, Λευτέρης Στουκογεώργος: Πόκερ για 3½ παίκτες: Οι στρατηγικές των υπερδυνάμεων και η ΕΕ – Aνάλυση / Μέρος Δεύτερο, INDEPENDENTNEWS

ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΣΤΟΥΚΟΓΕΩΡΓΟΣ

Η αμφισβήτηση της κυριαρχίας των ΗΠΑ από Κίνα-Ρωσία, το νέο είδος αποϊδεολογικοποιημένου Ψυχρού Πολέμου μεταξύ των υπερδυνάμεων και η αδυναμία των Ευρωπαίων να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό διεθνή ρόλο είναι τα τρία στοιχεία που χαρακτηρίζουν την τρέχουσα δεκαετία. Η στρατιωτική κυριαρχία ορίζεται πλέον από την ποιότητα των αλγορίθμων, όχι από αριθμούς. Η στρατηγική των ΗΠΑ στηρίζεται στην περικύκλωση των αντιπάλων στην ξηρά και στην κυριαρχία στις θαλάσσιες οδούς. Απώτερος στόχος, ο περιορισμός του εχθρού στα «χωρικά του ύδατα». Ο Δ. Ειρηνικός/Ινδικός και η Μεσόγειος είναι τα δύο κύρια επίδικα στις μεταβαλλόμενες σχέσεις των υπερδυνάμεων, ακολουθούν Αρκτική, Αφρική, ενώ  νέο επίδικο είναι το Διάστημα. Η NASA, μέσω της επιχείρησης Dart, εκτόξευσε πύραυλο της ιδιωτικής εταιρείας SpaceX, με στόχο την εκτροπή ενός αστεροειδούς (Δίμορφος).

 

Οι ΗΠΑ, στη μάχη των υπερδυνάμεων για τη στρατιωτικοποίηση του Διαστήματος, εμφανίζονται ως προστάτης της ανθρωπότητας αλλά εάν πετύχει το σχέδιο τους, η εξουδετέρωση ενός τεχνητού δορυφόρου σε τροχιά  θα είναι αστεία υπόθεση. Αλλάζουν άρδην τα δεδομένα στον παγκόσμιο ανταγωνισμό για την στρατιωτική επιτήρηση του πλανήτη.

ΗΠΑ

Η Ουάσιγκτον είναι αποφασισμένη να κρατήσει τα παγκόσμια πρωτεία και δεν πρόκειται να παραιτηθεί. Η επανάκτηση αξιοπιστίας στα μάτια των συμμάχων, μετά τον διασυρμό της περιόδου Τραμπ, είναι το πρώτο βήμα. Το μοντέλο Μπάιντεν έχει στόχο την οικοδόμηση ενός κοινού βιομηχανικού και καινοτομικού οικοσυστήματος, που θα εκτείνεται από τον Ατλαντικό ως τον Ειρηνικό, με τη συμμετοχή των πιο σημαντικών συμμάχων των ΗΠΑ στην Ευρώπη και την Ασία. Με δύο λόγια, ένα σχέδιο οικονομικής ανάσχεσης της Κίνας. Στη λογική αυτή εντάσσεται η συμφωνία για τη μείωση των δασμών στον ευρωπαϊκό χάλυβα και αλουμίνιο και η δημιουργία του διατλαντικού Συμβουλίου Εμπορίου και Τεχνολογίας.

Αλλά το μοντέλο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το δυσλειτουργικό και διχαστικό πολιτικό τοπίο στις ΗΠΑ. Οι πολιτικές αλλαγές στο εσωτερικό των ΗΠΑ έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην εξωτερική πολιτική της. Οι έντονες διαφορές μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων, αλλά και στο εσωτερικό των δύο κομμάτων, προκαλούν βαθιές ανησυχίες για την ευθραυστότητα του αμερικανικού πολιτικού συστήματος. Κι όσο πλησιάζουν οι εκλογές της διετίας, τόσο εντείνεται η πολιτική ρευστότητα.

