Οι συνθήκες ζωής στον πλανήτη αλλάζουν με ανησυχητικό ρυθμό. Πριν από μόλις 15 χρόνια όσοι προέβλεπαν τις επιπτώσεις που έχει σήμερα η κλιματική αλλαγή ήταν γραφικοί, και στην Αριστερά οι «σκεπτικιστές» είχαν πολλούς οπαδούς ή ήταν υποστηρικτές ενός αντίστοιχου αγνωστικισμού.

Ξέραμε βέβαια ότι σε έναν κόσμο όπου το μέλλον είναι η αέναη ανάπτυξη, με συνεχή «πρόοδο», και κυριαρχεί η πεποίθηση ότι οι φυσικοί πόροι είναι ανεξάντλητοι, όποιος ισχυριζόταν κάτι διαφορετικό και αναδείκνυε μάλιστα σοβαρές μελλοντικές ανατροπές και απειλές δεν μπορούσε παρά να είναι αναξιόπιστος. Εκείνη την εποχή ο ερευνητής της NASA James Hansen, γνωστός και ως «πατέρας της πλανητικής υπερθέρμανσης», δημοσίευε το βιβλίο με τίτλο «Οι καταιγίδες των εγγονών μου» (Storms of my grandchildren – 2009), που αποδεικνύεται πολύ εύστοχο νωρίτερα απ’ ό,τι υπονοούσε τότε.

Σήμερα είναι προφανές ότι ζούμε σε μια εντελώς νέα εποχή όπου οι μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προβλέψεις για τις συνθήκες ζωής στον πλανήτη είναι πλέον απαραίτητα εργαλεία για την άσκηση πολιτικών. Δεν σημαίνει ότι όσοι αρθρογραφούν για την κλιματική αλλαγή, ή ισχυρίζονται ότι προτείνουν πολιτικές για την αντιμετώπισή της, προετοιμάζουν πραγματικά την κοινωνία μας για τις αλλαγές που έρχονται ή είναι σε εξέλιξη, ή αποδέχονται τις ριζοσπαστικές αναθεωρήσεις που απαιτούν η συγκράτηση αυτών των αλλαγών και η σταθεροποίηση των κλιματικών συνθηκών στον πλανήτη.

Η προσθήκη ενός θέματος στη βαριά πολιτική ατζέντα δεν σημαίνει ότι το διακύβευμα έχει γίνει κατανοητό ακόμα και από τον πολιτικό κόσμο, ότι έχει γίνει αποδεκτό από την οικονομική ελίτ, και ότι ο «απλός κόσμος» έχει αποδεχθεί την ανάγκη μεγάλων ανατροπών στον τρόπο που ζει.

Ενα ειδικό θέμα που συνδέεται άμεσα με την κλιματική αλλαγή είναι το προσφυγικό. Γνωρίζουμε ότι τα εκατομμύρια των προσφύγων που έχουν εγκατασταθεί στην Τουρκία και προσπαθούν με όλα τα μέσα να περάσουν στην Ευρώπη δεν είναι μόνο θύματα του πολέμου, αλλά και της ξηρασίας, της έλλειψης νερού, της συρρίκνωσης των δυνατοτήτων άσκησης παραγωγικών δραστηριοτήτων.

Κατά τις επόμενες δεκαετίες οι συνθήκες ζωής στην Αραβική Χερσόνησο προβλέπεται να είναι οριακές, κυρίως αν αργήσουν να υλοποιηθούν οι προσπάθειες συγκράτησης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Οι μετακινήσεις πληθυσμών προς τον Βορρά, δηλαδή προς τα εδώ, θα ενταθούν, και από μια στιγμή και μετά, όταν θα εμπλακούν και οι τοπικές ελίτ, θα είναι μετακινήσεις οργανωμένες που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με αντίστοιχες στρατηγικές και πολιτικές επιλογές και όχι με τις απάνθρωπες σημερινές επαναπροωθήσεις και την πολυπρόσωπη απειλή του θανάτου.

Η σημερινή πρακτική των ελληνικών αρχών που προωθούν, με την ανοχή της Frontex, την εγκατάλειψη ολόκληρων οικογενειών σε ακυβέρνητα φουσκωτά στη μέση του πελάγους και επιβάλλουν τη βίαιη αλλαγή πορείας σε εύθραυστα και υπερφορτωμένα πλοιάρια, με προφανές κόστος σε ανθρώπινες ζωές, οικοδομεί τη συσσώρευση μίσους σε τεράστιους πληθυσμούς εναντίον της Ελλάδας και των Ελλήνων. Και όλα αυτά για χάρη της πολιτικής, και οικονομικής εξάλλου, επιβίωσης του συρφετού των ακροδεξιών εθνικιστών που με τη «σοβαρότητα» η οποία τους χαρακτηρίζει πρέπει να δείξουν ότι ο θάνατος του «άλλου» είναι η απόδειξη της αφοσίωσής τους στην επιβίωση της παρακμασμένης εξουσίας που υπηρετούν.

Ο εθνικισμός, και πόσο μάλλον ο εθνικισμός που περνάει στη φάση της ενθάρρυνσης για αφαίρεση ζωών, είναι μια ολισθηρή πορεία με κακό τέλος. Σήμερα που όλοι οι λαοί απειλούνται με κάποιον τρόπο από τις ίδιες παγκόσμιες κρίσεις, μια τέτοια επιλογή ανόρθωσης φρουρίων είναι μια επιλογή επικίνδυνων ηλιθίων.

Ακόμη και σήμερα στη Μέση Ανατολή και την Αραβική Χερσόνησο είναι ζωντανή η ανάμνηση της εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του Ελληνα βασιλιά και των επιγόνων του. Δεν πρόκειται μόνο για το δέος μπροστά στις τότε διαστάσεις του ελληνικού κόσμου, αλλά κυρίως για τη γνώση της μεταφοράς προς αυτές τις περιοχές ενός μοναδικού πολιτισμού, που αξιοποίησαν καταρχάς οι Μακεδόνες για να χτίσουν τη στρατιωτική υπεροχή τους, αλλά που χρησίμευσε για τη νέου τύπου διοίκηση μιας αυτοκρατορίας, από αξιωματούχους που γνώριζαν και αξιοποιούσαν μεθόδους διακυβέρνησης των ελληνικών πόλεων.

Είμαστε η ευρωπαϊκή χώρα που μπορεί να στηρίξει την αλληλεγγύη με τον αραβικό κόσμο και τους λαούς της ευρύτερης περιοχής, και τη φιλοξενία και ένταξή τους, σε μια αφήγηση κοινή για μεγάλη περίοδο της ιστορίας. Μπορούμε να παίξουμε και έναν συνδετικό ρόλο για την Ευρώπη, από τη στιγμή που θα κατανοήσουμε ότι οι άνθρωποι που ζουν σε μια χώρα είναι η πηγή του πλούτου της, και όχι αυτοί που τη θεωρούν ιδιοκτησία τους.

* Ο Πέτρος Λινάρδος Ρυλμόν είναι οικονομολόγος

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών