Σαν σήμερα στην Απείρανθο της Νάξου γεννήθηκε ο Μανώλης Γλέζος

Posted on 09 Σεπτεμβρίου, 2020, 7:40 πμ
10 secs

Ο δημοσιογράφος και πολιτικός Μανώλης Γλέζος γεννήθηκε στην Απείρανθο της Νάξου στις 9 Σεπτεμβρίου του 1922. Και μας άφησε στις 30 Μαρτίου του 2020 πλήρης ημερών και αγώνων.

Ο πατέρας του Νικόλαος Γλέζος (1892-1924) ήταν δημόσιος υπάλληλος και δημοσιογράφος, ενώ η μητέρα του Ανδρομάχη Ναυπλιώτου (1894-1967) καταγόταν από την Πάρο. Τα παιδικά του χρόνια τα έζησε στο χωριό του, όπου τελείωσε το δημοτικό σχολείο.

Το 1935 ήλθε στην Αθήνα μαζί με την οικογένειά του και ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές του σπουδές, δουλεύοντας παράλληλα ως φαρμακοϋπάλληλος. Το 1940 πέτυχε στην ΑΣΟΕΕ. Ήταν ακόμη στα μαθητικά θρανία όταν οργάνωσε την πρώτη του αντιφασιστική ομάδα το 1939 για την απελευθέρωση της Δωδεκανήσου από τους Ιταλούς και την αποτίναξη της δικτατορίας του Μεταξά. Μόλις ξέσπασε ο πόλεμος του 1940 ζήτησε να καταταγεί εθελοντής, αλλά λόγω του νεαρού της ηλικίας του δεν του επετράπη.

 

Στα χρόνια της ναζιστικής κατοχής  ανέπτυξε έντονη απελευθερωτική δράση μέσα από τις γραμμές της ΟΚΝΕ, του ΕΑΜ Νέων και της ΕΠΟΝ. Το Μάη του 41 κατέβασε μαζί με τον Απόστολο Σάντα τη χιτλερική σημαία από την Ακρόπολη – προκαλώντας τον παγκόσμιο θαυμασμό- και καταδικάστηκε ερήμην σε θάνατο. Δέκα μήνες αργότερα, συνελήφθη μαζί με τον Σάντα από τους Γερμανούς και φυλακίστηκε ένα μήνα στις φυλακές Αβέρωφ, όπου βασανίστηκε απάνθρωπα, με αποτέλεσμα να προσβληθεί από φυματίωση πολύ βαριάς μορφής. Το 43 συνελήφθη από τα ιταλικά στρατεύματα κατοχής και παρέμεινε φυλακισμένος τρεις μήνες. Στις 1944 συνελήφθη από συνεργάτες των αρχών κατοχής και παρέμεινε στις φυλακές επτάμισι μήνες, απ’ όπου δραπέτευσε το Σεπτέμβρη.

Μετά την απελευθέρωση έπιασε δουλειά στο “Ριζοσπάστη” και από τον Αύγουστο του 1947 έως το κλείσιμο της εφημερίδας ανέλαβε αρχισυντάκτης, εκδότης και διευθυντής. Το 1948 συνελήφθη και παραπέμφθηκε συνολικά σε 28 δίκες για αδικήματα Τύπου. Καταδικάστηκε σε διάφορες ποινές, από τις οποίες μία φορά σε θάνατο, τον Οκτώβριο του 1948. Άλλη μία φορά καταδικάστηκε σε θάνατο, το 1949 για παράβαση του Γ’ Ψηφίσματος. Οι θανατικές καταδίκες δεν πραγματοποιήθηκαν, ύστερα από έντονες διαμαρτυρίες της ελληνικής και της διεθνούς κοινής γνώμης. Το 1950 οι θανατικές ποινές μετατράπηκαν σε ισόβια και τελικά αποφυλακίστηκε τον Ιούλιο 1954.

