Η παρούσα εξαιρετική κι ενδιαφέρουσα ανάλυση του Λευτέρη Στουκογεώργου, τροφή για σκέψη, χωρίζεται σε τρία μέρη, εξαιτίας του μεγάλου όγκου της.

Σήμερα Δευτέρα σας παρουσιάζουμε το πρώτο μέρος ,αύριο Τρίτη 11/1/2022 το δεύτερο μέρος και την Τετάρτη 12/1/2022 το τρίτο και τελευταίο μέρος.

ΚΕΦΑΛΑΙΑ

1) Στο πρώτο μέρος, αναλύεται η οικονομική και πολιτική συγκυρία, καθώς και οι βασικές στρατηγικές των καπιταλιστικών ελίτ.

2) Στο δεύτερο μέρος, εξετάζονται οι γεωπολιτικές στρατηγικές των υπερδυνάμεων, αλλά και της Ευρώπης.

3) Στην τρίτη και τελευταία ενότητα, γίνεται μια επισκόπηση των διεθνών εξελίξεων του 2021 στις διάφορες γωνιές του κόσμου.


  • Για τον καπιταλιστικό μετασχηματισμό

Στην ιστορία του σύγχρονου καπιταλισμού, δύο είναι μέχρι σήμερα οι Μεγάλες Υφέσεις: το Κραχ του 1929 και η-συνεχιζόμενη- κρίση του 2008. Και οι δύο συνέβησαν εν μέσω τεχνολογικών επαναστάσεων (φορντισμός- τεϊλορισμός τότε, 4η Βιομηχανική Επανάσταση σήμερα). Και οι δύο καθόρισαν τους όρους του καπιταλιστικού μετασχηματισμού (New Deal Ρούζβελτ τότε και Great Reset σήμερα).

, Λευτέρης Στουκογεώργος: H οικονομική και πολιτική συγκυρία, καθώς και οι βασικές στρατηγικές των καπιταλιστικών ελίτ- Ανάλυση / Μέρος Πρώτο, INDEPENDENTNEWS

ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΣΤΟΥΚΟΓΕΩΡΓΟΣ

Οι καπιταλιστικές κυκλικές κρίσεις πάντα ωθούν προς την αύξηση του μεριδίου του κεφαλαίου σε βάρος της εργασίας και η περίοδος μετά το 1989 δεν αποτελεί εξαίρεση. Η Συναίνεση της Ουάσιγκτον (Washington Consensus) όρισε τους κανόνες του παγκοσμιοποιημένου νεοφιλελευθερισμού (ιδιωτικοποιήσεις, δημοσιονομική πειθαρχία, αντιδραστική φορολογική μεταρρύθμιση, απελευθέρωση από κάθε έλεγχο του εμπορικού και χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου κτλ.) και παρέδωσε την κοινωνία στην κυριαρχία της αγοράς.

Το επόμενο κρίσιμο βήμα ήταν η κατάργηση του νόμου Glass-Steagal (1), επί προεδρίας Κλίντον (Αύγουστος 1997), που διαχώριζε τη λειτουργία εμπορικών και επενδυτικών τραπεζών και καθιστούσε δυσκολότερη τη χρηματοπιστωτική κερδοσκοπία. Η κίνηση αυτή εδραίωσε την κυριαρχία του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού, αλλά ταυτόχρονα σηματοδότησε τις απαρχές της σημερινής παγκόσμιας κρίσης και των εκρηκτικών ανισοτήτων.

 

Ο όρος Συνδημία (2) περιέγραψε την αλληλεπίδραση των τριών ταυτόχρονα εξελισσόμενων παγκόσμιων κρίσεων (οικονομική, υγειονομική, κλιματική) και τις τρομακτικές ανισότητες που επιφέρουν. Η σημερινή ενεργειακή κρίση, η εξάντληση των φυσικών πόρων και το υψηλό κόστος ζωής έρχονται να συμπληρώσουν τον όρο: Παν-συνδημία.