Στο  Summit for Democracy (9–10 Δεκέμβρη 2021), o Μπάιντεν κάλεσε επιλεκτικά 110 κυβερνήσεις, μεταξύ των οποίων την Ταιβάν (κόντρα στην Κίνα), το Πακιστάν του κινέζικου BRI, το Ιράκ (για απεξάρτηση από Ιράν), αλλά και τον Μπολσονάρο. Δεν κάλεσε τον Ερντογάν, για το διπλό παιχνίδι με τις υπερδυνάμεις, τον Όρμπαν για τις ρωσοκινεζικές στενές επαφές του, την Τυνησία λόγω της φιλοτουρκικής της στάσης στη Λιβύη. Εκτός Συνόδου έμειναν και οι μη αρεστές Λατινοαμερικανικές κυβερνήσεις (Βολιβία, Βενεζουέλα, Κούβα κτλ.).

 

 

ΚΙΝΑ

Μετά την πρώτη τριακονταετία της πρωταρχικής συσσώρευσης, ο κεντρικός στόχος του Προέδρου Xi Jinping τώρα είναι η «κοινωνική ευημερία», η μείωση των ανισοτήτων, η επένδυση  στην καινοτομία, ο έλεγχος του χρηματοπιστωτικού συστήματος και των Big Tech. Η 19η Κεντρική Επιτροπή του Κόμματος ενέκρινε τη “νέα εποχή” του Xi, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος για τον “Σοσιαλισμό με κινεζικά χαρακτηριστικά” (πριν το 2050). Στο πλαίσιο αυτό, αυξήθηκε ο κατώτατος μισθός σε όλες τις περιφέρειες: υψηλότερος στη Shanghai 351 δολάρια, χαμηλότερος στην Shaanxi 226 δολάρια, ενώ στο Πεκίνο βρίσκεται στα 311 δολάρια. Ο καθαρός μέσος μισθός στη χώρα διαμορφώθηκε στα 972 δολάρια (862 ευρώ).

Την  τελευταία εικοσαετία, η κινεζική οικονομία είχε στοχεύσει στις επενδύσεις υποδομών, αλλά τώρα στρέφεται στην εσωτερική ζήτηση. Η Κίνα συνεισφέρει περίπου το 1/3 της αύξησης του παγκόσμιου ΑΕΠ. Εάν η εσωτερική της ζήτηση αυξηθεί, θα μειωθούν οι εσωτερικές συστημικές ανισότητες και θα υποστηριχθεί η παγκόσμια ανάπτυξη. Σύμφωνα με τον συντελεστή Gini οι ανισότητες στην Κίνα είναι -ακόμα- μεγαλύτερες των ΗΠΑ.  Η διεθνής αβεβαιότητα, οι εντάσεις γύρω από την Ταϊβάν και στον Δ. Ειρηνικό, η ενεργειακή κρίση, ο Covid που επιστρέφει, η κλιματική κρίση,  η επιβράδυνση της οικονομίας, η κρίση της Evergrande και του real estate, είναι οι αστάθμητοι παράγοντες ανάσχεσης των αλλαγών. Οι ΗΠΑ, παρά την ψυχρή αντιπαράθεση, είναι  ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Κίνας.

Παρότι η Κίνα υποστηρίζει τον πολυπολικό κόσμο, τόσο η ιστορική παράδοση όσο και η φιλοσοφία διακυβέρνησής της δίνουν έμφαση στον πολιτικό έλεγχο των εσωτερικών και, ιδιαίτερα, των εξωτερικών οικονομικών σχέσεων. Στην Πρωτοβουλία Belt and Road, οι κινεζικές δανειακές συμβάσεις για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι σχετικά αδιαφανείς, περιλαμβάνουν πολιτικές προϋποθέσεις και αποκλείουν ρητά την αναδιάρθρωση του χρέους μέσω πολυμερών διαδικασιών.

Στο επίπεδο του στρατιωτικού ανταγωνισμού, το Πεκίνο απάντησε στο αμερικάνικο  Next Generation Air Dominance” (NGAD) με το νέο αεροπλάνο stealth (J-20 wilong), υπερηχητικούς πυραύλους, ενώ ενισχύει το πυρηνικό της οπλοστάσιο. Η κρίση της Ταιβάν είναι το μεγαλύτερο αγκάθι σήμερα με τις ΗΠΑ.

