Hasta la victoria siempre, Comandante! Η δολοφονία του Τσε

Posted on 09 Οκτωβρίου, 2020, 7:36 πμ
18 secs

Ήταν σαν σήμερα, 9 Οκτωβρίου 1967. Ο εμβληματικός ήδη επαναστάτης Ερνέστο Τσε Γκεβάρα περνούσε διά παντός στη σφαίρα του μύθου, δολοφονημένος από άγημα του βολιβιανού στρατού.

Ο Γκεβάρα ήταν το μεγαλύτερο από τα πέντε παιδιά μιας μεσοαστικής οικογένειας αριστερών πεποιθήσεων. Από μικρός ο Τσε έγινε γνωστός για τις ριζοσπαστικές του απόψεις και στην υπεράσπιση των φτωχών και των αδυνάτων. Ακόμη, από πολύ μικρή ηλικία διακρίθηκε για τις αθλητικές του επιδόσεις. Έπαιζε ράγκμπι, ποδόσφαιρο, έκανε σκοποβολή και ποδήλατο. Σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο του Μπουένος Άιρες και αποφοίτησε τον Μάρτιο του 1953.

Τα καλοκαίρια του συνήθιζε να τα περνά ταξιδεύοντας σε χώρες της Λατινικής Αμερικής. Οι παρατηρήσεις του πάνω στα οικονομικά και πολιτικά προβλήματα των χωρών της Λατινικής Αμερικής τον έπεισαν ότι μοναδική λύση αποτελεί η επανάσταση. Οι αναμνήσεις του από τα ταξίδια αυτά κυκλοφόρησαν το 1992 σε βιβλίο με τίτλο «Ημερολόγια Μοτοσυκλέτας» και το 2004 μεταφέρθηκαν στη μεγάλη οθόνη από τον βραζιλιάνο σκηνοθέτη Βάλτερ Σάλες.

Μετά την αποφοίτησή του πήγε στη Γουατεμάλα, όπου ο συνταγματάρχης Χακόμπο Άρμπενς ηγείτο ενός προοδευτικού καθεστώτος, το οποίο μέσα από την αναδιανομή της γης, απέβλεπε στην πραγματοποίηση επανάστασης. Η ανατροπή του καθεστώτος Άρμπενς το 1954 με πραξικόπημα, έπεισε τον Γκεβάρα ότι οι ΗΠΑ θα πολεμούσαν πάντα τις αριστερές κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής και των αναπτυσσόμενων χωρών ανά τον κόσμο. Η πεποίθηση αυτή αποτέλεσε τη βασική ιδέα των σχεδίων του για την επικράτηση του σοσιαλισμού μέσα από την παγκόσμια επανάσταση.

Τσε Γκεβάρα

Η γνωριμία με τον Φιντέλ Κάστρο και η σχέση του με την Ίλδα Γκαδέα

Το Σεπτέμβριο του 1954, ο Γκεβάρα ταξίδεψε στο Μεξικό, που αποτελούσε τον προορισμό των εξόριστων Λατινοαμερικανών. Στην πόλη του Μεξικού, συνάντησε τον Κουβανό εξόριστο Νίκο Λόπες, ενώ επανασυνδέθηκε και με την Ίλδα Γκαδέα. Εκεί εργάστηκε ως γιατρός και φωτογράφος. Μέσω της Ίλδα ο Γκεβάρα θα συνδεθεί με πολλούς κουβανούς εξόριστους και θα έρθει σε επαφή με νέα επαναστατικά ρεύματα της Λατινικής Αμερικής.

Το καλοκαίρι του 1955, ήρθε σε επαφή με τον Ραούλ Κάστρο, από τον οποίο πληροφορήθηκε για την επικείμενη την άφιξη του Φιντέλ Κάστρο στο Μεξικό. Στις αρχές Ιουλίου του ίδιου έτους ο Τσε πρωτοσυνάντησε τον Φιντέλ, o οποίος ήταν ηγέτης της αποτυχημένης ένοπλης επίθεσης στο στρατόπεδο της Μονκάδα το 1953, και είχε καταφύγει στο Μεξικό μετά την αποφυλάκισή του. Κατά την ίδια χρονική περίοδο, η Γκαδέα ήταν έγκυος και ο Γκεβάρα της ζήτησε να παντρευτούν. Ο γάμος τους τελέστηκε στις 18 Αυγούστου 1955, στο χωριό Τεποτσοτλάν.

