Χαλκιδική: Ένας κορονοϊός απέναντι στο περιβάλλον

Posted on 21 Μαρτίου, 2020, 12:05 μμ
18 secs

Νίκος Γεωργίου 

-Σε μια νέα και ελπιδοφόρα φάση φαίνεται να εισέρχεται ο διαρκής αγώνας των κατοίκων της  Βορειοανατολικής Χαλκιδικής ενάντια στην εξόρυξη χρυσού στις Σκουριές, μετά από την απόφαση 223/2020 του Ε´ Τμήματος του ΣτΕ, η περίληψη της οποίας δημοσιοποιήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου. H απόφαση δικαιώνει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, έναντι της «Ελληνικός Χρυσός» που προσέφυγε εναντίον του, κρίνοντας ότι τον Ιούλιο του 2016 το υπουργείο ορθά επέστρεψε, προς διόρθωση και συμπλήρωση, την υποβληθείσα από την «Ελληνικός Χρυσός ΑΕ» τεχνική μελέτη μεταλλουργικής μονάδας χαλκού, χρυσού και θειικού οξέος Μαντέμ Λάκκου. Μέσα από την απόφαση του ΣτΕ αναδεικνύονται τα σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα και οι κίνδυνοι για την υγεία κατοίκων και εργαζομένων, θέτοντας προ των ευθυνών της την κυβέρνηση, η οποία εμφανίζεται να βρίσκεται σε αγαστή συνεργασία με την εταιρεία και σε κάθε περίπτωση έχει δηλώσει ότι στηρίζει την επένδυση.

Η συγκεκριμένη απόφαση του ΣτΕ έρχεται τη στιγμή που η θυγατρική της καναδικής «Eldorado Gold» στην Ελλάδα συζητά με την ιδιαίτερα φιλική – προς την ίδια και προς την επένδυση-  κυβέρνηση της ΝΔ το «Νέο Επενδυτικό Σχέδιο των Μεταλλείων Κασσάνδρας», που θα αντικαταστήσει το υφιστάμενο σχέδιο του 2006, το οποίο διαμορφώθηκε βάσει της σύμβασης του 2004 με το ελληνικό Δημόσιο. Σύμφωνα με πληροφορίες και εκτιμήσεις, η εταιρεία πιθανόν να επιχειρήσει να ξεπεράσει και δυσκολίες που αντιμετωπίζει ώστε να ανταποκριθεί στις υφιστάμενες συμβατικές δεσμεύσεις της. Αυτές ακριβώς τις δεσμεύσεις περί καθετοποιημένης παραγωγής καθαρών μετάλλων στην Ελλάδα, στις οποίες βασίστηκε η ελληνική Δικαιοσύνη για να δώσει το «πράσινο φως» στην επένδυση, θεωρώντας ανεκτές τις επιπτώσεις στο περιβάλλον λόγω των προσδοκώμενων ωφελειών για την εθνική οικονομία (φορολογία εξαγωγής μετάλλων), την τοπική απασχόληση και την περιφερειακή ανάπτυξη. Στον πυρήνα της καναδικής πρότασης βρισκόταν η μεταλλουργική μέθοδος της ακαριαίας τήξης (flash smelting) η οποία θεωρητικά είχε μικρότερες επιπτώσεις στο περιβάλλον. Ωστόσο έπρεπε να αποδείξει ότι είναι εφικτή. Στην πορεία του χρόνου αμφισβητήθηκε σοβαρά αν ήθελε πραγματικά ή αν μπορούσε να προχωρήσει με αυτή τη μέθοδο.

Το επόμενο χρονικό διάστημα θεωρείται κρίσιμο και η στάση των κατοίκων της περιοχής αναμένεται, για άλλη μια φορά, να είναι καθοριστική για την πορεία των πραγμάτων.