 

ΡΩΣΙΑ

Στην ετήσια συνάντηση του Valdai Club στο Σότσι, ο Πούτιν επανάφερε την ιδέα μιας Ρωσίας των παραδοσιακών αξιών , σε μια περίοδο που «η κυριαρχία της Δύσης δίνει τη θέση της σε ένα σύστημα πολύ πιο περίπλοκο». Ο Ρώσος πρόεδρος είναι υπέρ ενός νέου παγκόσμιου συντηρητισμού, κρίνοντας ότι το δυτικό μοντέλο βρίσκεται σε παρακμή και είναι ανίκανο να διαχειρισθεί τις παγκόσμιες κρίσεις.

Οι ΗΠΑ πιστεύουν ότι η ρωσική οικονομία είναι σε παρακμή και στηρίζεται αποκλειστικά στα πυρηνικά όπλα και στο πετρέλαιο. Σωστά θεωρούν ότι η οικονομία της χώρας είναι στάσιμη, με τεράστια γραφειοκρατία και διαφθορά, αναποτελεσματικές κρατικά ελεγχόμενες εταιρίες και περιορισμένη πρόσβαση σε κεφάλαια, έρευνα και τεχνολογία αιχμής. Οι στρατιωτικές δαπάνες έχουν μειωθεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια και ο πληθυσμός προβλέπεται να μειωθεί κατά δέκα εκατομμύρια ανθρώπους μέχρι το 2050. Το πραγματικό εισόδημα της χώρας είναι 10% χαμηλότερο από το 2013 και το ΑΕΠ της δεν ξεπερνά το 1,5 τρις -όσο και του Τέξας.

O κατώτατος μισθός στη Ρωσία είναι 174 δολάρια και ο μέσος μισθός 744 δολάρια (658 ευρώ).  Όμως, η μέτρηση του ΑΕΠ γίνεται με όρους συναλλαγματικής ισοτιμίας. Εάν μετρηθεί με όρους αγοραστικής δύναμης, τότε φτάνει τα 4 τρις, που σημαίνει ότι η Ρωσία είναι η δεύτερη οικονομία στην Ευρώπη και η έκτη παγκόσμια. Η Μόσχα άλλαξε τον προσανατολισμό της από την Ευρώπη στην Ασία. Μόνο με την Κίνα, το εμπόριο αναμένεται να φτάσει στα 200 δις κατ’ έτος. Το κοινό οικονομικό-ενεργειακό σχέδιο με την Κίνα (Eurasia, BRI) και η στρατιωτική τους συνεργασία αφορούν τον ανταγωνισμό τους με τις ΗΠΑ. Η ευρωπαϊκή ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία ξεπερνάει το  1/3 της συνολικής της ζήτησης (41% σε φυσικό αέριο, 27% σε πετρέλαιο και 47% σε στερεά ορυκτά καύσιμα). Το «ευρωασιατικό» οικονομικό και ενεργειακό σχέδιο του Πούτιν συμπίπτει με την κινεζική BRI (οι ρωσικοί αγωγοί θα τρέχουν παράλληλα των κινεζικών λεωφόρων). Και οι τρεις υπερδυνάμεις ανταγωνίζονται για την κβαντική υπεροχή. Ο Πούτιν στοχεύει στην καινοτομία και θέλει τη Μόσχα διεθνές χρηματοοικονομικό κέντρο.

Το Κρεμλίνο παραμένει ο κύριος ανταγωνιστής των ΗΠΑ στην τεχνολογία πυρηνικών όπλων, με το στρατιωτικό-βιομηχανικό πλέγμα να έχει αναπτύξει πολλαπλά όπλα επόμενης γενιάς (υπερηχητικούς πυραύλους, λέιζερ, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, προηγμένα υποβρύχια, αντι-δορυφορικά όπλα).