Λίγους μήνες αργότερα θα γεννηθεί η κόρη τους Ιλντίτα-Μπεατρίς. Χώρισαν το Μάη του 1959 και ο Τσε παντρεύτηκε την Αλεϊδα Μαρτς. Η Γκαντέα έμεινε στην Κούβα και πέθανε στην Αβάνα το 1974. Πριν πεθάνει είχε ολοκληρώσει τα απομνημονεύματά της με τίτλο “Η ζωή μου με τον Τσε”.

Τσε Γκεβάρα και Ίλδα Γκαδέα

Ο αγώνας για την Κουβανική Επανάσταση

Ο Γκεβάρα συμμετείχε στο κίνημα της 26ης Ιουλίου, με στόχο την ανατροπή του κουβανικού καθεστώτος. Παρόλο που συμφώνησε να συμμετάσχει με την ιδιότητα του γιατρού, τελικά έλαβε μέρος στην στρατιωτική εκπαίδευση των ανταρτών, το 1956, υπό τις οδηγίες του Μεξικανού παλαιστή Αρσάνιο Βαγένας, καθώς και του πρώην συνταγματάρχη του Ισπανικού Δημοκρατικού Στρατού, Αλπέρτο Μπάγιο.

Στις 25 Νοεμβρίου του 1956, 82 επαναστάτες, μεταξύ αυτών ο Φιντέλ Καστρο και ο Τσε Γκεβάρα, ξεκίνησαν με το πλοιάριο Γκράνμα από τον ποταμό Τούξπαν του Mεξικoύ και στις 2 Δεκεμβρίου έφτασαν παράνομα στην παραλία Λας Κολοράδας της Κούβας. Τρεις μέρες αργότερα, η ομάδα έπεσε σε ενέδρα του κυβερνητικού στρατού και αποδεκατίστηκε. 22 μαχητές κατάφεραν να γλιτώσουν, μεταξύ των αυτών ο Φιντέλ, ο αδελφός του, Ραούλ, και ο Γκεβάρα. Οι αντάρτες κατάφεραν να ανασυνταχθούν και να καταφύγουν στην οροσειρά της Σιέρρα Μαέστρα, που έγινε το ορμητήριό τους.

Ο ρομαντικός Ερνέστο, ο χαρισματικός Τσε Γκεβάρα

Ο ρόλος του Τσε Γκεβάρα στον ανταρτοπόλεμο διαφοροποιήθηκε σταδιακά, λαμβάνοντας όλο και πιο ενεργό μέρος στις ένοπλες δραστηριότητες τον επαναστατών. Οι ικανότητές του σύντομα οδήγησαν στην άνοδό του στην ιεραρχία του αντάρτικου σώματος, κερδίζοντας το σεβασμό των ανταρτών, χωρίς να απουσιάζει και το αίσθημα του φόβου που προκαλούσε ενίοτε η σκληρότητά του, μιας και ήταν υπεύθυνος για εκτελέσεις ανταρτών που λειτουργούσαν ως πληροφοριοδότες του κουβανικού καθεστώτος.

Ο Κάστρο του εμπιστεύτηκε την ηγεσία της Δεύτερης Φάλαγγας του αντάρτικου στρατού, έχοντας μόνο τον Κομαντάντε εν Σέφε Φιντέλ Κάστρο ως ανώτερό του στην ιεραρχία.