Η παγκόσμια ύφεση διαφαινόταν από τα τέλη του ’19 , με αρνητικές προβλέψεις για το ’20, αλλά, με καταλύτη τον Covid-19, προέκυψε ταυτόχρονα κρίση ζήτησης, προσφοράς και εφοδιαστικής αλυσίδας, καθώς και αδυναμία σχεδιασμού, μοναδική στην ιστορία του σύγχρονου καπιταλισμού.  Η κυνική και αποτυχημένη διαχείριση της πανδημίας ανέδειξε την επικινδυνότητα της νεοφιλελεύθερης αρχιτεκτονικής του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού για την κοινωνία. Ένα τόσο παρακμιακό μοντέλο που αδυνατεί να πράξει τα αυτονόητα, δηλαδή να εξασφαλίσει τον εμβολιασμό των χωρών του Παγκόσμιου Νότου, για να μην υπάρξουν επικίνδυνες μεταλλάξεις. Εάν υπήρχε συνεργασία κρατών και υπερεθνικών οργανισμών, η πανδημία θα είχε ήδη  τελειώσει, αλλά τότε δεν θα ίσχυε η κυρίαρχη αντίληψη ότι τα κέρδη είναι υπεράνω της ζωής.

 

Σήμερα παραμένουν ανοικτά προβλήματα η ζήτηση επενδύσεων, η κρίση προσφοράς και εφοδιαστικής αλυσίδας και μια αχαρτογράφητη ανάπτυξη, ανεξαρτήτως της πορείας της πανδημίας. Ταυτόχρονα, το δημόσιο και ιδιωτικό χρέος βρίσκεται σε πρωτοφανή ύψη -το παγκόσμιο χρέος θα ξεπεράσει τα 300 τρις δολάρια (Institute of International Finance). Το ζήτημα των επιτοκίων και ο φόβος του στασιμοπληθωρισμού απασχολούν τη mainstream επικαιρότητα. Όμως, ο Μαρξ είχε δίκιο ότι στην καπιταλιστική οικονομία είναι η ζήτηση επενδύσεων ο σημαντικότερος παράγοντας στην αύξηση/μείωση της παραγωγής και το «κλειδί» των επενδύσεων είναι η κερδοφορία και όχι το επιτόκιο. Η έκθεση του World Inequality Report 2022 δεν αφήνει καμία αμφιβολία για το μέγεθος των ανισοτήτων. Το πλουσιότερο 10% του παγκόσμιου πληθυσμού κατέχει το 76% του παγκόσμιου πλούτου, ενώ το φτωχότερο 50%  του πληθυσμού μόλις το 2% του πλούτου.

Η κρίση οικονομικά ευνόησε τα Corporates και πολιτικά την Alt.Right του ιστορικού αναθεωρητισμού και της αναστροφής της πραγματικότητας. Οι στενές σχέσεις του περιβόητου Steve Bannon  με ολόκληρο τον γαλαξία της ακροδεξιάς έχουν στόχο τη δημιουργία αξιόπιστης διεθνούς του φασισμού. Οι θεωρίες συνωμοσίας των Qanon έχουν διαχυθεί σε 85 χώρες και ειδικά στην Ευρώπη. Βραχυχρόνιος στόχος της Alt.Right, να ηγεμονεύσει στο κίνημα Anti-Vax και να πυροδοτήσει κρίση στα δημοκρατικά πολιτικά συστήματα. Στρατηγικά, θέλουν να συνθέσουν με κομμάτι της κεντροδεξιάς, η οποία «φλερτάρει» καιροσκοπικά με την ακροδεξιά για την πολιτική επικράτησή της. Η άρνηση του διαφορετικού, η άρνηση της περιβαλλοντικής κρίσης, η κατάλυση της δημοκρατίας και οι διεθνείς διακρατικές συγκρούσεις είναι η πολιτική ατζέντα της Alt.Right.