Πρώτη φορά βουλευτής Αθηνών εξελέγη το 1951 με την ΕΔΑ, αν και φυλακισμένος. Μετά την αποφυλάκισή του εκλέχτηκε μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της ΕΔΑ και ανέλαβε οργανωτικός γραμματέας της. Τον Δεκέμβριο του 1956 ανέλαβε τη διεύθυνση της “Αυγής”. Αυγή». Το 1958 συνελήφθη με την κατηγορία της κατασκοπίας και καταδικάστηκε. Αποφυλακίστηκε το 1962, ύστερα από τις έντονες αντιδράσεις της ελληνικής και της διεθνούς κοινή γνώμης. Στις εκλογές του 1961 εξελέγη και πάλι βουλευτής Αθηνών με την ΕΔΑ, παρά το γεγονός ότι και πάλι βρισκόταν στη φυλακή.

Αμέσως μετά το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967 συνελήφθη μαζί με άλλους πολιτικούς ηγέτες και κρατήθηκε στου Γουδή, στο Πικέρμι, στη Γενική Ασφάλεια, στη Γυάρο, στο Παρθένι Λέρου και τέλος στον Ωρωπό, απ’ όπου αποφυλακίστηκε το 1971. Συνολικά, ο Μανωλης Γλέζος καταδικάστηκε 28 φορές για την πολιτική του δραστηριότητα, από τις οποίες τρεις φορές σε θάνατο και παρέμεινε στις φυλακές 11 χρόνια και 5 μήνες και άλλα 4 χρόνια και έξι μήνες. Παρέμεινε, δηλαδή, κρατούμενος (φυλακή και εξορία) 16 χρόνια σε όλη τη ζωή του. Το 1968 καταδίκασε την εισβολή των Σοβιετικών στην Τσεχοσλοβακία, αποκόπτοντας έτσι τους δεσμούς του με το ΚΚΕ.

Μετά τη Μεταπολίτευση εργάστηκε για την ανασυγκρότηση της ΕΔΑ, της οποίας διετέλεσε γραμματέας ως το 1985 και πρόεδρος από το 1985 έως το 1989. Παράλληλα, συνεργάστηκε με το ΠΑΣΟΚ σε τρεις εκλογικές αναμετρήσεις. Το 1981 εκλέχτηκε βουλευτής Αθηνών, το 1984 ευρωβουλευτής και το 1985 βουλευτής Β’ Πειραιά.

Στις δημοτικές εκλογές του 1986 εξελέγη κοινοτάρχης Απειράνθου, του χωριού όπου γεννήθηκε, και εισήγαγε τον θεσμό της Άμεσης Δημοκρατίας στη λήψη και την εκτέλεση των αποφάσεων. Στις νομαρχιακές εκλογές του 2002 κατήλθε επικεφαλής του συνδυασμού «Ενεργοί Πολίτες» για τη διευρυμένη Νομαρχία Αθηνών-Πειραιώς, που υποστηρίχθηκε από τον Συνασπισμό και εξελέγη νομαρχιακός σύμβουλος, ενώ ο συνδυασμός του συγκέντρωσε το 11% των ψήφων. Στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2010 εξελέγη δημοτικός σύμβουλος Πάρου, επικεφαλής του συνδυασμού «Κίνηση Ενεργών Πολιτών Πάρου».

Επέστρεψε στην κεντρική πολιτική σκηνή το 2012, όταν στις διπλές εκλογές του Μαΐου και του Ιουνίου εκλέχτηκε βουλευτής Επικρατείας με τον ΣΥΡΙΖΑ. Στις 25 Μαΐου του 2014 εξελέγη ευρωβουλευτής με το ΣΥΡΙΖΑ – με βασική αποστολή να κάνει γνωστό στην Ευρώπη το ζήτημα των γερμανικών αποζημιώσεων στην Ελλάδα. Ο ΣΥΡΙΖΑ τον πλήγωσε όταν το 2015 αναγκάστηκε να υπογράψει το τρίτο Μνημόνιο- κι έκτοτε του ασκούσε κριτική, ενίοτε σκληρή. Ωστόσο, όπως είχε πει ο Νίκος Βούτσης, για τον Μανώλη Γλέζο, «ως πολιτικός της Αριστεράς είναι ένας πολιτικός που εκπέμπει την ανάγκη για ηγεμονία, για σύνθεση, για ενότητα, για συνύπαρξη, όχι για διχασμό».