Αυτή την περίοδο έγινε η αποφασιστική μεταμόρφωση του ρομαντικού διανοούμενου Ερνέστο Γκεβάρα σε χαρισματικό “Κομαντάντε Τσε”. Η μεγαλύτερη ίσως στρατιωτική επιτυχία του Γκεβάρα ήταν η κατάκτηση της Σάντα Κλάρα το Δεκέμβριο του 1958. Είχαν προηγηθεί δύο χρόνια ανταρτοπολέμου στην Σιέρρα Μαέστρα εναντίον του στρατού του Μπατίστα, o οποίος δεχόταν και την υποστήριξη των ΗΠΑ. Την μάχη στη Σάντα Κλάρα ακολούθησαν και άλλες σημαντικές πολεμικές συγκρούσεις, πριν την τελική επικράτηση των ανταρτών.

Φωτογραφίες του Ερνέστο Τσε Γκεβάρα από τα τέλη της δεκαετίας του '60
Φωτογραφίες του Ερνέστο Τσε Γκεβάρα από τα τέλη της δεκαετίας του ’60  ASSOCIATED PRESS

Απομάκρυνση από την Κούβα

Στις 11 Δεκεμβρίου του 1964 ο Γκεβάρα εκπροσώπησε την Κούβα στη Συνδιάσκεψη του ΟΗΕ. Στην ομιλία του ξεχωρίζει η διαμαρτυρία του απέναντι στην πολιτική των ΗΠΑ και το ειρηνευτικό σχέδιο που προτείνει για την Καραϊβική.

Στις 24 Φεβρουαρίου συμμετείχε στη διάσκεψη του δεύτερου Οικονομικού Σεμιναρίου Αφροασιατικής Αλληλεγγύης, πραγματοποιώντας την τελευταία δημόσια παρουσία στο διεθνές προσκήνιο. Η ομιλία του προκάλεσε αντιδράσεις στο σοβιετικό μπλοκ, εκφράζοντας την άποψη πως οι σοσιαλιστικές χώρες έπρεπε να επωμιστούν το κόστος των εθνικοαπελευθερωτικών αγώνων.

Λίγες ημέρες αργότερα, επέστρεψε από την Αφρική στην Κούβα και μετά από μία εβδομάδα τα ίχνη του χάθηκαν για αρκετούς μήνες. Η εξαφάνιση του Γκεβάρα προκάλεσε πολλές θεωρίες. Πολλοί θεώρησαν πως ήρθε σε σύγκρουση με τον Κάστρο στο ζήτημα της εκβιομηχάνισης της χώρας. Άλλοι θεώρησαν ότι η σύγκρουση οφειλόταν στο γεγονός πως ο Γκεβάρα ήθελε πιο ενεργητική υποστήριξη των επαναστατικών κινημάτων της Λατινικής Αμερικής.

Ο Τσε Γκεβάρα

Ο Κάστρο επιχείρησε να βάλει τέλος στις φήμες, δηλώνοντας πως ο Γκεβάρα βρισκόταν εκεί όπου ήταν χρήσιμος για την επανάσταση, προσθέτοντας πως ανήκε στους κορυφαίους ηγέτες της Κούβας.

Στις 3 Οκτωβρίου 1965, ο Κάστρο διάβασε σε δημόσια συγκέντρωση, μπροστά στη γυναίκα και τα παιδιά του Γκεβάρα, ιδιόχειρη επιστολή, με την οποία παραιτείται από όλα τα κρατικά και κομματικά αξιώματα. Στην επιστολή αναφέρονταν μεταξύ άλλων τα εξής: “Παραιτούμαι επίσημα από τα καθήκοντά μου στην ηγεσία του κόμματος, από τη θέση του υπουργού, από το βαθμό του κομαντάτε, από την κουβανική υπηκοότητα. Καμιά νομική σχέση δεν με συνδέει με την Κούβα, μόνο δεσμοί άλλου είδους που δεν μπορούν να σπάσουν, όπως οι διορισμοί σε κάποιες θέσεις. Κοιτάζοντας τη ζωή μου μέχρι σήμερα, πιστεύω πως έχω δουλέψει με τιμιότητα και αφοσίωση για την εδραίωση της επανάστασης. Άλλες χώρες του κόσμου ζητάνε τη συμβολή των ταπεινών μου προσπαθειών. Εγώ μπορώ να κάνω αυτό που εσένα δεν σου επιτρέπεται, λόγω των ευθυνών σου απέναντι στην Κούβα, και έφτασε η ώρα να αποχαιρετιστούμε”.