H συστημική καπιταλιστική απάντηση στην κρίση είναι το Green Banking Deal του Mark Carney και το Great Reset του World Economic Forum (WEF) και της διεθνούς καπιταλιστικής ελίτ, που ήδη εφαρμόζονται παγκοσμίως. Είναι ο καπιταλιστικός, πράσινος και ψηφιακός μετασχηματισμός και το ΤΙΝΑ του: η νέα (αυτ)απάτη της «καπιταλιστικής ευημερίας».

Για την (αυτ)απάτη

Γράφει πρόσφατο white paper του WEF (3): «…Η τεχνολογική αλλαγή έχει επιταχυνθεί μέσω της κρίσης, συμβάλλοντας στην πρόσθετη πόλωση της αγοράς εργασίας. Επιπλέον, η κλιματική αλλαγή και ο μετριασμός της, εάν γίνει κακή διαχείριση, θα μπορούσαν να επιδεινώσουν τις οικονομικές και κοινωνικές διαιρέσεις. Ταυτόχρονα, οι μακροπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης παραμένουν υποτονικές, ακολουθώντας τις τάσεις πριν από την κρίση. Περαιτέρω, μελλοντικά σοκ θα προκύψουν από συνοριακούς κινδύνους, με άγνωστες παραμέτρους και επιπτώσεις, για τους οποίους πολλές κυβερνήσεις και κοινωνίες δεν είναι επί του παρόντος καλά προετοιμασμένες…. Οι εθνικές οικονομίες δεν θα χρειαστούν τίποτα άλλο από ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο: σε σχέση με τη δημοσιονομική και νομισματική πολιτική, τις θέσεις εργασίας και τους μισθούς, την εκπαίδευση και τις δεξιότητες, την ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη, τις νέες αγορές και τους συνοριακούς κινδύνους. Σε αυτούς τους έξι τομείς δίνεται βάρος για να αντιστραφεί η τρέχουσα δυναμική ανάπτυξης σέ σχήμα Κ».

Αν αφαιρέσουμε τα «καλολογικά στοιχεία», εκείνο που μένει ως σημαινόμενο περιγράφει:  μεγάλη απώλεια θέσεων εργασίας λόγω των εφαρμογών της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης, συμπληρωματική της πτώσης των μισθών και μείωσης εργασιακών δικαιωμάτων, επιδείνωση όλων των οικονομικών μεγεθών και κοινωνικές συγκρούσεις λόγω κλιματικής κρίσης και κάκιστης διαχείρισής της από τις ελίτ, υποτονικές προοπτικές ανάπτυξης (συνεχιζόμενες από το ’19). Κατόπιν το paper θρέφει τον φόβο στις κοινωνίες, προβάλλοντας το ενδεχόμενο των πολεμικών και κοινωνικών συγκρούσεων με άγνωστες παραμέτρους, που πολιτικά αντανακλάται στην περίπτωση κυριαρχίας της Alt.Right. Στο τέλος, παραδέχεται ότι η σημερινή ανάπτυξη είναι για τους λίγους και αυξάνει περαιτέρω τις ανισότητες (ανάπτυξη σε σχήμα Κ).

Συνεπώς, το WEF προτείνει ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο, πολύ δυσμενέστερο από το μεταπολεμικό, δομημένο από τις ελίτ για το συμφέρον των ελίτ, στημένο πάνω στους κλασικούς άξονες πολιτικής. Προωθείται ως νέο εκβιαστικό ΤΙΝΑ, το οποίο, εάν δεν γίνει αποδεκτό από τις κοινωνίες, παραμονεύει ο κίνδυνος της Αlt.Right που θα οδηγήσει σε μεγαλύτερο επίπεδο αβεβαιότητας και παρακμής των συστημάτων, με αποτέλεσμα πόλωση, εθνικισμό, ρατσισμό, κλιμάκωση των κοινωνικών αναταραχών και συγκρούσεων.

