Στέλλα Στουκογεώργου: Το βιβλίο

Posted on 21 Ιουνίου, 2020, 4:20 μμ
1 sec

Μελέτες έχουν αποδείξει πως το διάβασμα έχει εξαιρετικά θετική επιρροή στον αναγνώστη, ανεξάρτητα από την ηλικία του κι από τις διανοητικές του ικανότητες. Πάντα μπορείς να μάθεις κάτι νέο, όσα πράγματα και να ξέρεις και πάντα το βιβλίο μπορεί να σου το προσφέρει. Διαβάζοντας διευρύνεις τους ορίζοντές σου και την φαντασία σου, εμπλουτίζεις το λεξιλόγιο σου κι όλα αυτά χωρίς καν να το καταλαβαίνεις. Θα μπορούσε να θεωρηθεί μαγικό το πως αποκτάς χημικές γνώσεις μέσα από τον «Σέρλοκ Χόλμς» του Άρθουρ Κόναν Ντόιλ ή πως μαθαίνεις πολιτικές επιστήμες από την «Χιλιετία» (τον ντετέκτιβ Καρβάλιο) του Μάνουελ Βάθκεθ Μονταλμπάν, ενώ και τα δύο είναι αστυνομικά μυθιστορήματα.

Θέλοντας να εμβαθύνω περισσότερο στις γνώσεις που σου προσφέρει το διάβασμα, ενδείκνυται να αναφέρω μερικές. Ένα βιβλίο αυξάνει τα επίπεδα συναισθηματικής νοημοσύνης, βάζοντας σε, έμμεσα, στην διαδικασία να κατανοήσεις σε βάθος την προσωπικότητα του κάθε χαρακτήρα και να παρατηρήσεις την συμπεριφορά του σε σχέση με τα υπόλοιπα πρόσωπα. Είναι γνωστό επίσης πώς τα βιβλία μεταδίδουν αξίες και συμβουλές που σου δίνουν την δυνατότητα να μπορείς να σταθείς στην κοινωνία, σαν σωστός πολίτης. Διαβάζοντας μια ποικιλία από βιβλία, σου δίνεται η ευκαιρία να κάνεις συγκρίσεις μεταξύ των διαφόρων συγγραφικών τεχνικών, και να σχηματίσεις την δική σου άποψη. Σιγά σιγά θα καταλάβεις πως η άποψη ενός συγγραφέα για ένα γεγονός επηρεάζεται έντονα από τις πολιτικές και θρησκευτικές του αντιλήψεις. Συνοψίζοντας, το διάβασμα τέτοιου επιπέδου σε κάνει καλύτερο σε όλους τους τομείς, πέραν της φυσικής σου κατάστασης, όπου και πάλι υπάρχουν εξαιρέσεις.

Δυστυχώς ή ευτυχώς, η ραγδαία πρόοδος της τεχνολογίας και του πολιτισμού σε συνδυασμό με τους γρήγορους ρυθμούς ζωής μας αποτρέπουν από την πνευματική μας καλλιέργεια. Κινητό ,λάπτοπ, τηλεόραση, PlayStation, cinema, μαγαζιά ,καφετέριες…… τόσες επιλογές για διασκέδαση και ψυχαγωγία που το βιβλίο έρχεται τουλάχιστον σε δέκατη μοίρα για τον μέσο άνθρωπο, με έναν πρόχειρο υπολογισμό. Φυσικά η εξέλιξη είναι πράγμα πάρα πολύ θετικό τόσο για την επιστήμη όσο και για την δημοκρατία και την ισότητα και κάθε άλλο παρά κατά της είμαι, όμως θεωρώ πως θα έπρεπε να μπορεί να συνυπάρχει αρμονικά με κάποιες πιο «παλιές» συνήθειες όπως το διάβασμα και η διαπροσωπική επικοινωνία σε καθημερινή βάση (σε περίοδο εκτός καραντίνας), χωρίς να προξενεί το ακριβώς αντίθετο, δηλαδή αποξένωση και ηλεκτρονικό εθισμό.

Για να μην παρεκκλίνουμε όμως από το θέμα μας, θεωρώ πως ένας από τους κύριους λόγους που το διάβασμα δεν είναι πλέον συχνή δραστηριότητα είναι η λανθασμένη εντύπωση που έχουν σχηματίσει τα παιδιά και οι νέοι, γιατί κυρίως αυτές οι ηλικίες παρουσιάζουν την μεγαλύτερη απέχθεια, σε σχέση με αυτό και η συσχέτισή του με το σχολικό διάβασμα. Σε συζητήσεις με φίλους και συμμαθητές συμπεραίνω πως για πολλούς το να διαβάζει κάνεις βιβλία θεωρείται ξενέρωτο και ξεπερασμένο και συνάμα κάνει τον αναγνώστη «φυτό» ή «φλώρο», πράγμα που συμπίπτει με το πως αντιμετωπίζουν κάποιον με πολύ καλούς βαθμούς, άρα πρόκειται περί ενός στερεότυπου που έχει δημιουργηθεί. Επιπλέον η ανακριβής αυτή άποψη επιβαρύνεται ανάλογα με το πόσο φιλαναγνώστες είναι ο στενός οικογενειακός κύκλος του ατόμου και με το τι διδάγματα επιλέγει να μεταφέρει στο άτομο το ίδιο.

