Η περίπτωση για ένα πλανητικό Σύνταγμα

Posted on March 26, 2020, 5:50 pm
12 secs

 Luigi Ferrajoli

-Ο κορωναϊός δεν γνωρίζει σύνορα. Έχει πλέον εξαπλωθεί σχεδόν παντού στον κόσμο και σίγουρα σε όλη την Ευρώπη. Είναι μια παγκόσμια κατάσταση έκτακτης ανάγκης που θα απαιτούσε μια παγκόσμια απάντηση. Μπορούμε ωστόσο να αντλήσουμε δύο διδάγματα, τα οποία μας υποχρεώνουν να σκεφτούμε το μέλλον μας.


Το πρώτο μάθημα αφορά την αδυναμία μας και, ταυτόχρονα, τη συνολική μας αλληλεξάρτηση. Παρά τα τεχνολογικά μας επιτεύγματα, την ανάπτυξη του πλούτου μας και την ανακάλυψη ολοένα και πιο θανατηφόρων όπλων, εξακολουθούμε να είμαστε – απλά ως άνθρωποι – εκτεθειμένοι σε καταστροφές, μερικές από τις ανεύθυνες περιβαλλοντικές ζημίες μας, ενώ άλλοι, όπως η σημερινή επιδημία, είναι απλώς φυσικές καταστροφές.

Υπάρχει όμως μια κρίσιμη διαφορά, σε σύγκριση με όλες τις τραγωδίες του παρελθόντος: η παγκόσμια φύση των σημερινών καταστροφών, που πλήττουν ολόκληρο τον κόσμο, ολόκληρη την ανθρωπότητα, χωρίς διακρίσεις ανάλογα με την εθνικότητα, τον πολιτισμό, τη γλώσσα, τη θρησκεία ή ακόμα και την οικονομική και τις πολιτικές συνθήκες.

Δυστυχώς, το αποτέλεσμα αυτής της πλανητικής πανδημίας είναι μια δραματική επιβεβαίωση της ανάγκης και της κρισιμότητας να επιτευχθεί ένας πλανητικός συνταγματισμός, όπως αυτός που προτάθηκε και προωθήθηκε από τη σχολή της Σύνταγματικής Γης (Constituent Earth) που εγκαινιάσαμε στη Ρώμη στις 21 Φλεβάρη.

Το δεύτερο μάθημα αφορά την ανάγκη για αποτελεσματικά – και πάνω απ ‘όλα  συντεταγμένα- μέτρα που πρέπει να ληφθούν ενόψει έκτακτων καταστάσεων αυτού του είδους, προκειμένου να αποφευχθεί η ποικιλία των μέτρων που υιοθετούνται, σε πολλές περιπτώσεις εντελώς ακατάλληλα, για να σταματήσουν την εξάπλωση και τον πολλαπλασιασμό της ζημίας που θα υποστεί ο καθένας.

Πράγματι, κάθε χώρα λαμβάνει τώρα διαφορετικά μέτρα, μερικές φορές εντελώς ανεπαρκή, όπως εκείνα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο, των οποίων οι κυβερνήσεις έχουν υποβαθμίσει τον κίνδυνο, προκειμένου να μην βλάψουν τις οικονομίες τους. Ακόμη και στην Ευρώπη, τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ κινούνται χωρίς συντονισμό, υιοθετώντας το καθένα διαφορετικές στρατηγικές: από τα αυστηρά μέτρα της Ιταλίας και της Ισπανίας έως τα πιο μετριοπαθή μέτρα της Γαλλίας και της Γερμανίας – αν και, τουλάχιστον όσον αφορά την Ευρώπη, η  κοινή διαχείριση της επιδημίας πραγματικά απαιτείται από τις Συνθήκες της ΕΕ.

Το άρθρο 168 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφιερωμένο στη δημόσια υγεία, αφού δηλώσει ότι «υψηλό επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης υγείας θα εξασφαλίζεται κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή όλων των πολιτικών και δραστηριοτήτων της Ένωσης» αναφέρει ότι «τα κράτη μέλη, σε συνεργασία με την Επιτροπή, θα πρέπει να συντονίζουν μεταξύ τους τις πολιτικές και τα προγράμματά τους » και ότι « το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο … μπορούν επίσης να λάβουν μέτρα προώθησης που αποσκοπούν στην προστασία και βελτίωση της ανθρώπινης υγείας και ιδίως στην καταπολέμηση της μάστιγας των μεγάλων διασυνοριακών προβλημάτων υγείας. ”

Επιπλέον, το άρθρο 222, με τίτλο “Ρήτρα αλληλεγγύης”, αναφέρει ότι “η Ένωση και τα κράτη μέλη της ενεργούν από κοινού με πνεύμα αλληλεγγύης εάν ένα κράτος μέλος είναι αντικείμενο τρομοκρατικής επίθεσης ή θύματος φυσικής ή ανθρωπογενούς καταστροφής . »