Σύλληψη και θάνατος

Ήταν η νύχτα της 7ης Οκτωβρίου 1967,όταν ένας αγρότης στη Βολιβία είδε τις φιγούρες μιας ομάδας ανταρτών και έτρεξε να ειδοποιήσει τον τοπικό στρατιωτικό διοικητή. Ο Γκεβάρα ήταν περικυκλωμένος. Η ομάδα του, αποτελούμενη από επτά μόλις αντάρτες προτίμησε να οπισθοχωρήσει. Το όπλο του δε λειτουργούσε και έφερε τραύμα στο πόδι. Τελικά έπεσε στα χέρια των στρατιωτών του Πάρδο.

Μετά από ανακρίσεις, ο αιχμάλωτος Γκεβάρα δολοφονήθηκε, στις 9 Οκτωβρίου 1967, από τον υπαξιωματικό του βολιβιανού στρατού Μάριο Τεράν. Τα τελευταία λόγια του Γκεβάρα ήταν τα εξής: “Ήρθατε να με σκοτώσετε. Ρίξε, δειλέ, έναν άντρα θα σκοτώσεις”.

«Έκανα ένα βήμα πίσω προς την πόρτα, έκλεισα τα μάτια μου και έριξα τις πρώτες σφαίρες. Ο Τσε έπεσε στο πάτωμα, τα πόδια του έσπασαν, παραμορφώθηκε κι άρχισε να χάνει πολύ αίμα. Συνήλθα λίγο και τον πυροβόλησα ξανά πετυχαίνοντας το ένα του χέρι, τον ώμο και τελικά την καρδιά».

Έτσι περιέγραψε ο Μάριο Τεράν Σαλασάρ , όταν πια ήταν 72 χρονών, πώς σκότωσε τον Τσε, μιλώντας στους δημοσιογράφους  Ιδελφόνσο Ολμεδο και Χουάν Χοσέ ντελ Τόρο, της ισπανικής εφημερίδας «El Mundo». Στρατιώτης απλός ήταν και έλαβε από τον συνταγματάρχη Χοακίν Ζεντένιο τη διαταγή να γίνει ο δήμιος του Αργεντίνου επαναστάτη.
Όταν ο Μάριο Τεράν Σαλασάρ μπήκε στο δωμάτιο , όπου βρισκόταν το Τσε, εκείνος αντελήφθη τον λόγο της «επίσκεψης» και του είπε: «Είσαι εδώ για να με σκοτώσεις. Ηρέμησε, πρόκειται να σκοτώσεις έναν άνθρωπο». Σύμφωνα με την εκμυστήρευσή του, ο Σαλασάρ ένιωσε ζάλη και φόβο, ακούγοντας αυτά τα «κατευναστικά» λόγια του Τσε… .
Άλμα στο χρόνο: Ο γερασμένος Σαλασάρ κινδύνευε να χάσει το φως του, καθώς έπασχε από καταρράκτη, του οποίου η αντιμετώπιση δεν ήταν, ούτε είναι, απλή υπόθεση για τους φτωχούς κατοίκους χωρών της Λατινικής Αμερικής. Ποιοι έσωσαν την όρασή του, το 2006; Κουβανοί γιατροί που συμμετείχαν στο πρόγραμμα «Επιχείρηση Θαύμα», προσφέροντας αφιλοκερδώς υπηρεσίες σε ασθενείς της Λατινικής Αμερικής.  Έκαναν χειρουργική επέμβαση στον  Τεράν και έτσι αυτός συνέχισε να βλέπει…
Ένα χρόνο αργότερα, με τη συμπλήρωση 40 ετών από τη δολοφονία του Τσε, ο γιος του Μάριο Τεράν Σαλασάρ έστειλε σε εφημερίδα της Βολιβίας ευχαριστήριο μήνυμα προς τους Κουβανούς γιατρούς που αποκατέστησαν την όραση του πατέρα του. Του ανθρώπου που σκότωσε τον Τσε Γκεβάρα…
«Θυμηθείτε αυτό το όνομα – Μάριο Τεράν – ένας άνδρας που εκπαιδεύτηκε για να σκοτώσει μπορεί και πάλι να βλέπει χάρη στους γιατρούς που ακολουθούν τις ιδέες του θύματός του», σχολίασε η εφημερίδα «Gramna» της Κούβας.