Η σημασία της απόφασης του ΣτΕ  

Η απόφαση του ΣτΕ είναι ένα πολύ σημαντικό εργαλείο στα χέρια του κινήματος κατά της εξόρυξης χρυσού στη Χαλκιδική και ήρθε μετά από μια σειρά θετικές για την εταιρεία, άμεσα ή έμμεσα, δικαστικές αποφάσεις τις οποίες εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο κατά την περίοδο διακυβέρνησης από τον ΣΥΡΙΖΑ, για να χτίσει τον μύθο μιας εταιρείας που πολεμήθηκε και αδικήθηκε από την τότε κυβέρνηση λόγω ιδεοληψιών. Τον Ιούλιο του 2016, ο τότε υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Π. Σκουρλέτης -ο οποίος επί μήνες δεχόταν σφοδρή επίθεση από ΜΜΕ που υιοθετούσαν πλήρως και άκριτα τις θέσεις της «Ελληνικός Χρυσός ΑΕ»- υπογράφει την απόφαση επιστροφής, προς διόρθωση και συμπλήρωση, της υποβληθείσας από την «Ελληνικός Χρυσός ΑΕ» τεχνικής μελέτης μεταλλουργικής μονάδας χαλκού, χρυσού και θειικού οξέος Μαντέμ Λάκκου. Οι λόγοι που προτάσσονταν είχαν να κάνουν με την ασφάλεια των εργαζομένων, την προστασία του περιβάλλοντος και την περιφρούρηση του δημοσίου συμφέροντος.

Η εταιρεία αντιδρά και προσφεύγει στο ΣτΕ, το οποίο μετά από περίπου 3 χρόνια απέρριψε την αίτηση ακύρωσης της «Ελληνικός Χρυσός». Η απόφαση του υπουργείου βασιζόταν σε έξι σημεία. Ωστόσο δύο ήταν τα πιο σημαντικά: το θέμα της δυνατότητας εφαρμογής του flash smelting και το ζήτημα των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Η απόφαση του ΣτΕ έκανε δεκτά αυτά τα δύο σημεία και τις θέσεις του υπουργείου ως προς την τεχνική μελέτη για:

  • Ανεπαρκή στοιχεία ως προς την αντιμετώπιση, κατά το πρόγραμμα δοκιμών, των ειδικών τεχνικών ζητημάτων της εκτιμώμενης, με βάση την υψηλή περιεκτικότητα του μίγματος σε σίδηρο, θείο και αρσενικό, υποβαθμισμένης ποιότητας της μάτας.
  • Ανεπαρκή στοιχεία ως προς την αντιμετώπιση των υψηλών απωλειών χαλκού, χρυσού και αργύρου στη σκωρία και στη σκόνη και της παρουσίας μαγνητίτη.
  • Ανεπαρκή στοιχεία ως προς την αντιμετώπιση των διαφυγών αρσενικού τόσο στη μάτα όσο και στη σκωρία.
  • Ανεπαρκή στοιχεία ως προς την αντιμετώπιση του ζητήματος της διαχείρισης των σημαντικών ποσοτήτων έντονα τοξικών απαερίων (offgasses) και των, επικίνδυνων για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, πιθανών διαφυγών αυτών στους χώρους του εργοστασίου (fugitive emissions).

Επίσης, «απερρίφθη και ο λόγος με τον οποίον είχε προβληθεί ότι, με την επιστροφή της τεχνικής μελέτης, η Διοίκηση απαραδέκτως αμφισβήτησε, ευθέως ή εμμέσως, την εφαρμοσιμότητα της μεταλλουργικής μεθόδου ακαριαίας τήξης, που είχε αποτελέσει αντικείμενο της έγκρισης περιβαλλοντικών όρων του έργου, και δεν συμμορφώθηκε προς τα κριθέντα με τις αποφάσεις 1492/2013 και 3191/2015 του Δικαστηρίου».

 

«Να επανατοποθετηθούν η κυβέρνηση και ο αρμόδιος υπουργός»

Ο Γραμματέας της Κ.Ε του ΣΥΡΙΖΑ, Π. Σκουρλέτης, σε δήλωσή του στις 20 Φεβρουαρίου αναφορικά με την απόφαση, επεσήμανε ότι «στη βάση αυτής της εξέλιξης, η κυβέρνηση και ο αρμόδιος υπουργός, που, εδώ και μεγάλο διάστημα, χωρίς να αναμένουν την απόφαση του ΣτΕ, διακηρύσσουν ότι μελετούν ένα “νέο επενδυτικό σχέδιο”, οφείλουν να επανατοποθετηθούν. Πρόκειται για ένα πολύ σοβαρό ζήτημα που, καθώς αναφέρεται ευθέως στη θεμελιώδη υποχρέωση της “Ελληνικός Χρυσός” για την περιβαλλοντικά ασφαλή και οικονομικά παραγωγική μεταλλουργία, αφορά συνακόλουθα το ίδιο το επενδυτικό σχέδιο της εταιρείας και το βαθμό εκπλήρωσης των συμβατικών της υποχρεώσεων». Τόνισε επίσης, ότι εκ μέρους του ΣτΕ κρίθηκαν ισχυροί και βάσιμοι «ο λόγος που αφορούσε την ποιότητα του παραγόμενου προϊόντος (και άρα το βαθμό διασφάλισης του δημοσίου συμφέροντος) και -κυρίως- ο λόγος που αφορούσε τις πιθανές επιπτώσεις της μεθόδου flash smelting στους εργαζόμενους και το περιβάλλον, από τη διαφυγή σημαντικών ποσοτήτων τοξικών απαερίων». 