Η Ρωσία στοχεύει στην επιρροή (soft power) στα κράτη της Κεντρικής Ασίας, από όπου δέχεται μεγάλες μεταναστευτικές ροές, αντισταθμίζοντας μέρος της δημογραφικής της απίσχνασης. Το αμερικανικό σχέδιο περικύκλωσής της, στην Ευρώπη, από το ΝΑΤΟ (Βαλτικές, Πολωνία, Ουκρανία) αποδεικνύεται δύσκολο εγχείρημα. Μετά την ενσωμάτωση της Κριμαίας και τον πόλεμο του Ντονμπάς, η ανάπτυξη βρετανικού και αμερικανικού στόλου στη Μαύρη Θάλασσα  δημιουργεί νέες εντάσεις. Η ρωσική παρουσία γίνεται εντονότερη παγκόσμια, με βάσεις σε Αρκτική, Μεσόγειο, Μ. Ανατολή και Αφρική. Το αμερικανικό σχέδιο ενσωμάτωσης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ αποτελεί casus belli για τη Ρωσία, με τη Μόσχα να απέχει μόλις 750 χλμ από το Κίεβο. Στην πρόσφατη επικοινωνία Πούτιν-Μπάιντεν, αναδείχθηκε το αδιέξοδο συμφωνίας. Η κυριαρχία στα στενά της Ιαπωνικής Θάλασσας και στον Βερίγγειο Πορθμό είναι επίδικα σύγκρουσης με τις ΗΠΑ, εκτός Ευρώπης.

ΕΥΡΩΠΗ

Η υπερδεκαετής κρίση, ειδικά στην Ευρώπη, αποκάλυψε το κυνικό πρόσωπο του νεοφιλελευθερισμού, αλλά και την αδυναμία του να προτείνει λύσεις για το αδιέξοδο που δημιούργησε. Τα λόγια του Ντράγκι (στην πρόσφατη κοινή συνέντευξη τύπου με τον Μακρόν στο Quirinale) δεν αφήνουν αμφιβολία για τα παραπάνω: «Ακόμη και πριν από την πανδημία, από τότε που ξεκίνησε η οικονομική κρίση, οι ισχύοντες κανόνες είχαν αποδείξει την ανεπάρκειά τους. Αν τότε ήταν απαραίτητη η αναθεώρηση των κανόνων, σήμερα είναι αναπόφευκτη».

Μεγάλη μάχη θα δοθεί για το νέο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης του ‘23, με το ισχύον να βρίσκεται σε αναστολή. Η νέα κυβέρνηση του Ολαφ Σόλτς, με ΥΠΟΙΚ τον Φιλελεύθερο Λίντνερ υπό την εποπτεία των Πράσινων, αναμένει τον νέο Γάλλο Πρόεδρο (οι προεδρικές εκλογές στη Γαλλία γίνονται την άνοιξη) και τον σύμμαχό του Ντράγκι, για να ξεκινήσει η συζήτηση για τη νέα δομή του συμφώνου.

Η Κομισιόν ανακοίνωσε το επενδυτικό πρόγραμμα των 300 δισ. Ευρώ «Παγκόσμια Πύλη» ως ευρωπαϊκή στρατηγική στον ψηφιακό τομέα, την ενέργεια και τις μεταφορές και την ενίσχυση των συστημάτων υγείας, εκπαίδευσης και έρευνας σε  ολόκληρο τον κόσμο. Κρίσιμο σημείο θα είναι η κατανομή και διανομή των κονδυλίων μεταξύ των πολυεθνικών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και ο βαθμός ανισότητας μεταξύ των κρατών-μελών.

Η Κομισιόν ξαναφέρνει τη μεταρρύθμιση της νεοφιλελεύθερης οικονομικής διακυβέρνησης που είχε ανασταλεί (Φλεβάρης ’20)  λόγω της πανδημίας. Μπορεί να αναστείλει τις πληρωμές του Ταμείου Ανάκαμψης εάν ένα κράτος μέλος δεν έχει διορθώσει το υπερβολικό έλλειμμα ή εάν δεν έχει συμμορφωθεί με το πρόγραμμα μακροοικονομικής προσαρμογής. Επιπλέον, προτείνεται το Ταμείο Ανάκαμψης να επιλέγει τις εταιρείες (και τους εργαζόμενους) που θα πρέπει να διασωθούν. (Reviving and Restructuring the Corporate Sector post-Covid. Designing Public Policy Intervention, paper που δημοσιεύτηκε από το Think Tank G30).