Πώς είναι δυνατόν η Ευρωπαϊκή Ένωση να μπορεί να επιβάλλει μόνο θυσίες και πολιτικές λιτότητας στα κράτη μέλη προς όφελος των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών και όχι μέτρα υγείας που θα διαφυλάσσουν τη ζωή των πολιτών της;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ένα από τα μέλη της τον Επίτροπο για την Υγεία, έναν άλλο για τα Κοινωνικά Δικαιώματα, έναν άλλο για τη Συνοχή και τις Μεταρρυθμίσεις και ακόμη και έναν Επίτροπο για τη Διαχείριση Κρίσεων. Ποιοι είναι όλοι αυτοί οι αξιωματούχοι που περιμένουν – γιατί δεν αναλαμβάνουν αυτή την κατάσταση έκτακτης ανάγκης να προωθήσουν ενιαία και αποτελεσματικά μέτρα για την αντιμετώπισή τους σε όλη την Ευρώπη, με δεσμευτικές οδηγίες;

Πάνω απ ‘όλα , ο παγκόσμιος χαρακτήρας αυτής της επιδημίας επιβεβαιώνει την ανάγκη – που είναι ήδη εμφανής από την άποψη της ζημιάς στο περιβάλλον, αλλά καθίσταται ακόμα πιο ορατή και επείγουσα από τον τρομερό καθημερινό αριθμό των θανάτων και μολύνσεων – για τη δημιουργία ενός Συντάγματος για τη Γη που θα παρέχει εγγυήσεις και θεσμούς που θα ανταποκρίνονται στις παγκόσμιες προκλήσεις και θα μπορούν να προστατεύουν τη ζωή όλων.

Ένας Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπάρχει ήδη. Όμως, δεν έχει ούτε τα μέσα και το θεσμικό φορτίο που είναι απαραίτητα για να προσφέρουν στις φτωχές χώρες τα 460 φάρμακα που σώζουν ζωές, τα οποία, όπως ο ΠΟΥ θεσμοθέτησε πριν από 40 χρόνια, πρέπει να είναι προσιτά σε όλους και η έλλειψη των οποίων προκαλεί 8 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο. Σήμερα, η παγκόσμια επιδημία επηρεάζει όλους εξίσου, χωρίς διάκριση μεταξύ πλουσίων και φτωχών.

Πρέπει συνεπώς να μας δώθεί η ευκαιρία να καταστήσουμε τον ΠΟΥ σαν ένα θεσμικό όργανο που θα προσφέρει πραγματικές εγγυήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, δίνοντας του  τις εξουσίες και τα οικονομικά μέσα που είναι απαραίτητα για την αντιμετώπιση της κρίσης, με ορθολογικά και επαρκή μέτρα, που δεν εξαρτώνται από ενδεχόμενα πολιτικά ή οικονομικά συμφέροντα, αλλά αποσκοπούν στη διασφάλιση της ζωής όλων των ανθρώπων μόνο και μόνο επειδή είναι ανθρώπινες.

Όλες οι συνθήκες είναι παρούσες σήμερα για ένα τέτοιο άλμα στον πολιτισμό, όπως η εφαρμογή ενός παγκόσμιου συνταγματισμού και μιας πλανητικής δημόσιας σφαίρας: όχι μόνο οι θεσμικές, αλλά και οι κοινωνικές και πολιτιστικές. Μεταξύ των επιπτώσεων αυτής της επιδημίας υπάρχει επίσης μια επανεκτίμηση του ρόλου της δημόσιας σφαίρας στην κοινή αντίληψη, μια επιβεβαίωση της υπεροχής του κράτους στις τοπικές περιφέρειες από την άποψη της δημόσιας υγείας και, πάνω απ ‘όλα- μετά από χρόνια μίσους, ρατσισμού και σεκταρισμού – μιας έκτακτης και μη αναμενόμενης αίσθησης αλληλεγγύης μεταξύ ανθρώπων και μεταξύ λαών.

Η τελευταία εκδηλώνεται στην βοήθεια που προέρχεται από την Κίνα, στα κοινά τραγούδια και τις εκφράσεις αγάπης και ευγνωμοσύνης που στέλνονται από μπαλκόνια σε γιατρούς και νοσηλευτές – για να το βάλουμε απλά, με την αντίληψη ότι είμαστε ένας ενιαίος λαός της γης, ενωμένοι από την κοινή ανθρώπινη κατάσταση στην οποία όλοι ζούμε.

Ίσως τελικά από αυτή την τραγωδία να προκύψει μια γενική επίγνωση του κοινού μας πεπρωμένου – μια συνειδητοποίηση που θα απαιτούσε ένα κοινό σύστημα εγγυήσεων των δικαιωμάτων μας και της ειρηνικής και ενωμένης συνύπαρξις μας.`

written by Luigi Ferrajoli, φιλόσοφος και συγγραφέας του «θεωρία του Δικαίου και της Δημοκρατίας»

...