 

Κατά την επίσκεψή του στη Χαλκιδική την περασμένη εβδομάδα, όπου μίλησε σε  εκδήλωση του ΣΥΡΙΖΑ στην Ιερισσό και στη συνέχεια τον συνόδευσαν στον χώρο των Σκουριών, ο Π. Σκουρλέτης έθεσε σαφώς το ζήτημα της ακύρωσης της επένδυσης, «καθώς δεν ισχύει πλέον το άλλοθι της παραγωγικής εκμετάλλευσης με καλύτερους όρους για το περιβάλλον», ενώ έθεσε το ερώτημα εάν «μπορούμε κάτω από τα νέα δεδομένα να ενώσουμε ξανά δυνάμεις, να μιλήσουμε για επιβεβαίωση ενός αγώνα ο οποίος φάνηκε ότι δεν ήταν ιδεοληπτικός, αλλά αφορούσε πολύ συγκεκριμένα πράγματα, την ίδια τη ζωή και το μέλλον αυτού του τόπου;».

 

Μια υπουργική απόφαση με παρελθόν και μέλλον

Η απόφαση με την οποία επεστράφη η μελέτη στην εταιρεία δεν ήταν «κεραυνός εν αιθρία», καθώς και επί υπουργίας Π. Σκουρλέτη, υπήρξε έντονη αντιπαράθεση με την εταιρεία. Ενδεικτικά:

Στις 19 Αυγούστου 2015 η «Eldorado Gold» βρίσκεται μπροστά σε μια εξέλιξη που μάλλον δεν περίμενε. Ο νέος υπουργός Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Π. Σκουρλέτης, ανακαλεί μια σειρά από άδειες και εγκρίσεις τεχνικών μελετών, της περιόδου 2012 – 2014, βάσει των οποίων η εταιρεία συνέχιζε τη δραστηριότητά της στις Σκουριές. Η εταιρεία εγκλήθηκε, μεταξύ άλλων, επειδή αμέλησε να καταθέσει το απαιτούμενο συμπλήρωμα της τεχνικής μελέτης του υποέργου «Μεταλλευτικές  Εγκαταστάσεις Σκουριών» εντός προθεσμίας τριών ετών. Το υπουργείο της έδωσε περιθώριο ενός ακόμη έτους, αλλά με το έργο σταματημένο. Η συμπλήρωση της τεχνικής μελέτης απαιτούσε τη δοκιμαστική, επιτόπια, εφαρμογή της ακαριαίας τήξης, ώστε να αποδειχθεί το βάσιμο ή όχι του ισχυρισμού της εταιρείας περί «ήπιας» περιβαλλοντικής επίπτωσης.

Στις 12 Ιανουαρίου 2016 η εταιρεία δέχεται ένα ακόμη απρόσμενο πλήγμα. Ανακοινώνεται από το ΥΠΕΝ η απόφαση επιβολής συνολικού προστίμου 1,7 εκατ. ευρώ για 21 παραβάσεις της νομοθεσίας οι οποίες διαπιστώθηκαν την περίοδο 2012 – 2014, αλλά έμεναν κάπου… «ξεχασμένες».

Στις 5 Ιουλίου 2016 ο Π. Σκουρλέτης υπογράφει την απόφαση για επιστροφή στην εταιρεία προς διόρθωση και συμπλήρωση, της υποβληθείσας από την «Ελληνικός Χρυσός ΑΕ» τεχνικής μελέτης μεταλλουργικής μονάδας χαλκού, χρυσού και θειικού οξέος Μαντέμ Λάκκου.

Τον Νοέμβριο του 2016, λίγο πριν αναλάβει το Υπουργείο Εσωτερικών, απορρίπτει αίτηση θεραπείας της «Ελληνικός Χρυσός» κατά της απόφασης του Ιουλίου.

