Νίκος Φίλης: «Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί να λέει “ναι σε όλα, ναι σε όλους”»

Posted on 15 Μαΐου, 2021, 1:51 μμ
5 secs

 

Η δημοσκοπική στασιμότητα του ΣΥΡΙΖΑ αναδεικνύει ένα πρόβλημα φυσιογνωμίας του κόμματος. Ως ριζοσπαστική Αριστερά, με τις αναγκαίες συμμαχίες, κερδίσαμε την εμπιστοσύνη των πολιτών. Το ίδιο μπορεί να γίνει και πάλι χωρίς να υποκύψουμε στον ανερμάτιστο πολυσυλλεκτισμό…
Χειμαρρώδης αλλά και συνάμα με μεστό πολιτικό λόγο, ο Νίκος Φίλης μιλάει στην «Εφ.Συν.» για την πανδημία, την κατάσταση στην εκπαίδευση, αλλά και για τις εσωτερικές διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη στην αξιωματική αντιπολίτευση. Επικρίνει την κυβέρνηση λέγοντας πως αντιμετώπισε την πανδημία σαν μια «παρένθεση λίγων μηνών», ενώ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την κατάσταση στα σχολεία τη νέα χρονιά. Τάσσεται υπέρ της αύξησης της φορολογίας στους πλούσιους και θεωρεί αναγκαία την προώθηση ενός νέου κλιματικού νόμου στο άμεσο μέλλον.

• Υστερα από ενάμιση χρόνο κλειστά σχολεία, ποιο είναι το μεγάλο στοίχημα για την εκπαίδευση, σήμερα;

Να μην ξανακλείσουν τα σχολεία του χρόνου. Από μια άποψη είναι αποκαρδιωτικό, γιατί το ίδιο ακριβώς ζητούσαμε και πέρσι. Η κυβέρνηση δεν έκανε τίποτα απολύτως. Αντιθέτως, τα σχολεία στη χώρα μας έμειναν κλειστά τον περισσότερο χρόνο απ’ όλη την Ευρώπη. Τον Σεπτέμβριο, όπως είναι πιθανό, δεν θα έχουμε γλιτώσει από την πανδημία.

Χρειάζεται σχέδιο για την αραίωση των μαθητών στα τμήματα (μάθημα μέρα παρά μέρα, βάρδιες, περισσότερες αίθουσες κ.λπ.), επιμόρφωση των υπηρετούντων εκπαιδευτικών, 15.000 διορισμοί μόνιμων εκπαιδευτικών, όταν από το 2010 έχουν συνταξιοδοτηθεί περίπου 50.000 και αντικαθίστανται αποκλειστικά με αναπληρωτές. Είναι αναγκαία η αναπροσαρμογή και μείωση της ύλης, ο περιορισμός των εξετάσεων και η έμφαση στη διδασκαλία, η ανατροπή όλων των αντιπαιδαγωγικών ρυθμίσεων, με πρώτη εκείνη που αφορά τη μείωση κατά 30.000 των εισακτέων στα ΑΕΙ, αλλά και την Τράπεζα Θεμάτων στο Λύκειο, η δημιουργία δομών αντισταθμιστικής εκπαίδευσης, για να βοηθηθούν τα παιδιά από τις ασθενέστερες κοινωνικές ομάδες.

Και βεβαίως, το κύριο είναι η αντιμετώπιση των κοινωνικών-ψυχολογικών επιπτώσεων, καθώς σ’ όλο τον κόσμο μιλούν για generation Covid, για εφήβους με άγχος και καταθλίψεις. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει το σχολείο να λειτουργήσει όχι ανταγωνιστικά αλλά συμπεριληπτικά και δημοκρατικά. Για όλα τα παιδιά: και για τα χιλιάδες προσφυγόπουλα, που η κυβέρνηση κρατάει κλεισμένα στα καμπ, εκτός σχολείου, όπως γνωρίζαμε και επιβεβαίωσε το πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη.

• Η κυβέρνηση αν και με σαφή δείγματα φθοράς συνεχίζει απτόητη το σχέδιό της σε σημαντικά ζητήματα, όπως είναι οι αλλαγές στην Παιδεία και τα εργασιακά. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει δεσμευτεί ότι θα καταργήσει αυτούς τους νόμους όταν έρθει και πάλι στην εξουσία. Τι άλλο θεωρείτε ότι πρέπει να γίνει για την επόμενη μέρα της πανδημίας;

Παγκοσμίως οι τάσεις είναι αντιφατικές. Η πολιτική Μπάιντεν επαναφέρει τον κεϊνσιανισμό. Από την άλλη, στην Ευρώπη, οι συντηρητικές δυνάμεις επιχειρούν να περιχαρακώσουν τις εξελίξεις γύρω από την ταυτότητα και την αγορά, δηλαδή στοχοποιώντας τη δημοκρατία, τους πρόσφυγες αλλά και την εργασία.