«Να φαίνεται ότι σκοτώθηκε σε μάχη»…  
Ήταν λοιπόν σαν σήμερα, 9 Οκτωβρίου, του 1967… Ο Μάριο Τεράν Σαλασάρ δεν θα μπορούσε ασφαλώς να φανταστεί τότε – και προφανώς δεν θα τον ενδιέφερε – ότι το ηλικίας 39 ετών θύμα του θα γινόταν αιώνιο σύμβολο. Σε t-shirts, σε αναρίθμητες αφίσες νεανικών δωματίων ανά τον κόσμο, στα εμβλήματα ροκ συγκροτημάτων («Rage Against The Machine»).

Η φωτογραφία του Τσε με τον μπερέ, όπως την τράβηξε το 1960 ο Αλμπέρτο Κόρντα, έγινε σήμα κατατεθέν της μετά το 1967 εποχής. Και φυσικά παραμένει άφθαρτο σύμβολο εξέγερσης, υπερηφάνειας, αντικομφορμισμού. Οι λόγοι προφανώς δεν χρήζουν ιδιαίτερης ανάλυσης…
Το 1967, η «αντίστροφη μέτρηση» προς το τέλος της ζωής του Τσε άρχισε, όταν Βολιβιανοί στρατιώτες,  με την υποστήριξη της CIA, τον εντόπισαν (8 Οκτωβρίου) στην τοποθεσία Κεμπράδα Ντελ Ιούρο. Στη σφοδρή μάχη που ακολούθησε, οι περισσότεροι από τους 17 συντρόφους του Τσε σκοτώθηκαν – λίγοι κατόρθωσαν να διαφύγουν. Ο Τσε συνελήφθη, τραυματισμένος στο πόδι.
Στις 9 Οκτωβρίου, μετέφεραν τον Τσε στην αίθουσα ενός εγκαταλελειμμένου σχολείου στο χωριό Λα Χιγκέρα. Η διαταγή του δικτάτορα Μπαριέντος, ήταν σαφής. Ο Τσε έπρεπε να πεθάνει, αλλά να φανεί ότι αυτό συνέβη κατά τη διάρκεια μάχης…


Η σορός του Τσε επιδεικνύεται από τους εκτελεστές του

Το πτώμα του έπρεπε να χαθεί δίχως κανένα ίχνος, για αυτό θάφτηκε κρυφά κοντά στο αεροδρόμιο, 30 χλμ. από την Λα Ιγκέρα. Προηγουμένως, στο νοσοκομείο, είχαν κοπεί τα χέρια του Τσε, προκειμένου να γίνει αργότερα η οριστική αναγνώρισή του. Το πτώμα του έμεινε σε μυστικό τάφο, στο Βαγιεγκράντε της Βολιβίας, μέχρι που ανακαλύφθηκε στις 12 Ιουλίου 1997. Αφού μεταφέρθηκε στην Κούβα, κηδεύτηκε στη Σάντα Κλάρα, την πόλη που ο Γκεβάρα είχε κατακτήσει το 1958, ανοίγοντας το δρόμο για την τελική νίκη των ανταρτών και του Κάστρο.

