Το πρώτο υπνωτήριο για άστεγα παιδιά δημιουργήθηκε στην Αθήνα από την ΜΚΟ ΜΕΤΑδραση. Επικοινωνήσαμε με την οργάνωση και θέσαμε μερικά ερωτήματα για το εξαιρετικά σοβαρό ζήτημα της αστεγίας ανηλίκων και τον τρόπο λειτουργίας του νέου υπνωτηρίου.

 

Γνωρίζετε τον ακριβή αριθμό των άστεγων παιδιών στην Αθήνα;

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΕΚΚΑ τα ασυνόδευτα παιδιά που ζουν σε επισφαλείς συνθήκες είναι 889. Υπολογίζουμε ότι περίπου 500 – 600 παιδιά βρίσκονται στην πόλη της Αθήνας. Από τον Δεκέμβριο 2019, που το Κέντρο Ημέρας της ΜΕΤΑδρασης ξεκίνησε τη λειτουργία του, μέχρι σήμερα έχουν υποστηριχτεί 350 άστεγα παιδιά στην πόλη της Αθήνας. Το τεράστιο κενό της διαμονής τους αποτελούσε ένα διαχρονικό πρόβλημα, το οποίο ευχόμαστε να καλυφθεί με τη δημιουργία του υπνωτηρίου της ΜΕΤΑδρασης.

 

Το υπνωτήριο θα στεγάσει όλα τα παιδιά ή κρίνετε αναγκαία τη δημιουργία επιπλέον δομών φιλοξενίας;

Στόχος του υπνωτηρίου είναι να παρέχει στα παιδιά ασφάλεια κατά τη διάρκεια της νύχτας. Η διαμονή στο υπνωτήριο είναι μία βραχυπρόθεσμη λύση μέχρι να βρεθεί θέση σε μακροχρόνια δομή φιλοξενίας. Πρόκειται για επικοινωνούντα δοχεία: όσο δεν υπάρχουν θέσεις σε κατάλληλες δομές φιλοξενίας, θα υπάρχουν άστεγα παιδιά και παιδιά που διαβιούν σε απαράδεκτες συνθήκες, όπως οι καταυλισμοί στα νησιά και στην ενδοχώρα. Συνεπώς, παράλληλα με τη λειτουργία του υπνωτηρίου, είναι σημαντικό, αφενός, να καλύπτονται άμεσα οι όποιες κενές θέσεις στις δομές φιλοξενίας που υπάρχουν και, αφετέρου, να δημιουργηθούν νέες θέσεις σε δομές φιλοξενίας, προκειμένου άμεσα να ελευθερώνονται θέσεις στο υπνωτήριο, για να φιλοξενεί τα υπόλοιπα παιδιά έως ότου εξαλειφθεί το φαινόμενο της αστεγίας παιδιών.

 

Από που χρηματοδοτήθηκε η δημιουργία του υπνωτηρίου και με ποιους οικονομικούς πόρους θα στηριχθεί;

Για τον εξοπλισμό και τις εργασίες μετατροπής του κτιρίου η ΜΕΤΑδραση στηρίχτηκε σε δωρεές από ιδρύματα, την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, που το 2020 κάλυψε σημαντικό μέρος για την αγορά του εξοπλισμού, όπως και στη συμβολή του δήμου Αθηναίων, ο οποίος μέσω του προγράμματος “Υιοθέτησε την πόλη σου” μάς βοήθησε να εξασφαλίσουμε χορηγίες σε είδος (όπως πλυντήρια, είδη υγιεινής, αναλώσιμα υλικά). Για τη λειτουργία του υπνωτηρίου σημαντική θα είναι η συμβολή του δήμου Αθηναίων μέσω των υπηρεσιών που διαθέτει σε ζητήματα σίτισης, καθαριότητας και φύλαξης. Το σύνολο των εξόδων λειτουργίας του υπνωτηρίου καλύπτει η ΜΕΤΑδραση με ίδιους πόρους, αξιοποιώντας μέρος του ανθρωπιστικού βραβείου του Ιδρύματος Conrad N. Hilton.

 

Πέρα από τον ύπνο, ποιες άλλες ανάγκες των παιδιών θα μπορούν να καλύπτονται στις συγκεκριμένες δομές; Υπάρχει χώρος για δραστηριότητες, παιχνίδια, άθληση, αίθουσες διδασκαλίας;

Στο υπνωτήριο καλύπτονται όλες οι βασικές ανάγκες των παιδιών. Υπάρχει χώρος για να πλυθούν, να καθαρίσουν τα ρούχα τους, να φάνε ένα ζεστό γεύμα, να βρουν ένα καθαρό, ζεστό κρεβάτι για να κοιμηθούν, έως ότου καταστεί εφικτή η εξεύρεση μακροχρόνιας φιλοξενίας από τις αρμόδιες αρχές. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, τα παιδιά απασχολούνται στο Κέντρο Ημέρας της ΜΕΤΑδρασης, όπου εκτός από δημιουργικές δραστηριότητες και μαθήματα γλώσσας, παρέχεται και εξατομικευμένη νομική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη και βεβαίως παροχή ειδών πρώτης ανάγκης.