Ακόμα πιο επιθετική είναι η Ν.Δ. στην Ελλάδα με τον νόμο που καταργεί το 8ωρο, συρρικνώνει την Παιδεία και αντιμετωπίζει με αυταρχισμό τη νεολαία. Υπάρχουν όμως εξαιρέσεις και στην Ε.Ε., όπως φαίνεται με τη δυναμική των Πρασίνων στη Γερμανία. Η πανδημία σηματοδοτεί αλλαγή σελίδας σε όλο τον κόσμο: ενισχύεται ο ρόλος του δημόσιου τομέα, συζητούνται διαγραφή και νέα ρύθμιση του δημόσιου και ιδιωτικού χρέους, αλλά και η αντικατάσταση του Συμφώνου Σταθερότητας από το Σύμφωνο Βιώσιμης Ανάπτυξης.

Στη χώρα μας είναι αναγκαία η αύξηση της φορολογίας στις επιχειρήσεις που κέρδισαν μέσα στην πανδημία και στους πλούσιους, προκειμένου να ελαφρυνθούν τα μεσαία στρώματα και οι λαϊκές τάξεις. Είναι αναγκαία η προώθηση του κλιματικού νόμου, του οποίου ήδη ένα προσχέδιο έχει τεθεί σε διαβούλευση από οικολογικές οργανώσεις με στόχο τον περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμό Κελσίου και εκκρεμεί η συζήτησή του στη Βουλή, τη στιγμή μάλιστα που η χώρα μας υπολείπεται του εθνικού στόχου μείωσης εκπομπών αερίου του θερμοκηπίου.

• Πώς εκτιμάτε τις δημοσκοπήσεις που δείχνουν στάσιμο τον ΣΥΡΙΖΑ;

Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν μια υφέρπουσα αμφισβήτηση συνολικά του πολιτικού συστήματος, που σε συνθήκες απλής αναλογικής, όπως θα γίνουν οι επόμενες εκλογές, μπορεί να οδηγήσει σε απροσδιόριστα αποτελέσματα. Ας πλέει σε πελάγη επικοινωνιακής μακαριότητας η κυβέρνηση! Η δημοσκοπική στασιμότητα του ΣΥΡΙΖΑ αναδεικνύει ένα πρόβλημα φυσιογνωμίας του κόμματος.

Ως ριζοσπαστική Αριστερά, με τις αναγκαίες συμμαχίες, κερδίσαμε την εμπιστοσύνη των πολιτών. Το ίδιο μπορεί να γίνει και πάλι χωρίς να υποκύψουμε στον ανερμάτιστο πολυσυλλεκτισμό και στην παλαιοκομματική τακτική «ναι σε όλα, ναι σε όλους». Χρειάζονται προγραμματικές επιλογές κι ένα ύφος αντιπολίτευσης που θα συνομιλεί με τη νεολαία και τις εκατοντάδες χιλιάδες πολιτών που απέχουν απογοητευμένοι. Υφος και λόγος που θα διεισδύει στο αντι-ΣΥΡΙΖΑ ρεύμα το οποίο, και με δική μας ευθύνη, είχε δημιουργηθεί. Αυτή η αντιπολίτευση θα διαμορφώσει τις προϋποθέσεις για την ήττα της Δεξιάς και την εναλλακτική προοδευτική διακυβέρνηση της χώρας.

• Πώς σχολιάζετε τις δηλώσεις Τζανακόπουλου-Αχτσιόγλου πάνω στις οποίες έστησε ένα αφήγημα «ολοκληρωτισμού» η κυβέρνηση συνδέοντάς τες με εκείνες περί των «αρμών της εξουσίας» που είχε κάνει παλαιότερα και ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας, αλλά και την επίθεση που δεχτήκατε για την ομιλία σας σχετικά με τις σχέσεις Κράτους-Εκκλησίας;

Η κυβέρνηση καταφεύγει συστηματικά στην πρακτική να αντιπολιτεύεται την αντιπολίτευση, προκειμένου να κρύψει τις αντικοινωνικές επιπτώσεις της πολιτικής της. Επιχειρεί μάλιστα συχνά και «δολοφονία χαρακτήρων». Η δική μας Αριστερά δεν αντιμετωπίζει το κράτος ως εργαλείο, ούτε ως κομματικό λάφυρο, αλλά ως σχέση κοινωνικών συμφερόντων. Η αριστερή διακυβέρνηση οφείλει να έχει μέτωπο στους θύλακες κακοδιοίκησης, διαφθοράς, διαπλοκής και συντεχνιασμού.

