διάστημα συγκροτήθηκαν στην Ιταλία και τις οποίες ονομάσαμε «Κέντρα Κομμουνιστικής Πρωτοβουλίας του Manifesto». Εμείς οι ίδιοι μείναμε έκπληκτοι από αυτόν τον αυθόρμητο πολλαπλασιασμό, που μας ανάγκασε να ταξιδέψουμε σε όλη την Ιταλία για πολύ καιρό για να δούμε ποιοι ήταν αυτοί που αποφάσισαν με ενθουσιασμό να πάρουν το όνομα Manifesto.

Δεν ξέρω τι είπα αυτό το Σάββατο. Ξέρω μόνο ότι αφαιρέθηκα, με το βλέμμα μου και την καρδιά μου καρφωμένα στα παράθυρα του ιστορικού εστιατορίου. Γιατί μου επανήλθαν οι αναμνήσεις της ιστορίας μας και, μαζί τους, η συγκίνηση.

Η εφημερίδα δεν γεννήθηκε με τον ίδιο τρόπο, εννοώ χωρίς μια πραγματική απόφαση. Θυμάμαι ότι ο Luigi (Pintor), όταν βρεθήκαμε με τόσα πολλά κέντρα που είχαν μεγαλώσει σαν μανιτάρια και συνειδητοποιήσαμε ότι είχαν γίνει, είτε αρέσει είτε όχι, μέρος του δικού μας σχεδίου, κούνησε το κεφάλι του και, αυτό-ειρωνευόμενος επαναλάμβανε: “Μόνο ο θεός ξέρει ότι δεν είχαμε καμία επιθυμία να κάνουμε ένα κόμμα! “.

Κινηθήκαμε, επίσης, επειδή αισθανθήκαμε αμέσως πόσο άσχημα ήταν να σκεφτόμαστε ότι εμείς γράφαμε και τα παιδιά θα έπρεπε να περιοριστούν στο να μας διαβάζουν.

Αντίθετα, η εφημερίδα ήταν θέληση και ανάληψη ευθύνης με μια αιτιολογημένη και συλλογική απόφαση. Το εξηγεί ο Luigi Pintor στο ανυπόγραφο editorial του περιοδικού 12/1970, αλλά γράφτηκε από αυτόν – τον καλύτερο δημοσιογράφο της Ιταλίας, όπως αναγνώρισε ο Berlinguer χρόνια αργότερα.

independentnews, Luciana Castellina: 50 χρόνια IL Manifesto/ Η υπευθυνότητα ενός σχεδίου, INDEPENDENTNEWS

Lucio Magri-Rossana Rossanda-Eliseo Milani-Luciana Castellina

 

«Το κοινωνικό σώμα – έλεγε ο Pintor – είναι απεριόριστα πλουσιότερο σε δράσεις από όσες μπορεί να εκφράσουν οι πολιτικές πρωτοπορίες. Αλλά για να τις χρησιμοποιήσει σοβαρά, πρέπει να παράγει μια κινητοποίηση και μια ενορχήστρωση προσαρμοσμένες στο σχέδιο. Το μηνιαίο Ιl Manifesto ήταν μια επιλογή πεδίου και ένα όχημα ιδεών. Ένα καθημερινό Ιl Manifesto είναι η φυσική και σχεδόν υποχρεωτική απάντηση σε μια φάση ανάπτυξης ».

Πώς τα πράγματα εξελίχθηκαν είναι πολλοί αυτοί που το ξέρουν, γιατί ήταν πρωταγωνιστές αυτής της ιστορίας, πολύ λιγότερο το ξέρουν οι σημερινοί αναγνώστες για προφανείς λόγους ηλικίας. Εάν τώρα επέστρεψα για να μιλήσω για τις περιστάσεις της γέννησής του, δεν είναι μόνο για το amarcord του Montesacro, είναι επειδή είμαι ανήσυχη, όπως σχεδόν όλοι μας.

Με την έννοια ότι νιώθω το δράμα όλων των προβλημάτων της εποχής μας που αντιμετωπίζουμε και ταυτόχρονα νοιώθω την ακραία ανεπάρκεια των δυνάμεών μας. Και όμως, την ίδια στιγμή νιώθω, όπως είπαμε τότε – και το επιβεβαιώνω κάθε μέρα – ότι σήμερα ακόμη περισσότερο από χθες “το κοινωνικό κίνημα είναι πολύ πιο πλούσιο σε δράσεις  από όσες μπορεί να εκφράσουν οι πολιτικές πρωτοπορίες “.