 

Πρόσφατα υπήρξε πόρισμα από το Συνήγορο του Πολίτη, σύμφωνα με το οποίο, ο κύριος όγκος των παιδιών που διαμένουν στις δομές και τα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΚΥΤ) παραμένει εκτός εκπαιδευτικού συστήματος. Τα άστεγα παιδιά έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση και στις δομές υγείας;

Αρκετά από τα άστεγα ασυνόδευτα παιδιά δεν έχουν καταγραφεί. Αυτό ουσιαστικά σημαίνει ότι «δεν υπάρχουν» μέσα στο σύστημα και άρα δεν έχουν πρόσβαση ούτε στην εκπαίδευση, ούτε έχουν ΠΑΑΥΠΑ ή ΑΜΚΑ. Χωρίς ΠΑΑΥΠΑ ή ΑΜΚΑ δεν είναι δυνατή η συνταγογράφηση ή η πρόσβαση σε δομές υγείας. Αυτό σημαίνει ότι αρκετές φορές σε θέματα υγείας αναγκαζόμαστε να καλύπτουμε με ίδιους πόρους τα έκτακτα περιστατικά σε ιδιωτικά νοσοκομεία και γιατρούς. Στο πλαίσιο αυτό είναι καθοριστική η συμβολή των κοινωνικών ιατρείων του δήμου Αθηναίων, με τα οποία έχουμε άψογη συνεργασία.

 

Υπάρχει επικοινωνία με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου; Τα άστεγα παιδιά είναι κυρίως ασυνόδευτα προσφυγόπουλα;

Υπάρχει στενή συνεργασία με την ειδική γραμματεία Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων, το ΕΚΚΑ και τους εισαγγελείς ανηλίκων. Η πλειοψηφία των άστεγων παιδιών είναι πράγματι ασυνόδευτα παιδιά τρίτων χωρών. Όμως το υπνωτήριο είναι ανοιχτό σε όλα τα παιδιά της Αθήνας, με στόχο τη στήριξη δεκάδων περιπτώσεων παιδιών οικογενειών που εξαιτίας έκτακτων συνθηκών μένουν μόνα τους, χωρίς κανένα οικογενειακό περιβάλλον. Οι παραπομπές στη ΜΕΤΑδραση για αυτές τις περιπτώσεις για την εισαγωγή τους στο υπνωτήριο θα γίνεται σε στενή συνεργασία με την εισαγγελία.

 

Η πρόεδρος της ΜΕΤΑδρασης, κ. Λώρα Παππά, τον Οκτώβρη του 2019 είχε εκφράσει την ανησυχία πως ο πραγματικός αριθμός των ασυνόδευτων ανηλίκων ξεπερνούσε τα 5.500. Ενάμιση χρόνο μετά, πώς αξιολογείτε την κατάσταση; Έχει μειωθεί ο αριθμός; Έχουν προχωρήσει οι διαδικασίες επανένωσης; Έχει μειωθεί η γραφειοκρατική διαδικασία; Πώς κρίνετε την πολιτική του υπουργείου και της ειδικής γραμματείας Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων;

Τον Οκτώβριο του 2019 όντως ο αριθμός των ασυνόδευτων ανηλίκων ξεπερνούσε τα 5.500. Σήμερα πλέον, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΕΚΚΑ, ο εκτιμώμενος αριθμός των ασυνόδευτων ανηλίκων στην Ελλάδα είναι 3.776. Ωστόσο, περίπου το 1/3 των παιδιών βρίσκεται σε ακατάλληλες συνθήκες σε καταυλισμούς στα νησιά και στην ενδοχώρα και σε κατάσταση αστεγίας. Η μείωση των ροών σε συνδυασμό με το εθελοντικό πρόγραμμα μετεγκατάστασης, που ξεκίνησε στις αρχές του 2020, βοήθησαν σημαντικά στη μείωση του αριθμού των ασυνόδευτων παιδιών στην χώρα μας. Ωστόσο, βλέπουμε ότι είναι ελάχιστες οι χώρες που δέχονται ένα σημαντικό αριθμό ασυνόδευτων παιδιών από την Ελλάδα. Είναι μια καλή αρχή, αλλά θα πρέπει τα προγράμματα μετεγκατάστασης να γίνουν υποχρεωτικά και να αποτελούν μόνιμο μηχανισμό στην Ευρώπη. Παράλληλα, προχωρούν και οι διαδικασίες επανένωσης, αλλά με αργούς ρυθμούς και με πολλές γραφειοκρατικές δυσκολίες. Σημαντικό βήμα έγινε και με την πρόσφατη απόφαση κατάργησης της προστατευτικής κράτησης, όπου τα ασυνόδευτα παιδιά βρίσκονταν σε κρατητήρια, γιατί δεν υπάρχουν αρκετές θέσεις σε δομές φιλοξενίας. Με τον τρόπο αυτό, ένας σημαντικός αριθμός παιδιών με τη συνδρομή και της ΜΕΤΑδρασης μεταφέρθηκε σε δομές φιλοξενίας. Εντούτοις, ακόμη υπάρχει ένας μικρός αριθμός σε συνθήκες κράτησης. Σε αυτό το πλαίσιο ευελπιστούμε να συνδράμει το υπνωτήριο ως εναλλακτική λύση, προκειμένου να μην παραμένει κανένα παιδί σε συνθήκες κράτησης.

Η ΕΠΟΧΗ