Ταξισυνειδησία

Posted on May 03, 2021, 11:28 pm
4 secs
Ταξισυνειδησία

 

Ο όρος δημιουργήθηκε από τους Ελληνοαμερικανούς κομμουνιστές, για να περιγράψει μονολεκτικά, περιεκτικά και θαυμάσια την ταξική συνείδηση.

Ας φανταστούμε μια εικόνα. Είμαστε στη Νέα Υόρκη, περίπου στα μέσα της δεκαετίας του 1930, περισσότερα από σαράντα χρόνια μετά τη ματωμένη Πρωτομαγιά του 1886, όταν οι αστυνομικοί σκότωσαν τους εργάτες στο Σικάγο.

Την ημέρα που μιλάμε, είναι επίσης Πρωτομαγιά, ο καιρός είναι θαυμάσιος, και μια από τις κεντρικές λεωφόρους του Μανχάταν είναι πλημμυρισμένη από κόσμο. Εκατοντάδες, ίσως χιλιάδες άνθρωποι με τα κυριακάτικά τους, άντρες, γυναίκες, ακόμα και μικρά παιδιά, παρελαύνουν ειρηνικά, χαμογελαστοί, κρατώντας κόκκινες σημαίες με σφυροδρέπανα, με σηκωμένες γροθιές, ενώ κρατούν πανό που λένε: «Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε»! Τη διαδήλωση, που πράγματι μοιάζει με παρέλαση, επιβλέπουν αστυνομικοί, πεζοί και έφιπποι, βλοσυροί, που όμως δεν επεμβαίνουν.

Δεν είναι αυτονόητο να επέμβουν, παρόλο που από τις αρχές του 20ού αιώνα μέχρι τη μέρα της παρέλασης, πολλοί κομμουνιστές μετανάστες εργάτες, ελληνικής και άλλης καταγωγής, έχουν σκοτωθεί από το οπλισμένο χέρι του κεφαλαίου, τους αστυνομικούς και τους εθνοφύλακες: ενδεικτικά, ο Κρητικός ανθρακωρύχος Λούης Τίκας, στο Λάντλοου, τη Δευτέρα του Πάσχα του 1914 από εθνοφύλακες, οι Ιταλοί αναρχικοί Σάκο και Βαντσέτι δεκατρία χρόνια μετά, τον Αύγουστο του 1927, στη Μασαχουσέτη, που εκτελέστηκαν για ένα έγκλημα που δεν είχαν διαπράξει.

Ακόμα, το 1930, ο ομογενής εργάτης Στιβ Κατόβις που δολοφονήθηκε από αστυνομικό στη Νέα Υόρκη, ή ο Νικ Κουντουράκις, που σκοτώθηκε το 1934 στο Σαν Φρανσίσκο κατά τη διάρκεια απεργίας.

Παρ’ όλες λοιπόν τις διώξεις και τις απελάσεις των «πρακτόρων της Μόσχας» (ή ίσως εξαιτίας αυτών…), το ριζοσπαστικό, αντιφασιστικό και εργατικό κίνημα στις ΗΠΑ είναι δυνατό τη δεκαετία του 1930. Μετά το Κραχ και το επακόλουθο Νιου Ντιλ του Ρούζβελτ, τα εργατικά συνδικάτα είναι ισχυρά, και το Κομμουνιστικό Κόμμα Αμερικής είναι κι αυτό ισχυρό, τηρουμένων φυσικά των αναλογιών, αν και δρα μέσα στη Μέκκα του καπιταλισμού: αριθμεί ογδόντα χιλιάδες οργανωμένα μέλη, που ενδυναμώνουν τις τοπικές κοινότητες των εργατών.

Στο πλαίσιο αυτών των συνδέσμων, των ενώσεων, οι εργάτες έχουν βαλθεί να μορφώνονται, να αυτοβελτιώνονται και να διαβάζουν πολιτικά και λογοτεχνικά βιβλία, δημιουργώντας ένα πολιτικό και κοινωνικό πολιτισμό, πρωτοφανέρωτο στη Γη της Ευκαιρίας…

Κάποιες από αυτές τις κοινότητες είναι ελληνικές, αποτελούμενες από Ελληνες μετανάστες, που είναι πολλοί: μόνο στην περίοδο 1881-1920, από τα 23 εκατομμύρια μεταναστών που έφτασαν στις ΗΠΑ από την Ευρώπη, οι Ελληνες ήταν περισσότεροι από μισό εκατομμύριο, που μαζί με τους αλλοεθνείς συντρόφους τους παράγουν στα εργοστάσια, στις οικοδομές, στις βιοτεχνίες, στην εστίαση αυτό που λέγεται «αμερικανικό όνειρο».

Ολοι αυτοί οι ριζοσπάστες εργάτες και οι οικογένειές τους, είναι οργανωμένοι στα σωματεία τους και εμφορούνται από αγωνιστικό πάθος για τα δικαιώματά τους – ειδικά οι ελληνικής καταγωγής. Οι ελληνικοί εκπαιδευτικοί κομουνιστικοί σύνδεσμοι εκδίδουν εφημερίδες και πληροφοριακά έντυπα – όπου φιγουράρει το αισιόδοξο σύνθημα: «Διάβαζε σήμερα, κυβέρνα αύριο!»