Αισθάνομαι λοιπόν ότι έχουμε μεγάλη ευθύνη για την κάλυψη αυτής της ανεπάρκειας. Η οποία είναι επίσης και του Manifesto, ένα όνομα που περιλαμβάνει όχι μόνο αυτούς που δημιουργούν την εφημερίδα, αλλά και εκείνους από εμάς που είμαστε απλώς αναγνώστες, ή συχνά, όπως εγώ, αναγνώστες και στενοί συνεργάτες.

Κατά τη διάρκεια αυτών των 50 ετών, που γιορτάζουμε σήμερα, δεν έλειψαν οι συζητήσεις, ακόμη και πικρές, σχετικά με τον πολιτικό ρόλο της εφημερίδας: η ίδια η εφημερίδα, όπως ανέφερα προηγουμένως, γεννήθηκε για να ανταποκριθεί σε μια ανάγκη του κινήματος, το οποίο στη συνέχεια έγινε κόμμα, από το οποίο χωρίστηκε το 1978, με έντονες ρήξεις, οι οποίες ωστόσο δεν εμπόδισαν να παραμείνει τόσο ισχυρή η σχέση μεταξύ εκείνων που βρέθηκαν είτε από τη μία πλευρά είτε από την άλλη, από το να βρεθούν σε μετέπειτα κοινές περιπέτειες.

Η πιο σημαντική από αυτές ήταν σίγουρα το δεύτερο περιοδικό “Rivista del Manifesto”, που εκδόθηκε μεταξύ του 1999 και του 2004, με αρχισυντάκτη τον Lucio Magri, με δημιουργούς, όχι μόνο αυτούς του πρώτου περιοδικού, αλλά και εκείνους που, αν και καθοριστικό κομμάτι της ίδιας τάσης στο PCI από το οποίο γεννήθηκε το Manifesto, το 1969, δεν ήθελαν να περάσουν τα όρια εντός των οποίων επιτρέπεται η (κομματική) διαφωνία : Κύρια τον Pietro Ingrao.

Για να μην αναφέρουμε τη φιλία που συνέχισε να μας δένει, δεν ξέρω αν όλοι καταλάβαιναν πόσο οδυνηρά συναισθηματικό ήταν για τη Rossana να συνοδεύει τον Lucio μέχρι την τελευταία στιγμή της ζωής του και γιατί ζήτησε αυτήν να τον βοηθήσει να ζήσει την επιλογή του θανάτου.

Στα γεγονότα της πιο δύσκολης στιγμής στην ιστορία μας – το συνέδριο του PDUP στο Viareggio το Νοέμβρη του 1978 – βρίσκω μια δήλωση μου και του Valentino (Parlato) όπου λέμε “Η βαθιά γνωριμία και η αγάπη μεταξύ μας δεν είναι ψυχολογικό γεγονός αλλά καθαρά πολιτικό”.

Δεν γράφω όλα αυτά τα πράγματα για να ξανανοίξω σήμερα τη συζήτηση που είχαμε τότε: το πλαίσιο στο οποίο έλαβε χώρα είναι τόσο διαφορετικό από το τρέχον που δεν θα είχε νόημα. Όμως , ήθελα να υπενθυμίσω εκείνο το πρόβλημα, επειδή εξακολουθεί να είναι πρόβλημα του Manifesto, το οποίο, όχι μόνο γνωρίζουμε, αλλά αισθανόμαστε, δεν είναι μόνο μια εφημερίδα, αλλά κάτι πολύ περισσότερο.

Ειδικότερα σήμερα, αφού είναι η μόνη αριστερή εφημερίδα που επιβιώνει, και εκείνη στην οποία βρίσκονται οι υπογραφές όλων των κομματιών της διασπασμένης τάσης μας. Το οποίο φυσικά δεν είναι ένα κόμμα, ούτε μπορεί να είναι δική του δουλειά να δημιουργήσει ένα.

Και όμως, σε αυτήν την επέτειο, θα ήθελα να συμφωνήσουμε να μην το θεωρήσουμε απλώς ένα εργαλείο επικοινωνίας, αλλά ένα σημείο αναφοράς για μια προσπάθεια οικοδόμησης μιας γραμμής, ενός σχεδίου.

Θέλω να πώ, να δεσμευτούμε όχι μόνο για να εκφράσουμε την αντίστοιχη άποψή μας, αλλά να μελετήσουμε πώς να το κάνουμε να ζήσει συλλογικά, προκειμένου να επιτύχουμε τουλάχιστον μια παρόμοια δράση. Πρώτα απ’όλα για να βοηθήσουμε να κάνουμε το Manifesto όχι μόνο ένα μέρος σύγκρουσης ιδεών, αλλά και προσανατολισμού.

independentnews, Luciana Castellina: 50 χρόνια IL Manifesto/ Η υπευθυνότητα ενός σχεδίου, INDEPENDENTNEWS