Συνέντευξη του ουρουγουανού δημοσιογράφου και συγγραφέα Εδουάρδο Γκαλεάνο στον Iosu Perales, δημοσιεύθηκε στο βιβλιαράκι με τίτλο «Αγαπημένε Che»

– Ας αρχίσουμε την συζήτηση μιλώντας για την προσωπικότητα του Τσε. Ο αντάρτης της Σιέρα Μαέστρα, ο μύθος της Βολιβίας, είναι ίσως ο πιο γνωστός παγκοσμίως. Ωστόσο ο Τσε έχει μια πολύπλευρη συνεισφορά, που επικεντρώνεται στην ανάδειξη του υποκειμενικού παράγοντα της επανάστασης. Αναδεικνύεται δηλαδή, στα γραπτά του, στην συμπεριφορά του, ο ρόλος του ανθρώπου στον μετασχηματισμό της κοινωνίας , η σταθερή του προσήλωση στην ουτοπία του κομμουνισμού …

Ε.Γ: Τον κατηγόρησαν για βολονταρισμό επειδή επέμενε πολύ στον παράγοντα άνθρωπο. Εγώ πιστεύω ότι αυτό δεν είναι βολονταρισμός, με την αστική έννοια, αλλά απλή επαναφορά στην πραγματικότητα αυτού που είναι αυτονόητο, γιατί οι αιτιοκρατικές μηχανιστικές αντιλήψεις, για τις οποίες ο Μαρξ δεν ευθύνεται, θέτουν την ελευθερία έξω από τον άνθρωπο, όπως ο Πλεχάνοφ που σε ορισμένα γραπτά του, μοιάζει να υποβαθμίζει την ελευθερία του ανθρώπου, στην ελευθερία που έχει το φεγγάρι να περιστρέφεται γύρω από την γη. Ο Τσε τοποθετεί την ελευθερία στην συνείδηση και στον πρωταγωνιστικό ρόλο που αυτή παίζει στην ιστορία της ανθρωπότητας. Οι οικονομίστικες αντιλήψεις προδίδουν τον μαρξισμό, και τον υποβαθμίζουν σε έναν απλό ωρολογιακό μηχανισμό, σύμφωνα με τον οποίο ο σοσιαλισμός είναι εφικτός επειδή ήρθε η ώρα του και έχει ήδη καθοριστεί τι πρέπει να συμβεί. Ακόμα και με το άσθμα του ήταν ολοκληρωμένος. Θα πρέπει να σημειώσουμε το ιστορικό γεγονός ότι στον Τσε δεν υπήρχε αντίφαση σε αυτό που είπε και σε αυτό που έκανε, και αυτό είναι που δεν του συγχωρούν οι δογματικοί. Αμφισβήτησε την εξουσία και το χρήμα και έπαιξε τη ζωή του κορώνα-γράμματα. Τοποθετήθηκε ενάντια σε αυτούς που βλέπουν τα πράγματα με δύο μέτρα και σταθμά. Ο Τσε προειδοποιούσε για τον κίνδυνο της απληστίας, λέγοντας «προσέξτε τους κινδύνους της απληστίας» και γι αυτό, αυτοσαρκαζόταν που τα χαρτονομίσματα είχαν την υπογραφή του, όταν ήταν πρόεδρος της Εθνικής Τράπεζας της Κούβας. Έλεγε, προσέξτε τις παραχωρήσεις που κάνουν τον εγωισμό κινητήριο μοχλό της επανάστασης και της ζωής, γιατί αυτές οι παγίδες με έναν μαγικό τρόπο βάζουν τέλος στην επανάσταση , εμπεριέχονται μέσα στην κοινωνική επανάσταση και επιβιώνουν στον καπιταλισμό, σαν ένα δηλητήριο που μπορεί να γαμήσει την διαδικασία οικοδόμησης της νέας κοινωνίας.

– Μιλάτε για έναν εξαιρετικό άνθρωπο. Πολλές φορές όμως αναρωτιέμαι, ότι δεν έχουμε σταματήσει να εξιδανικεύουμε τον Τσε, οικοδομώντας μια θεϊκή εικόνα γι αυτόν, και παρασυρόμαστε σε αυτό, γιατί τελικά έχουμε ανάγκη από έναν νέο θεό.