 

Διαχρονικοί οι αγώνες των κατοίκων για το περιβάλλον

Το κίνημα κατά της εξόρυξης χρυσού έχει μεγάλη προϊστορία, με σημαντική δράση εντός και εκτός της χώρας, με τεκμηρίωση των θέσεών του, με δικαστικούς αγώνες, με συλλογικές δράσεις στην περιοχή και έξω από αυτή. Από την κρατική ΜΕΤΒΑ, τη συνεργαζόμενη με το Συγκρότημα Μποδοσάκη, της δεκαετίας του ‘80 και την καναδική TVX του ‘90, στην «Ελληνικός Χρυσός» και στην, επίσης καναδική, «Eldorado Gold», η προσπάθεια ανάπτυξης και εδραίωσης της εξαιρετικά προσοδοφόρας, όσο και βίαιης περιβαλλοντικά, εξορυκτικής δραστηριότητας, που έχει να επιδείξει πολλά γκρίζα και μαύρα σημεία, βρίσκει μπροστά της την πλειονότητα των κατοίκων της περιοχής. Ήδη από τις αρχές του ‘80 αναπτύσσεται μαζικό κίνημα αντίστασης το οποίο διαχρονικά επιχειρείται να καμφθεί με πολύ σκληρές μεθόδους. Οι κάτοικοι αντιμετωπίζονται με ξύλο, δακρυγόνα, πλαστικές σφαίρες, «αύρες», εισβολές στα σπίτια τους, βίαιες προσαγωγές, συλλήψεις, δίκες και φυλακίσεις.

Το 2013 η αστυνομία επιδίδεται και πάλι σε σκληρή καταστολή εναντίον των κατοίκων, στη βάση της δήλωσης του τότε πρωθυπουργού, Α. Σαμαρά, για υλοποίηση της επένδυσης «με κάθε κόστος», ενώ σημειώνεται εμπρηστική επίθεση στις εγκαταστάσεις της εταιρείας στις Σκουριές. Οι σχετικές δίκες με δεκάδες κατηγορούμενους και πλήθος κατηγοριών ολοκληρώθηκαν πέρυσι και φέτος με την αθώωση όλων των κατηγορουμένων.

Το 2015 ο ΣΥΡΙΖΑ εκλέγεται πρώτο κόμμα και σχηματίζει κυβέρνηση. Οι προσδοκίες των κατοίκων για δραστικές κινήσεις είναι μεγάλες. Η νέα κυβέρνηση διαπιστώνει, όμως, ένα εύρος περιορισμών καθώς το κράτος οφείλει να κινηθεί εντός ενός δεδομένου νομικού πλαισίου. Αντιλαμβάνεται ακόμη, ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το θέμα μόνο με μια πολιτική απόφαση χωρίς να προκαλέσει άλλα σημαντικά προβλήματα, σε μια πολύ δύσκολη περίοδο για τη χώρα. Είναι χαρακτηριστικό ότι η επένδυση μνημονευόταν ακόμη και από τους δανειστές, στις διαπραγματεύσεις για τις αξιολογήσεις της ελληνικής οικονομίας, ως ζήτημα ενδιαφέροντος! Παρ’ όλα αυτά με αλλεπάλληλες υπουργικές αποφάσεις, κάποιες από τις οποίες ακυρώνονται στη συνέχεια από το ΣτΕ, διατηρεί διαρκώς το θέμα στο προσκήνιο, πιέζει και απαιτεί από την εταιρεία να εκπληρώσει τις συμβατικές υποχρεώσεις της και να συμμορφωθεί με την περιβαλλοντική νομοθεσία. Για τη στάση της αυτή δέχεται έντονη κριτική από την αντιπολίτευση και την πλειοψηφία των ΜΜΕ για αντιεπενδυτικές αντιλήψεις. Παράλληλα, ασκεί μια πολιτική που επιτρέπει στις υπηρεσίες του ΥΠΕΝ να εργαστούν χωρίς εμπόδια.

Ωστόσο το κίνημα επιμένει ότι απαιτείται η άμεση διακοπή της επένδυσης. Η δυσαρέσκεια και η απογοήτευση μεγαλώνουν το επίμαχο διάστημα. Σήμερα, ωστόσο, η απόφαση του 2016 κατορθώνει, έστω και με καθυστέρηση, να σπάσει το «τείχος προστασίας» της εταιρείας και να δημιουργήσει νέες, θετικές, προοπτικές για τον αγώνα των κατοίκων ενάντια στην καταστροφή του τόπου τους.

 

independentnews.gr

 

 

 

 

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Π.Σκουρλέτης στη Χαλκιδική: “Η τελευταία απόφαση του ΣτΕ για την Ελληνικός Χρυσός αποτελεί το πρώτο βήμα δικαίωσης” (Video)

...