Η τροποποίηση της παραμέτρου Δημόσιου Χρέους/ΑΕΠ (από το όριο του 60% κοντά στο 100%, αφήνοντας αμετάβλητο το  δημοσιονομικό έλλειμμα  στο 3%) σε χώρες με υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους, όπως η Ελλάδα και η Ιταλία, παραμένει ανεδαφική. Η πιθανότητα εξαίρεσης δαπανών από το δημοσιονομικό έλλειμμα για να δοθεί αναπτυξιακός χώρος είναι υπό συζήτηση. Τολμηρές προοδευτικές προτάσεις, όπως αυτή της μείωσης ή της διαγραφής του χρέους, τουλάχιστον ως προς το μέρος που συσσωρεύτηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας, νέες εκδόσεις eurobonds κτλ. ακόμα δεν εξετάζονται.

Υπάρχουν δύο σχέδια για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, τα οποία θα συζητηθούν σε μια Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης:

Α. Το νέο γερμανικό σχέδιο (από την κυβέρνηση «Φανάρι» του Σόλτς) για Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία, με μακροχρόνιο στόχο τη δημιουργία ευρωπαϊκού ομοσπονδιακού κράτους και στρατηγική κυριαρχία της ΕΕ. Σχέδιο που προϋποθέτει κοινό Ευρωπαίο ΥΠΕΞ και λήψη των αποφάσεων σε θέματα εξωτερικής πολιτικής με ειδική πλειοψηφία και όχι με ομοφωνία, όπως γίνεται σήμερα. Αφήνει χώρο για αναθεώρηση του Συμφώνου Σταθερότητας, αρκεί να ακολουθείται η πολιτική μείωσης του δημόσιου χρέους. Αυξάνει τη δύναμη του ευρωκοινοβουλίου και προτείνει υπερεθνικά ψηφοδέλτια για τις ευρωεκλογές του 2024 και ορισμό προέδρου της Κομισιόν από τον νικητή των ευρωεκλογών.

Β. Το γαλλικό σχέδιο (Μακρόν) της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης των κρατών-μελών, με κυριαρχία των αξιών της δημοκρατίας,  μέσω της τεχνολογικής ευρωπαϊκής κυριαρχίας. Μια ΕΕ των μεταβιβάσεων, βασισμένη σε κοινή εγγύηση και ένα κοινό χρέος, ώστε το ευρώ να μετατραπεί σε πραγματικό νόμισμα που να εξασφαλίζει δημοσιονομική κυριαρχία εντός των συνόρων της. Βασική προϋπόθεση υλοποίησης του σχεδίου, κατά Μακρόν, η αμυντική κυριαρχία μέσω κοινού ευρωπαϊκού προϋπολογισμού άμυνας, με τα κλειδιά των γαλλικών πυρηνικών να παραμένουν, όμως, σε γαλλικά χέρια.

Η ΕΕ της «απόκλισης» και των ανισοτήτων είναι χωρισμένη σε τρεις γεωγραφικές-οικονομικές ενότητες χωρών κοινών συμφερόντων: η φτωχή Aνατολική της δεξιάς αντίδρασης, η πλούσια Κέντρο-Βόρεια των νεοφιλελεύθερων κανόνων (The rules) και η Νότια, δέσμια του Χρέους.

Στην Ανατολική ΕΕ, ηγούνται κυβερνήσεις της Αlt.Right, της Πολωνίας του Μοραβιέτσκι και του Ούγγρου Ορμπαν (με βλέμμα σε Κίνα, Ρωσία), με το Σλοβένο Γιάντσα να ακολουθεί. Τσέχοι, Σλοβάκοι και Κροάτες, παρότι προσδεδεμένοι στο γερμανικό οικονομικό άρμα, παρακολουθούν με ενδιαφέρον τη σύγκρουση των παραπάνω με την ΕΕ. Οι Βαλτικές χώρες και η Πολωνία είναι τα προκεχωρημένα φυλάκια των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ κατά της Ρωσίας.