Στην ομιλία του εκείνο το καλοκαίρι του 2017 ο ήδη 95χρονος Μανώλης Γλέζος έλεγε στους συντρόφους του: “θα σας κυνηγάει η ύπαρξή μου, για να κάνετε αυτό που πρέπει να κάνετε! Μη νομίζετε ότι θα γλιτώσετε από μένα ποτέ.“

Με αφορμή τη σημερινή ημέρα αναδημοσιεύουμε από την Αυγή:

Άλκης Ρήγος: Ένας ακάματος εραστής, της γλώσσας, της γραφής, της δράσης

Είναι πράγματι δύσκολο να εστιάσεις σε μια πλευρά αυτής της αναγεννησιακής προσωπικότητας με την έννοια του «πολυδιάστατου καθολικού ανθρώπου», όπως τον είχε διεισδυτικά χαρακτηρίσει ο Λαοκράτης Βάσσης στην παρουσίαση του τελευταίου του βιβλίου Ακρωνύμια τον Ιούνιο του 2017 στην τιμητική εκδήλωση του από τις εκδόσεις της Βουλής.

Και γίνεται ακόμη πιο δύσκολο, όταν έχεις συμπορευτεί μαζί του σε καίριες πολιτικές ώρες επιλογών, συνεδριάσεων μα και διαδηλώσεων, αλλά και σε συζητήσεις με μαθητές λυκείων για την επέτειο του Πολυτεχνείου.

Να κατορθώσεις να σταθείς απέναντι στις εμμονές του, στο εφηβικό του πείσμα, μα και στην αγνότητα της καθάριας γαλανής κυκλαδίτικης ματιάς του -«τίμιο ξύλο» τον είχε χαρακτηρίσει ο άλλος θυμόσοφος γέροντας της προδικτατορικής Αριστεράς, ο Γιάννης Πασαλίδης- που θα σε συνοδεύει, ορθότερα θα σε εγκαλεί, όπως ο ίδιος συγκινησιακά φορτισμένος είχε πει στην εκδήλωση που προαναφέραμε:

«Κι αν πεθάνω θα σας κυνηγάει η ύπαρξή μου για να κάνετε αυτό που πρέπει να κάνετε. Μη νομίζετε ότι θα γλυτώσετε από μένα ποτέ».

Με αυτές τις δυσκολίες δεδομένες, θα επιχειρήσουμε απ’ αυτές τις στήλες κίνησης ιδεών και βιβλίων, να καταγράψουμε, ελπίζουμε με πληρότητα, τους τίτλους των βιβλίων που έχει δημόσια καταθέσει μέχρι σήμερα, μια που κάτι μου λέει πως στο αρχείο του αταξινόμητα θα υπάρχουν και πολλά ακόμη γραπτά του…

Η σχέση άλλωστε του Γλέζου με το βιβλίο, με την γραφή ευρύτερα, όπως και με όλα όσα καταπιάστηκε στην πολυτάραχη διαδρομή της ζωής του, ήταν σχέση πάντα βαθιά βιωματική από τα παιδικά του χρόνια μέχρι τα στερνά του. Άπειρες οι συνεντεύξεις του, η συμμετοχή του σε συλλογικούς τόμους, η δουλειά του ως διορθωτής κειμένων, ως δημοσιογράφος και διευθυντής της προδικτατορικής Αυγής, ως εκδότης με την ίδρυση στα χρόνια της Δικτατορίας του εκδοτικού οίκου «Βέγας» και του ομώνυμου βιβλιοπωλείου στην οδό Ιπποκράτους 4. Μια που, όπως έγραφε εισαγωγικά στο Ημερολόγιο του βιβλίου -άλλη μια σημαντική πρωτοβουλία του, αυτή η ετήσια έκδοση καταγραφής των βιβλίων κάθε χρονιάς από το 1972 μέχρι και το 1974 με το ψευδώνυμο για ευνόητους λόγους Γ. Μανώλης- «Το βιβλίο αποτελεί την καλύτερη επένδυση για το μέλλον του έθνους, γιατί σ’ αυτό φυλάσσεται η μνήμη του».

Και σ’ αυτή τη μνήμη οι καταθέσεις του πληθαίνουν όσο περνάνε τα χρόνια:

Από τη Δικτατορία στην Δημοκρατία, εκδόσεις Διάλογος ,1974

Η ιστορία του βιβλίου, εκδόσεις Βέγας, 1974

Το φαινόμενο της Αλλοτρίωσης στη Γλώσσα, εκδόσεις Βέγας, 1977

Η συνείδηση της πετραίας γης, εκδόσεις Τυπωθήτω, 1997

Βίγλα μνήμης, εκδόσεις Βέγας, 1981

Υδωρ, αύρα, νερά, εκδόσεις Καστανιώτης, 2001

Άνθρωπος και η Φύση, εκδόσεις Βέγας, 2002

Εθνική Αντίσταση, εκδόσεις Στοχαστής, τόμ. 2, 2006

Νίκος Νικ. Γλέζος, εκδόσεις Καλειδοσκόπιο, 2008

Το ζήτημα των γερμανικών πολεμικών επανορθώσεων στην Ελλάδα. Διεθνείς και εθνικές Διαστάσεις, εκδόσεις Ι. Σιδέρης, 2012

Και ένα μάρκο να ήταν… Οι οφειλές της Γερμανίας στην Ελλάδα, εκδόσεις Α.Α. Λιβάνης, 2012

Νέκυαι Ωδαί, εκδόσεις Σοφία, 2013

Στα κυκλαδονήσια η αίσθηση στο φως, εκδόσεις Gutenberg, 2015

Ακρωνύμια, έκδοση Βουλής των Ελλήνων, 2017

Στην ίδια κατεύθυνση και η από καρδιάς πολύπλευρη κατάθεση του στο: Ρένας Δούρου, Μια κουβέντα με τον Γλέζο, εκδόσεις Α.Α. Λιβάνης, 2008

Αυτή η βιωματική σχέση ανάγκης γραπτής έκφρασης τον οδήγησε στα πρώτα χρόνια της Δικτατορίας και στο πάθος βαθέματος της μελέτης της γλώσσας. Η μαρτυρία του στην ανακήρυξη του σε επίτιμο διδάκτορα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών στις 23 Ιανουαρίου 2008, είναι συγκλονιστικά αποκαλυπτική. Καταθέτουμε ένα απόσπασμα

«Οι έρευνές μου για την Ελληνική Γλώσσα συνεχίστηκαν κι έφτασαν σε εύρος και βάθος κατά την διάρκεια των φυλακίσεων μου, όταν με απομόνωσαν εντελώς…

Εκεί μέσα στο σκοτάδι [στο πειθαρχείο των φυλακών Ακροναυπλίας] ανάπλαθα στο νου μου παραστάσεις του έξω κόσμου. Έφερνα, μέσα στο σκοτεινό κελί μου, το φως του ήλιου, τα χρώματα της θάλασσας, τα σπίτια του χωριού μου, πρισματικές σταγόνες φως να μαρμαίρουν αγάπη κι αλήθεια. Αλλά δεν μπορούσα να σκεφτώ χωρίς τις λέξεις. Δεν μπορούσα να επεξεργαστώ το υλικό της μνήμης, τις παραστάσεις, χωρίς τη βοήθεια των λέξεων.

Εκεί, στο σκοτάδι μέσα, ανακάλυψα την αξία του λεκτικού συμβολισμού. Όχι μόνο γιατί επιβεβαίωνα την ύπαρξή μου με τα λόγια, αφού μπορούσα να σκεφτώ μόνο μ’ αυτά. Αλλά γιατί έφερνα μέσα μου με τις λέξεις όλο τον έξω κόσμο. Μπορούσα να σκεφτώ για το παρελθόν, για το παρόν, για το μέλλον μόνο με λέξεις.

Εκεί μέσα στο σκοτάδι του ‘ανθρώπου’ ανακάλυψα κι άλλη μια ιδιότητα του λεκτικού συμβολισμού. Ανακάλυψα πως μπορεί να διχαστεί το λεκτικό σύμβολο στο λεκτικό περίβλημά του και στο εννοιολογικό περιεχόμενό του. Πως μπορεί να υπάρξει διάσταση τους, αντιστροφή τους. Ανακάλυψα πως το άσπρο γίνεται μαύρο και το μαύρο άσπρο…».

Με τούτον τον κίνδυνο υπαρκτό γύρο μας και την έγνοια να μην χάσουν οι λέξεις το πραγματικό του νόημα κλείνουμε την μικρή αυτή συμβολή σε μια πλευρά αυτής της πολυδιάστατης προσωπικότητας του σύντροφου – με την πραγματική σημασία τούτης της λέξης – Μανώλη Γλέζου

 

...