Αυτά περιέγραψε ο Τζανακόπουλος. Και η Αχτσιόγλου υπενθύμισε ότι η Αριστερά είναι για τα δύσκολα, για τους «αντικανονικούς» καιρούς, τότε που οι πολίτες την επιλέγουν για «να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά». Δεν μπορούμε και δεν θέλουμε να γυρίσουμε στην προ πανδημίας «κανονικότητα», γιατί αυτή ευθύνεται για τις επάλληλες κρίσεις που ζούμε.

Σε ό,τι με αφορά, μιλώντας σε εκδήλωση του κόμματος, επανέλαβα ότι είναι αναγκαίος ο διαχωρισμός Κράτους-Εκκλησίας, που δεν τολμήσαμε, φοβούμενοι το πολιτικό κόστος. Συμπεριλαμβάνεται όμως ως στόχος στο πρόγραμμα του επικείμενου συνεδρίου. Το δημοκρατικό αυτό αίτημα είναι κοινωνικά ώριμο. Η Εκκλησία διαθέτει μικρότερη δύναμη από αυτήν που η ίδια θέλει να δείχνει, ενώ η αξιοπιστία της δοκιμάστηκε και πάλι, λόγω της στάσης που κράτησε στην πανδημία.

Η προοδευτική παράταξη οφείλει να οργανώσει τους όρους δημοκρατικής εκκοσμίκευσης της κοινωνίας, να περιορίσει την Εκκλησία στα καθήκοντά της, διασφαλίζοντας πάντοτε την ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης των πολιτών. Αυτές τις απλές αλήθειες είχα υποστηρίξει και ως υπουργός Παιδείας. Με αφορμή το μάθημα των Θρησκευτικών, με παρέμβαση του αρχιεπισκόπου, ο Αλέξης Τσίπρας με απομάκρυνε. Το θέμα δεν είναι προσωπικό, ούτε έχει διαταράξει τη συντροφική μου σχέση με τον Αλέξη. Είναι θέμα αξιών της δημοκρατίας και της Αριστεράς.

• Θεωρείτε ότι η κυβέρνηση δικαίως επαίρεται στο μέτωπο διαχείρισης της πανδημίας; Ποια είναι δική σας εκτίμηση συνολικά;

Η κυβέρνηση έχει αποτύχει. Αντιμετωπίζει ήδη από πέρσι τον Μάιο την πανδημία ως μια παρένθεση λίγων μηνών. Προσπάθησε να ξορκίσει το κακό με την αστυνομία, τα λοκντάουν, με τη δυσφήμηση των νέων και τα πρόστιμα. Η πανδημία είναι εδώ, σε ολόκληρο τον πλανήτη. Χρειάζονται πιο γρήγορος εμβολιασμός, τεστ, σοβαρή ιχνηλάτηση και επιτήρηση.

Ιδιαίτερα μάλιστα τώρα που ανοίγει ο τουρισμός, δεν πρέπει να επαναληφθούν τα περσινά. Χρειάζεται αρνητικό μοριακό τεστ για όλους τους επισκέπτες, και όχι δειγματοληπτικά. Κυρίως όμως, είναι αναγκαία η δημόσια επένδυση στην πρωτοβάθμια περίθαλψη, που η έλλειψή της κατέστη φανερή, παρά τα πρώτα βήματα που έγιναν επί κυβερνήσεως ΣΥΡΙΖΑ. Ολα αυτά χρειάζονται χρήματα. Από το Ταμείο Ανάκαμψης προβλέπεται μόλις 1,5 δισ. ευρώ για την Υγεία, ενώ και ο δημόσιος προϋπολογισμός του τομέα φέτος είναι μειωμένος κατά 500 εκατ.

• Ας υποθέσουμε ότι γυρίζαμε πίσω τον χρόνο στην εποχή της «πρώτης φοράς Αριστερά». Ποια είναι τα κομβικά σημεία που θεωρείτε ότι αν ο ΣΥΡΙΖΑ ακολουθούσε διαφορετικές επιλογές θα άλλαζαν, ενδεχομένως δραστικά, τα δεδομένα;

Δεν υποτιμώ το καταναγκαστικό πλαίσιο των μνημονίων. Θα μπορούσαμε βεβαίως να μην πέσουμε στην παγίδα των υπερ-πλεονασμάτων. Αλλά αυτό είναι μια μεγάλη συζήτηση. Υπήρχαν όμως πολλοί τομείς εκτός μνημονίων όπου μπορούσαμε να δώσουμε διαφορετικό δείγμα γραφής, χωρίς μάλιστα αλαζονικές συμπεριφορές. Θυμίζω: Η ατολμία στο θέμα των σχέσεων με την Εκκλησία. Η υιοθέτηση της παλαιοκομματικής λογικής για τη λειτουργία της ΕΡΤ, αν και φυσικά εμείς ορθώς την επαναλειτουργήσαμε (το «μαύρο» της Ν.Δ. είναι ένα όνειδος που δεν θα σβηστεί ποτέ από την Ιστορία).