Στην Κεντρική-Βόρεια ΕΕ ηγείται η Γερμανία, με alter ego την Ολλανδία. Η Γερμανία ισορροπεί σε λεπτό σκοινί, δεν μπορεί να χάσει την «εμπορική παγκοσμιοποίησή» της με την Κίνα, δεν ξεχνάει την ενεργειακή «Οστ Πολίτικ» με τη Ρωσία, παραμένει, ωστόσο, πιστή στα νατοϊκά σχέδια των ΗΠΑ. Επιζητά την κοινή διαχείριση των γαλλικών πυρηνικών για κοινή αμυντική πολιτική και light οικονομικές μεταρρυθμίσεις στην ΕΕ, ώστε να μην πληγεί το γερμανικό σχέδιο. Μαζί με Γαλλία και Ιταλία, αναζητά ζώνες επιρροής σε Μ. Ανατολή και Β. Αφρική. Εάν η αντιμετώπιση αυτών των περιοχών γίνει με τη γνωστή νεοαποικιοκρατική λογική, τότε η πολιτική αυτή θα γυρίσει ως ανεξέλεγκτο μπούμερανγκ στην ΕΕ.

Η Γαλλία, ντε φάκτο ηγέτιδα του Νότου, των επικείμενων προεδρικών και βουλευτικών εκλογών, ερευνά λύσεις στα πολλά νέα μικρά πυρηνικά εργοστάσια για ενεργειακή κάλυψη (μαζί με όλη την Αν. Ευρώπη), των οποίων η ασφάλεια δεν είναι εγγυημένη, το κόστος κατασκευής τεράστιο και η λειτουργία τους απαιτεί χρόνια. Σχετική μελέτη σε 123 χώρες (Nature, 2020) απέδειξε ότι οι χώρες ατομικής ενέργειας ρυπαίνουν ουσιαστικά το ίδιο με τις υπόλοιπες. Προς το παρόν, Γερμανοί και Ιταλοί είναι αντίθετοι.  Δύσκολη η προεδρική αναμέτρηση, με δυνατή, αλλά διασπασμένη, ακροδεξιά, τον Μακρόν να αντέχει άνω του 20% και τη ντεγκολική δεξιά να ενισχύεται. Αλλά εάν η Αριστερά και οι Πράσινοι έκαναν την υπέρβαση και ένωναν τις δυνάμεις τους, θα μπορούσαν να περάσουν στον β΄ γύρο. Στη χειρότερη περίπτωση, θα έβαζαν σοβαρή υποθήκη για τις κοινοβουλευτικές εκλογές της άνοιξης. Ντράγκι και Σάντσεθ αναμένουν τον νέο Γάλλο Πρόεδρο προκειμένου να χαράξουν κοινή στρατηγική για το μέλλον της ΕΕ.

Το Σύμφωνο του Quirinale Γαλλίας-Ιταλίας έχει τρεις στόχους: α) να καθορίσει την κοινή γραμμή τους έναντι της Γερμανίας. Μετά από δέκα χρόνια υποχώρησης των οικονομιών τους, έναντι της γερμανικής, ενισχύουν τη διαπραγματευτική δύναμή τους. β) την κοινή πολιτική συνεργασίας και ανταγωνισμού με την Κίνα. Το πρόγραμμα Peace καλωδιακής σύνδεσης με τους κινέζικους ψηφιακούς κολοσσούς (HengtongPccw) θα συνδέσει την Ευρώπη με την Κίνα, μέσω Ασίας και Αφρικής. γ) κοινή εξωτερική πολιτική σε Μεσόγειο, Μ. Ανατολή, Β. Αφρική και τερματισμό του μεταξύ τους ανταγωνισμού.

Η κυβέρνηση Ντράγκι στην Ιταλία, ως φαίνεται, θα παραμείνει έως τον Μάρτη του ’23, όταν και εκπνέει η τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδος. Στο σημερινό status quo των κομμάτων, η ακροδεξιά (Σαλβίνι, Μελόνι) φτάνει στο 40% και το προοδευτικό μπλοκ (Δημοκρατικό Κόμμα, Κ5Α, Αριστερά) υπερβαίνει το 35%. Μπερλουσκόνι και μικρά κόμματα της κεντροδεξιάς καθορίζουν τον σχηματισμό κυβέρνησης. Εάν, όμως, υλοποιηθεί ένα σενάριο κεντροδεξιού κόμματος Ντράγκι, τότε η τράπουλα ξαναμοιράζεται. Πρόκειται για σενάριο αρεστό σε ΗΠΑ, Γερμανία και Γαλλία, αλλά και στην ιταλική ελίτ. Ο τρόπος κατανομής και διανομής των 192 δις του Recovery Plan από τον Ντράγκι δεν βρίσκει σύμφωνο τον κόσμο της εργασίας, με τα συνδικάτα (και επικεφαλής τον Λαντίνι της Cgil) να αποτελούν, ουσιαστικά, την αντιπολίτευση. Η νεοφασιστική δράση της Forza Nuova και οι θεσμικές της συνεργασίες είναι παράμετρος κινδύνου αποσταθεροποίησης της ιταλικής δημοκρατίας.

Η Ισπανία της προοδευτικής κυβέρνησης Σάντσεθ-Unidas Podemos έχει απέναντι της τη «μαύρη συμμαχία» Δεξιάς-ακροδεξιάς (PPE,Vox, Ciudadanos). Κατόρθωσε όμως: να αυξήσει κατά 35% τον κατώτατο μισθό, να περάσει προοδευτικές αλλαγές στο οικογενειακό δίκαιο, να δημιουργήσει το Ελάχιστο Ζωτικό Εισόδημα, να εγγυηθεί σεξουαλικές ελευθερίες και δικαιώματα («μόνο το ναι σημαίνει ναι», ΛΟΑΤΚΙ, μισθολογική ισοτιμία φύλων). Κάλυψε πολλαπλά τον ισπανικό λαό έναντι της υγειονομικής κρίσης, έλαβε μέτρα προστασίας της κοινωνίας από την ακρίβεια και το πρόβλημα στέγασης. Ο προϋπολογισμός του 2021, με πρωτοφανή αύξηση των κοινωνικών δαπανών, ήταν ο πιο επεκτατικός στην οικονομική ιστορία της Ισπανίας και έβαλε τέλος στην κατηφόρα που είχε οδηγήσει το νεοφιλελεύθερο δόγμα της λιτότητας.

Οι προοδευτικές διακυβερνήσεις στην Πορτογαλία την τελευταία περίοδο έβγαλαν τη χώρα από την  οικονομική κρίση και μείωσαν τις ανισότητες. H Geringonça, το σύμφωνο των τριών αριστερών κομμάτων, μετά τις εκλογές του 2019 δεν είχε ανανεωθεί επισήμως, αλλά κάποια μορφή διαλόγου είχε διατηρηθεί. Η σοσιαλιστική κυβέρνηση μειοψηφίας του Κόστα έπεσε μετά την απόρριψη του προϋπολογισμού από το Κομμουνιστικό Κόμμα και το Μπλόκο της Αριστεράς. Οι εκλογές στις 30 Γενάρη δύσκολα θα αλλάξουν το υφιστάμενο σκηνικό, όπου χωρίς συμμαχίες δεν σχηματίζεται κυβέρνηση.