Σε άλλο white paper του WEF (4), περιγράφονται τρεις τρόποι επιτάχυνσης των ψηφιακών αλλαγών, λόγω πανδημίας, που ήρθαν για να μείνουν στο οικονομικό σύστημα: Πρώτη αλλαγή, η ανάγκη της ψηφιακής ταυτότητας ως μέσου για την ψηφιακή παροχή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, με συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Δεύτερη, τα ψηφιακά εργαλεία, τα οποία μπορούν να προσφέρουν μια πορεία προς την ανάκαμψη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, με κεφαλαιακή στήριξη και λύσεις e-commerce. Τρίτη, οι αλλαγές στις συνήθειες των καταναλωτών μέσα από τις ψηφιακές υπηρεσίες που επιταχύνουν τις αλλαγές στο καταναλωτικό τοπίο.

Αυτό που δεν θα αναφέρει κανένα white paper, όμως, είναι ότι ο Καπιταλισμός της Επιτήρησης των GAFAM έχει πλέον επεκταθεί σε πλήθος εταιρειών (τύπου Alphabet, Palantir κτλ.) που διαχειρίζονται προσωπικά στοιχεία του κάθε ανθρώπου με απώτερο στόχο τον πλήρη έλεγχο της κοινωνίας, σενάριο εφιαλτικό, σε αρμονία με τον «Θαυμαστό Νέο Κόσμο» του Aldus Huxley (1932). Η τεχνολογική πρόοδος είναι παράγοντας για την ανθρώπινη χειραφέτηση, όμως η κάθε νέα τεχνολογία, δημιουργεί άμεσα μια σχέση εξουσίας και κυριαρχίας. Η επιτήρηση και ο έλεγχος εμφανίστηκαν στις απαρχές του καπιταλισμού, αλλά πλέον το φαινόμενο είναι ανεξέλεγκτο. Αναγόμενο στον χώρο της πολιτικής, οι εταιρείες παρακολούθησης πωλούν σε πολιτικούς/κόμματα την ικανότητα να εντοπίζουν ανθρώπους που μπορεί να είναι δεκτικοί στις απόψεις τους και να «φακελώνουν» τους πολιτικούς αντιπάλους τους. Το φιάσκο της κυβέρνησης Μητσοτάκη με την Palantir και τη Cisco δεν ήταν τυχαίο. Η έρευνα του σκανδάλου Facebook Files απέδειξε ότι οι αλγόριθμοι του Facebook (όπως και του Twitter) ευνοούν την Αlt.Ρight και ενισχύουν το μίσος και τον διχασμό. Η δημιουργία της Meta Platforms Inc. είναι μια ψηφιοποιημένη ολότητα με κίνδυνο την υπαγωγή του ανθρώπου σε ένα  πανταχού παρόν ενδοσύστημα καπιταλιστικής επιτήρησης χωρίς ουσιαστικό δημόσιο έλεγχο.

Δεν πρέπει, επίσης, να ξεχνά κανείς το αρνητικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα της υψηλής τεχνολογίας από τη μεταφορά, αποθήκευση και επεξεργασία τρισεκατομμυρίων δεδομένων. Οι ψηφιακές τεχνολογίες δαπανούν το 10% της παγκόσμιας παραγωγής ηλεκτρισμού και «συνεισφέρουν» στην παγκόσμια ρύπανση κατά 4% σε CO2 -και ακόμα βρισκόμαστε στην αρχή της ρομποτικής και του Internet of Things (5).

Οι σύνοδοι και το περιβάλλον

Βέβαια, από τα κομψά σενάρια των ελίτ μέχρι την εφαρμοσμένη πολιτική, οι πρώτες αντιφάσεις δεν άργησαν να φανούν. Εάν κάτι απέδειξαν οι σύνοδοι των G-7, G-20 και COP26 είναι ότι ο νέος τύπος Ψυχρού Πολέμου μεταξύ των υπερδυνάμεων (ΗΠΑ και Κίνα-Ρωσία) περνάει μέσα και από την κλιματική κρίση. Οι σύνοδοι απέτυχαν να δώσουν ουσιαστικές λύσεις, αποδεικνύοντας ότι η πράσινη βιώσιμη μετάβαση και η μείωση των ανισοτήτων δεν μπορεί να επιτευχθεί με αποτυχημένες νεοφιλελεύθερες συνταγές και υπό την εξουσία των corporates (Big Tech, Big Pharma, Goldman Sachs, Blackrock κτλ.).