Φυσικά οι γνώσεις μου περί της ανατροφής και της διδασκαλίας ενός παιδιού είναι λιγοστές οπότε θα περιοριστώ δίνοντας μερικά παραδείγματα και εκφράζοντας γνώμη, δίχως να κάνω υποδείξεις ή να θίξω κάποιον. Οι περισσότεροι γονείς ή τουλάχιστον το ποσοστό που έχει τύχει να παρατηρήσω ενθαρρύνει τα παιδιά τους να χρησιμοποιούν κινητό από πολύ μικρή ηλικία, δείχνοντας άρνηση να ανοίξουν μια σοβαρή συζήτηση μαζί τους για την αξία του βιβλίου σε σχέση με την «οθόνη». Ταυτόχρονα το εκπαιδευτικό σύστημα δεν προσανατολίζεται στην ηθική και διανοητική διάπλαση του παιδιού, καθώς και την ψυχική – πνευματική του υγεία. Αντίθετα δίνεται βάρος καθαρά και μόνο στην βασική εκπαίδευση και τα συναφή. Έτσι το παιδί δεν μαθαίνει ποτέ τι πραγματικά σημαίνει βιβλίο και απλά συμφωνεί με τα πιστεύω της μάζας, η οποία αποτελείται από παρόμοιες καταστάσεις.

Για το πρόβλημα αυτό υπάρχουν διάφορες ενδεδειγμένες λύσεις. Μιλώντας από προσωπική εμπειρία, καθώς μικρή δεν συνήθιζα να αγαπάω το διάβασμα, όλα ξεκινούν από την οικογένεια. Αν οι γονείς δεν ενδιαφερθούν να διδάξουν στο παιδί τα πλεονεκτήματα του αναγνώστη καθώς και να του πάρουν τα πρώτα του βιβλία, τότε κανένας άλλος δεν θα μπορέσει. Αν πάλι γίνει η αρχή τότε πολλοί συμπληρωματικοί παράγοντες μπορεί να βοηθήσουν. Το σχολείο για παράδειγμα μπορεί να βάλει κάποιες βάσεις «αποδεικνύοντας» με εύστροφα διαδραστικά παιχνίδια πόσο διασκεδαστικά είναι τα βιβλία .Τα Μ.Μ.Ε είναι επίσης ένας πολύ έξυπνος τρόπος να προωθηθεί η ανάγνωση μέσω εκπομπών και τηλεμαραθωνίων, καθώς έτσι εκμεταλλευόμαστε την τεχνολογική πρόοδο για την μετάδοσή ενός πολύ σημαντικού μηνύματος, γνωρίζοντας ότι τα παιδιά έχουν την τάση να απορροφούν ότι ακούν, ιδιαίτερα από την τηλεόραση. Τέλος οι δήμοι κι οι κοινότητες μπορούν να συνεισφέρουν σε αυτήν την προσπάθεια, με το άνοιγμα δημόσιων βιβλιοθηκών και την διοργάνωση φεστιβάλ βιβλίων ή μπαζάρ με βιβλία και χειροτεχνίες για φιλανθρωπικό σκοπό.

Κλείνοντας θα ήθελα να μιλήσω για την δική μου εμπειρία μέσα από το διάβασμα. Σαν παιδί, σε καμία περίπτωση δεν θα με χαρακτήριζα βιβλιοφάγο. Είχα διαβάσει έναν αριθμό βιβλίων κυρίως διηγημάτων και κόμικς αλλά δεν θα με χαρακτήριζα τακτικό αναγνώστη. Πάντα πίστευα ότι το διάβασμα ήταν βαρετή δραστηριότητα και θυμάμαι χαρακτηριστικά να συζητάω πολλές φορές για αυτό το θέμα με τους γονείς μου κι εκείνοι να προσπαθούν να με πείσουν χωρίς αποτέλεσμα για το αντίθετο. Όλα αυτά όμως άλλαξαν όταν τα Χριστούγεννα η μαμά μου μου έκανε δώρο ένα βιβλίο με τίτλο «Σέρλοκ, Λουπέν κι εγώ», το οποίο περιγράφει τις ιστορίες του διάσημου Σέρλοκ Χολμς μαζί με τον επίσης διάσημο Αρσέν Λουπέν και την Αϊρίν Άντλερ όταν ήταν γύρω στα 15. Με δυο λέξεις, το λάτρεψα. Φυσικά διάβασα και την υπόλοιπη σειρά και κατάλαβα πλήρως το πόσο λάθος έκανα, διότι δεν είχα συνειδητοποιήσει το πόσο συναρπαστική είναι η αστυνομική λογοτεχνία. Από τότε μπορώ υπερήφανα να δηλώσω ότι έχω διαβάσει κάπου στα 20 αστυνομικά μυθιστορήματα, αριθμός που ξεπερνά κατά πολύ το ρεκόρ μου, και συνεχίζω δυναμικά. Για αυτό, μην ξεγελιέστε από τα κλασσικά βιβλία που μπορεί να σας φαίνονται ανιαρά όπως ξεγελάστηκα εγώ, γιατί υπάρχουν πολλά είδη λογοτεχνίας που θα σας συναρπάσουν και θα σας μαγέψουν και σκοπεύω να τα ανακαλύψω όλα.

 

...