Η αστάθεια χαρακτηρίζει τα Δ. Βαλκάνια (Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Μαυροβούνιο, Κόσοβο, Β. Μακεδονία), με κίνδυνο αναζωπύρωσης των εθνικισμών, με στρατηγικά συμφέροντα των τριών υπερδυνάμεων και της ΕΕ στην περιοχή. Το αδιέξοδο των συμφωνιών  του Dayton, η αμφιταλάντευση της Σερβίας μεταξύ Κίνας-Ρωσίας και ΕΕ και ο γόρδιος δεσμός του Κόσοβο είναι αποσταθεροποιητικοί παράγοντες στα Δ. Βαλκάνια. Τα εθνικιστικά σενάρια επανέρχονται (Μεγάλη Αλβανία, Σερβικό Κόσοβο,  διαίρεση Βοσνίας) με παρακίνηση τρίτων. Στη διμερή συνάντηση Αλβανίας -Κοσόβο, στο Ελμπασάν, ο Αλβανός πρωθυπουργός Ράμα δήλωσε ότι σε περίπτωση δημοψηφίσματος είναι υπέρ της ενοποίησης των δύο χωρών. Κλίμα αποσταθεροποίησης υπάρχει και στη Βόρεια Μακεδονία, με την κυβέρνηση Ζάεφ να επιβιώνει οριακά, μετά τις δημοτικές εκλογές της μεγάλης αποχής και τη σημαντική ενίσχυση του εθνικιστικού VMRO. Η Συμφωνία των Πρεσπών κινδυνεύει από το VMRO, αλλά και από την ανεύθυνη διαχείριση της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Ευχάριστη νότα, η προοδευτική κυβέρνηση που προέκυψε στη Βουλγαρία από νέα κόμματα, ενάντια στη διαφθορά και με ρητορική κοινωνικής δικαιοσύνης. Μένει να φανεί πως θα χειρισθεί τις εξωτερικές της σχέσεις.

Με το Brexit να μην  έχει  ακόμα ολοκληρωθεί, το Ηνωμένο Βασίλειο του Μπόρις Τζόνσον στο γεωπολιτικό επίπεδο, έχει ενσωματωθεί πλήρως στην αμερικάνικη στρατηγική ανάσχεσης Κίνας-Ρωσίας. Ταυτόχρονα υλοποιεί στρατηγικές περιφερειακές συμφωνίες (Τουρκία, Ιαπωνία, Ινδία, Αυστραλία). Τα φιλόδοξα ρητορικά σχήματα, όμως, του Μπ.Τζόνσον για τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Βρετανίας  παραμένουν αυταπάτες. Τα αλλεπάλληλα κυβερνητικά σκάνδαλα και η πρόσφατη αντίδραση 99 Συντηρητικών βουλευτών κατά της κυβέρνησης, για τους πανδημικούς περιορισμούς επιβαρύνουν το κλίμα για την κυβέρνηση. Πρόσφατα, η Κομισιόν υπολόγισε ότι εντός του 2022 η βρετανική οικονομία θα απωλέσει 2,25% του ΑΕΠ της λόγω της νέας εμπορικής συμφωνίας με την ΕΕ, ενώ σύμφωνα με το βρετανικό Γραφείο Προϋπολογισμού (1) τόσο οι εξαγωγές όσο και οι εισαγωγές από το ΗΒ  προς ΕΕ πρόκειται να μειωθούν κατά 15%. Η κρίση με Β. Ιρλανδία και Σκωτία (αυτονομία-ανεξαρτησία) οξύνεται, χωρίς να διαφαίνεται φόρμουλα επίλυσης της. Η Ουάσιγκτον καθυστερεί την συμφωνία ΗΠΑ – ΗΒ  κατάργησης  δασμών σε χάλυβα και  αλουμίνιο, πιέζοντας το Λονδίνο να τηρήσει το πρωτόκολλο που υπογράφηκε με την ΕΕ και αφήνει επί του παρόντος τη Β. Ιρλανδία εντός της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς. Το Λονδίνο θέλει να ξαναγραφούν οι εμπορικές συμφωνίες, αλλά οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν ακόμη και να ακυρώσουν όλα όσα έχουν συμφωνηθεί μέχρι στιγμής. Σε αυτή την κρίσιμη καμπή η αντιπολίτευση των Εργατικών είναι αναιμική και συστημική, μετά την δεξιά στροφή του Στάρμερ, η οποία επισφραγίστηκε  στο συνέδριο του κόμματος.

 

#independent news greece
Ακολουθήστε μας από τις πιο κάτω σελίδες
Ιστοσελίδα: https://independentnews.gr