Οι εργάτες, έχοντας αφομοιώσει όλη τη σοσιαλιστική, κομμουνιστική κι εν γένει ριζοσπαστική παράδοση που κουβάλησαν στα μπαγκάζια τους από τις πατρίδες τους, και συντονισμένοι με την πρόσφατη Οκτωβριανή Επανάσταση στην ΕΣΣΔ, συνθέτουν μια νέα προλεταριακή συνείδηση στην Αμερική, προσαρμοσμένη όχι τόσο στις παλιές εθνικές καταβολές τους όσο στο παρόν που βιώνουν καθημερινά. Λένε: «Ο κομμουνισμός είναι ο αμερικανισμός του σήμερα!»

Πραγματικά, το θέαμα που παρουσιάζουν οι διαδηλωτές στη νεοϋορκέζικη λεωφόρο, είναι απόκοσμο για τα χρηστά πολιτικά ήθη της Αμερικής – το σφυροδρέπανο μαζί με το δολάριο. Το πλήθος στα πεζοδρόμια παρακολουθεί την παρέλαση με ανάμεικτα συναισθήματα: αυτοί που δεν είναι με το μέρος των εργατών και των διεκδικήσεών τους δεν αντιδρούν, ενώ οι φίλα προσκείμενοι στους ριζοσπάστες κομμουνιστές εργάτες και στα συνδικάτα τούς χειροκροτούν.

Κάποιοι κρατούν εφημερίδες, όπως το «Εμπρός», που διαδέχθηκε, από το 1923, τη «Φωνή του Εργάτου», η οποία πρωτοκυκλοφόρησε το 1918, μια έκδοση της Ελληνικής Ομοσπονδίας του Σοσιαλιστικού Κόμματος Αμερικής.

Αλλοι ίσως να έχουν στην τσέπη τους το «Κράτος και Επανάσταση» του Λένιν, που η πρώτη του μετάφραση στην ελληνική γλώσσα έγινε ακριβώς από τις κοινότητες των Ελλήνων κομουνιστών που μετανάστευσαν στην Αμερική – η ίδια ακριβώς έκδοση ανατυπωνόταν συνεχώς, κυκλοφορώντας και στην Ελλάδα μέχρι και τη Μεταπολίτευση, το 1974, προφανώς γιατί κανείς άλλος μέχρι τότε δεν είχε μπει στον κόπο να μεταφράσει στα ελληνικά το βιβλίο του πρωτεργάτη της Οκτωβριανής Επανάστασης…

Κι ίσως κάποιοι από τους εργάτες, που εκδηλώνουν περήφανα την πολιτική και ιδεολογική τους τοποθέτηση στη Νέα Υόρκη, να έχουν στο μυαλό τους αυτή την ημέρα μια πραγματικά μοναδική λέξη: την «ταξισυνειδησία». Είναι ένας όρος που δεν έχει λεξικογραφηθεί επισήμως, μια και δημιουργήθηκε ακριβώς από τους Ελληνοαμερικανούς κομμουνιστές, για να περιγράψει μονολεκτικά, περιεκτικά και θαυμάσια την ταξική συνείδηση, την «working class consciousness».

Αυτή η ωραία λέξη είναι και ο τίτλος του ντοκιμαντέρ για τον ελληνοαμερικανικό ριζοσπαστισμό, ή αλλιώς για τη συμβολή των Ελλήνων μεταναστών στην ανάπτυξη του αριστερού, σοσιαλιστικού και κομμουνιστικού κινήματος στις Ηνωμένες Πολιτείες τις Αμερικής, από τα τέλη του 19ου μέχρι τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια.

Τότε που το Κομουνιστικό Κόμμα Αμερικής πήρε την πρωτοφανή απόφαση να αυτοδιαλυθεί (!), ελπίζοντας πως οι ΗΠΑ και η Σοβιετική Ενωση θα έφερναν τη δημοκρατία και την ειρήνη στο κόσμο, ενάντια στις παλιές αποικιοκρατικές δυνάμεις…

Οι Αμερικανοί κομμουνιστές εκτίμησαν, εντελώς λανθασμένα όπως αποδείχτηκε, πως την επόμενη ημέρα μετά τη φρίκη του Παγκοσμίου Πολέμου η μάχη δεν θα δοθεί για την παγκόσμια επανάσταση, αλλά ενάντια στις συντηρητικές δυνάμεις μέσα στις ΗΠΑ, που θα επιδίωκαν μια σύγκρουση με την ΕΣΣΔ! Και μετά απ’ όλα αυτά, έγιναν βορά του Μακάρθι, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

Η «ταξισυνειδησία» είναι μια θαυμάσια δουλειά, να προσθέσω, με κυριολεκτικά πρωτοφανή ιστορικά ντοκουμέντα, που προέκυψαν από την έρευνα του ιστορικού στο Πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης Κωστή Καρπόζηλου, και αξιοποιήθηκαν καλλιτεχνικά από τον σκηνοθέτη Κώστα Βάκκα.

efsyn.gr

...