Στη σύνοδο των G-7 (Ιούνης 2021, Κορνουάλη), το μόνο θετικό βήμα ήταν η απόπειρα μετεξέλιξης της νεοφιλελεύθερης Συναίνεσης της Ουάσιγκτον σε μια νέα, προσαρμοσμένη στις καινούριες συνθήκες, Συναίνεση της Κορνουάλης. Σύμφωνα με την Μαριάνα Ματσουκάτο στόχος της είναι, «η αναζωογόνηση του οικονομικού ρόλου του κράτους, που θα επιτρέψει την επιδίωξη κοινωνικών στόχων, την οικοδόμηση διεθνούς αλληλεγγύης και τη μεταρρύθμιση της παγκόσμιας διακυβέρνησης με βάση το κοινό καλό».

Επίσης, υπήρξε ομοφωνία στην έγκριση Ψηφιακών Νομισμάτων των Κεντρικών Τραπεζών, ως απάντηση στα ιδιωτικά κρυπτονομίσματα που, μέσω Blockchain, βάζουν σε κίνδυνο την αποτελεσματικότητα των νομισματικών πολιτικών, αλλά και την παγκόσμια χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Τα ψηφιακά νομίσματα των Κεντρικών Τραπεζών θα είναι συμπληρωματικά των συμβατικών νομισμάτων. Ανάμεσα στα 13 κριτήρια που τέθηκαν για τη δημιουργία τους είναι και η περιβαλλοντική βιωσιμότητα των νέων νομισμάτων, παράδοξο για ενεργοβόρα ψηφιακά νομίσματα. Σχετική έκθεση της McKinsey αναφέρει ότι ήδη 110 Κεντρικές Τράπεζες στον κόσμο πειραματίζονται με το νέο σχήμα. Η τεχνολογική καινοτομία των χρηματοοικονομικών, η Fintech, θα δημιουργήσει νέου τύπου ανισότητες μεταξύ ειδικευμένων και μη επενδυτών, λόγω της ντε φάκτο ασυμμετρίας διάδοσης των πληροφοριών και αυξάνει τον κίνδυνο της χειραγώγησής τους.

Η σύνοδος των G20 (Οκτώβρης 2021, Ρώμη) ανακοίνωσε τη συμφωνία για έναν παγκόσμιο ελάχιστο εταιρικό φόρο 15%, σε μια προσπάθεια να εξισορροπηθούν  οι διεθνείς όροι ανταγωνισμού και να αποθαρρυνθούν οι πολυεθνικές να διοχετεύουν τα κέρδη τους σε φορολογικούς παραδείσους. Ο συντελεστής φορολόγησης κρίνεται πολύ χαμηλός και οι διαδικασίες εφαρμογής του ανεπαρκείς, αλλά αναδεικνύει ένα παγκόσμιο πρόβλημα που διευρύνει τις ανισότητες.  Η έκθεση των αμερικανικών φορολογικών αρχών (IRS) για το 2018 ανέφερε ότι οι αμερικάνικες πολυεθνικές συσσώρευσαν 2 τρις (ποσό ισοδύναμο με το ΑΕΠ της Ιταλίας) σε 11 φορολογικούς παραδείσους, μέσα από offshore σχήματα. Κατά το Tax Justice Network, το 2020 τα corporates μετέφεραν 1,38 τρις σε φορολογικούς παραδείσους, φοροδιαφεύγοντας 245 δις.  Από τα παραπάνω, τα 80 δις αφορούν φοροδιαφυγή από την ΕΕ. Ο συντελεστής φορολόγησης θα πρέπει να ανέλθει τουλάχιστον στο 25% για να έχει ουσιαστικό αποτύπωμα στην παγκόσμια οικονομία και να συμβάλει στη μείωση των ανισοτήτων.