Ε.Γ: Μετά τον θάνατό του, το σύστημα διαπίστωσε ότι αυτό που αντιπροσώπευε ο Τσε ήταν πολύ επικίνδυνο, και στην συνέχεια προσπάθησε να το ελέγξει. Πώς να το πω ;…. Η προσπάθεια εμπορευματοποίησής του επιχείρησε να λανσάρει ένα είδος Mπούφαλο Μπίλ της αριστεράς. Ταυτίζουν τον Τσε με την ένοπλη βία και προσπαθούν να υποβαθμίζουν το έργο και την σκέψη του, μόνο στο στρατιωτικό τομέα . Ακόμα και η αριστερά το άφησε να πλανάται, δεν έχει βέβαια σημασία, γιατί ένας μύθος αληθινός και όχι ψεύτικος, είναι ένας μύθος επικίνδυνος. Ο Τσε θα μπορούσε να κάνει λάθος σε κάποια ζητήματα. Η αποτυχία στη Βολιβία δεν θα μπορούσε να εξηγηθεί μόνο από την προδοσία της αριστεράς εκεί , αλλά θεωρώ ότι ήταν λάθος εκτίμηση του χρόνου και του τόπου. Επέλεξε ένα μέρος αραιοκατοικημένο ,ερημωμένο, που η αγροτική μεταρρύθμιση θα έκανε περισσότερο κακό παρά καλό, και η γενικότερη κατάσταση δεν ήταν αυτή που πίστευε. Εκεί διεξήχθη ένας διάλογων κωφών, για τον αντάρτικο «εστιασμό» και το χώρο , για το αν είναι η υποτιθέμενη σπίθα που θα αναφλέξει το λιβάδι ή αν το λιβάδι ήταν ευνοϊκό για τη σπίθα. Ο Τσε και οι άνθρωποί του βρισκόταν σε απόλυτη μοναξιά. Όμως το ουσιαστικό μήνυμά του δεν ήταν σε λάθος χρόνο και τόπο, παρ ότι αλλοιώθηκε με μια εικόνα του, που εμφανίζεται ως κυρίαρχη και έφτασε σε σημείο να υποβαθμίσει και να αμβλύνει την ουσία, που αναπαράγεται στο χρόνο. Με άλλα λόγια, το μήνυμά του ξεπερνάει την αντίληψή του για τον «εστιασμό» , και μπορεί να συζητηθεί, να αμφισβητηθεί και να τροφοδοτηθεί με επιχειρήματα.

– Θέλετε να πείτε, ότι το σημαντικό είναι η ουσία και όχι το φαινομενικό και συγκυριακό ;

Ε.Γ: Φυσικά, τα γεγονότα ολοκληρώνονται όταν αποδεικνύονται. Η αντίληψή του για την διεύρυνση και όχι την απομόνωση της επανάστασης – αυτό ήταν το δράμα της επανάστασης στην Σοβιετική Ένωση – είναι το σημαντικό. Η αντίληψη του εξειδικεύεται για την επανάσταση σε όλη την ήπειρο (Λατινική Αμερική). Και νομίζω ότι ο Τσε είχε πάντα την ανησυχία να μην καταλήξει η Κούβα ένα είδος «λεκέ στη θάλασσα», μια εξαίρεση στον κανόνα. Δυστυχώς, δεν έζησε για να δει την νίκη της Επανάστασης στη Νικαράγουα, που ήταν μια επιβεβαίωση ότι η Κούβα δεν είναι μόνη. Από το 1979 εκεί κάτω, η ίδια η κουβανική επανάσταση που έπαιξε ζωτικό ρόλο στον θρίαμβο των Σαντινίστας, κατά κάποιο τρόπο τροφοδοτείται από την εμπειρία της Νικαράγουα. Γι αυτό, και σωστά λένε οι Νικοαραγουάνοι ότι δεν πρόκειται να κάνουν μια άλλη Κούβα, αλλά μια άλλη Νικαράγουα. Αλλά αυτή η εμπειρία, η οποία δεν είναι πρότυπο, δεν αντιγράφεται, επηρεάζει την Κουβανική εμπειρία και το αντίστροφο. Είναι αναγκαίος ο διάλογος, και οι διάλογοι που γίνονται με τον καθρέπτη ή τον τοίχο, δεν είναι πραγματικοί. Αυτό που είναι λυπηρό είναι ότι ο Τσε δεν πρόλαβε να δει με τα μάτια του, να αισθανθεί τα νέα επαναστατικά σκιρτήματα της Λατινικής Αμερικής.