Η υποτίμηση της ανάγκης αναδιάρθρωσης του δημόσιου τομέα, ώστε να γίνει σύγχρονος και περισσότερο φιλικός στον πολίτη. Κι ακόμα, η οικολογικά επικίνδυνη επιλογή για εξορύξεις υδρογονανθράκων, σε μια περίοδο όπου η κλιματική κρίση επιβάλλει εντελώς διαφορετικές ενεργειακές προτεραιότητες. Επιλογή που, δυστυχώς, συνδυάστηκε με την πολιτική αξόνων, π.χ. με το Ισραήλ εναντίον της Τουρκίας, και γρήγορα διαψεύστηκε. Σήμερα βιώνουμε την όξυνση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, με ευθύνη της πολεμοκάπηλης κυβέρνησης του Ισραήλ. Στους Παλαιστινίους, που ζητούν το δικό τους κράτος με ασφάλεια και ειρήνη δίπλα στο κράτος του Ισραήλ, εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας.

Ολα αυτά που ανέφερα παραπάνω, συνοψίζονται με μία έκφραση: σε ορισμένες περιπτώσεις, απομακρυνθήκαμε από τις αξίες μας, δεν υπήρξαμε ειλικρινείς και προκαλέσαμε συγχύσεις και απογοήτευση σε κόσμο που μας είχε στηρίξει και προσδοκούσε περισσότερα από εμάς. Είναι θετικό ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι το μοναδικό κόμμα που ψήφισε απολογισμό της κυβερνητικής του θητείας, προδιαγράφοντας μια πορεία αναστοχασμού και αναγκαίων επανατοποθετήσεων, εν όψει της «δεύτερης φοράς Αριστερά».

• Αρχές καλοκαιριού έχετε προγραμματίσει την πανελλαδική συνδιάσκεψη και κορονοϊού επιτρέποντος ένα συνέδριο ύστερα από μερικούς μήνες. Τι περιμένετε και τι ελπίζετε να προκύψει απ’ αυτή τη μακρά διαδικασία;

Πράγματι, πρόκειται για μακρά διαδικασία. Στις συνδιασκέψεις πήραν μέρος περίπου 70.000 μέλη και εξελέγησαν όργανα. Γενικότερα, υπάρχει ανάγκη να μη μετατραπεί η κοινωνική αποστασιοποίηση σε πολιτική. Σε συνθήκες μάλιστα μεταδημοκρατίας, όταν οι θεσμοί της αντιπροσώπευσης μετατρέπονται σε κέλυφος χωρίς λαϊκή συμμετοχή και υπερισχύει η αδιαφανής εξουσία των μεγάλων συμφερόντων και των ΜΜΕ.

Ενα συνέδριο της Αριστεράς οφείλει να οργανώσει την επιστροφή της πολιτικής και των πολιτών, να συμβάλει στην ανάπτυξη κινημάτων, κόντρα στον παραλυτικό φόβο που έχει προκαλέσει η πανδημία. Και όλα αυτά, αναζητώντας επικοινωνία με τα σκιρτήματα προοδευτικών εξελίξεων στην Ευρώπη. Κρίσιμος παράγων είναι η αύξηση της συμμετοχής των πολιτών στις εκλογές, όπως φάνηκε και στις ΗΠΑ, όπου ένα μεγάλο κίνημα κατά των κοινωνικών ανισοτήτων οδήγησε μαζικά στις κάλπες τους περιθωριοποιημένους απόκληρους της κοινωνίας. Στην Ελλάδα, η πολιτική απογοήτευση έχει οδηγήσει την εκλογική συμμετοχή στο χαμηλότερο σημείο της Μεταπολίτευσης. Κι αυτό ευνοεί άμεσα τη Δεξιά.

Στον αντίποδα, μόνο ένα κόμμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς με συλλογικές διαδικασίες, που «δεν είναι ίδιο με τα άλλα», είναι ικανό να διαμορφώσει ευρύτερες κοινωνικές και πολιτικές συνεργασίες, στη βάση του δικού του απελευθερωτικού μηνύματος. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Δεξιά, κι εδώ και σ’ όλο τον κόσμο, δίνει μια ιδεολογική μάχη για να δικαιολογήσει τις αντικοινωνικές πολιτικές της. Η δική μας απάντηση πρέπει να είναι εξίσου αποφασιστική, ιδεολογική και προγραμματική, από τη σκοπιά της ριζοσπαστικής Αριστεράς.

efsyn.gr

...