Ακόμη και με τις νέες δεσμεύσεις που δόθηκαν από τα κράτη στη σύνοδο της COP26 (Νοέμβρης 2021, Γλασκώβη), οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030 θα είναι διπλάσιες από εκείνες που απαιτούνται για να συγκρατηθεί στους 1,5 βαθμούς Κελσίου η άνοδος της θερμοκρασίας του πλανήτη, κάτι που σημαίνει ότι έως το 2100 θα έχουμε αύξηση κατά 2,4 βαθμούς. Αυτό υποστηρίχθηκε από το Climate Action Tracker, μια ανεξάρτητη ανάλυση από τις γερμανικές ΜΚΟ Climate Analytics και NewClimate Institute, που υποστηρίζονται από τη γερμανική κυβέρνηση. Επίσης, το CEOBS (Conflict and Environment Οbservatory) καταγγέλλει ότι πολλές χώρες έδωσαν στη σύνοδο υποεκτιμημένα ή και καθόλου στοιχεία για τις εκπομπές CO2. Η συμμετοχή των corporates στην COP26 δείχνει ότι το διακύβευμα είναι τεράστιο. Αγεφύρωτες παραμένουν οι διαφορές μεταξύ των χωρών, ως προς το ποιος θα αναλάβει το οικονομικό κόστος του πράσινου μετασχηματισμού.

Σύμφωνα με την AΙΕ (Διεθνής Οργάνωση Ενέργειας), η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς τη χρήση ορυκτών καυσίμων μπορεί να προσθέσει 2,6 εκ. θέσεις εργασίας στη δεκαετία, ενώ θα χαθούν 300 χιλιάδες θέσεις από την κατάργηση των υπαρχουσών δομών. Επίσης, η ΕΚΤ δηλώνει ότι, εάν δεν υιοθετηθεί η πράσινη μετάβαση, το ευρωπαϊκό ΑΕΠ θα μειωθεί έως 10% και οι πτωχεύσεις εταιρειών θα αυξηθούν κατά 30%.

Η αμερικανική στρατηγική στοχεύει να αναγκάσει χώρες  (κυρίως Κίνα και Ρωσία, αλλά και τη «φίλη» Ινδία) να αλλάξουν τάχιστα τις μεθόδους παραγωγής τους και τις σχετικές πηγές ενέργειας με τεράστιο κόστος. Στις δυτικές χώρες, όπου επικρατούν οι υπηρεσίες, η μετάβαση στις πράσινες τεχνολογίες είναι λιγότερο απαιτητική και σίγουρα λιγότερο δαπανηρή.

Σε απόλυτους αριθμούς, σε εκπομπές CO2 η Κίνα είναι πρώτη (10 δις τόνους). Ακολουθούν οι ΗΠΑ (5,3 δισ. τόνους) και η Ινδία (2,5 δισ. τόνους). Βάσει του πληθυσμού, όμως, η κατά κεφαλήν ρύπανση αλλάζει την ταξινόμηση (Κίνα στην 38η θέση,  με πρώτες τις μοναρχίες του Κόλπου). Πέραν των διακρατικών συγκρούσεων, η ουσία είναι ότι το πλουσιότερο 1% του κόσμου παράγει το 15% των εκπομπών άνθρακα, ποσοστό διπλάσιο του φτωχότερου 50%. Είναι σαφές πως το πρόβλημα της εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εκτός από πλήρως διεθνοποιημένο είναι και έντονα ταξικό.

Ειδικότερα στο ενεργειακό σκέλος, ο ανταγωνισμός των υπερδυνάμεων έχει περάσει στην  Έρευνα και Ανάπτυξη παραγωγής καθαρής πυρηνικής ενέργειας, μέσω Nuclear Fusion. Τεχνολογία που αναμένεται να μπει σε εφαρμογή μετά το 2050.

#independent news greece
Ακολουθήστε μας από τις πιο κάτω σελίδες
Ιστοσελίδα: https://independentnews.gr