– Μου φαίνεται ελκυστική η ιδέα των κατόπτρων [εστιών αντίστασης], με την έννοια ότι ένα μόνο, δεν είναι αρκετό. Δεν νομίζω ωστόσο ότι η στρατηγική του Τσε για την Λατινική Αμερική ήταν τόσο μονολιθική.

Ε.Γ: Η ιστορία της Λατινικής Αμερικής είναι μία ιστορία τρελή, και η πραγματικότητά της είναι πολύπλευρη και σύνθετη, και απαιτείται πάνω από ένας καθρέπτης για να εξετάσουμε το υπόλοιπό της πρόσωπο. Και γι αυτό, τα συστήματα της Λατινικής Αμερικής βαδίζουν αργά ή γρήγορα στο τέλος τους και θα ναυαγήσουν πάνω στα βράχια της πραγματικότητας. Ο Τσε δεν έκανε λάθος όταν έλεγε ότι οι επιφανειακές αλλαγές δεν θα επιβιώσουν, και οι βαθιές αλλαγές απαιτούν την αναγκαία βία, αλλά είπε επίσης ότι δεν πρέπει να υπάρχει σύγχυση, ότι ο ένοπλος αγώνας για να αποκρυσταλλώσει αυτές τις βαθιές αλλαγές, απαιτεί ορισμένες προϋποθέσεις και όταν υπάρχει ανοικτό πολιτικό πεδίο πρέπει τα βήματά μας να είναι πολύ προσεχτικά. Πολλές γκάφες έγιναν επικαλούμενες τον Τσε, ενάντια στις παραινέσεις του και σε αντίθεση με τις θέσεις του.

 Με σοκάριζε πάντα αυτή η ιδέα του Τσε, ότι ο επαναστάτης πρέπει πάντα να κινείται με συναισθήματα αγάπης. Όταν χρειάζεται να συσσωρευτεί τόσο μίσος, ώστε να πούμε «φτάνει πια !», πως είναι δυνατόν να επιτευχθεί αυτή η αρμονία αγάπης και μίσους ;

Ε.Γ: Πιστεύω ότι η αγάπη και το μίσος πάνε μαζί, είναι απόλυτα συνδεδεμένα μεταξύ τους. Όποιος αγαπά την ελευθερία, μισεί το αντίθετό της, κάθε αγάπη που δεν περιλαμβάνει το μίσος είναι ατελής και υποκριτική. Σε αυτή την ιδέα του Τσε δεν υπάρχει ίχνος πουριτανισμού. Η πραγματικότητα της ζωής δεν έχει καμία σχέση με την υποκριτική ηθική.

– Ο Τσε ζει;

Ε.Γ: Κοίτα, σε μια γη σαν την Λατινική Αμερική, που η ασθένεια της ανικανότητας είναι χρόνια και που στο όνομα του ρεαλισμού κηρύσσουν την παραίτηση και μας καλούν να περιμένουμε και να περιμένουμε, ελπίζοντας να κουραστούμε από την αναμονή, ο Τσε είναι ο ανυπόμονος, ο άνθρωπος της ελπίδας και γι αυτό είναι ένας προφήτης, ένας είδος Ησαΐα της Λατινικής Αμερικής , ένας κήρυκας μιας άλλης εποχής. Ίσως πρέπει να πούμε ότι και εμείς επίσης, έχουμε την υπομονή να περιμένουμε τον Τσε, την επιστροφή του Τσε. Σίγουρα, ο Τσε ζει στον καθένα που πιστεύει σε αυτά που ο ίδιος πίστευε, και ζει μέσα στα μεγάλα λαϊκά απελευθερωτικά κινήματα, σε αυτή τη γη που δεν την έχει καταδικάσει κανένας θεός σε αυτή την δυστυχία.

Πηγή: ΣΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ, guevaristas.net

...