Οι κρατούμενοι κομμουνιστές της Ακροναυπλίας και το έγκλημα των μεταξικών αρχών

Posted on 29 Οκτωβρίου, 2020, 7:46 πμ
2 secs

Ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα που διαπράχτηκαν κατά τη διάρκεια του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου είναι η παράδοση εκατοντάδων Ελλήνων πολιτικών κρατουμένων από τη δικτατορία του Μεταξά στα γερμανικά στρατεύματα κατοχής.

Σαν σήμερα, στις 29 Οκτωβρίου του 1940, οι 600 περίπου κρατούμενοι κομμουνιστές της Ακροναυπλίας στέλνουν υπόμνημα στην κυβέρνηση με το οποίο καταδικάζουν τη φασιστική εισβολή και ζητούν να σταλούν στο μέτωπο για να πολεμήσουν.

Οι μεταξικές αρχές, όχι μόνο αρνούνται, αλλά και μετά την έλευση των Ναζί, παραδίδουν τους κρατούμενους κομμουνιστές στις δυνάμεις κατοχής, οι οποίοι θα τους χρησιμοποιήσουν ως όμηρους και θα τους εκτελεστούν ως αντίποινα για τη δράση του ΕΛΑΣ. Κάποιοι εξ αυτών ωστόσο θα καταφέρουν να δραπετεύσουν και να ενταχθούν στην ΕΑΜική Εθνική Αντίσταση.

Ανοιχτό γράμμα προς τον κον υφυπουργόν Δημ. Ασφαλ. Αθήνας

Οι Ιταλοί φασίστες επιδρομείς χωρίς προσχήματα, ξετσίπωτα και δολοφονικά εξαπέλυσαν τον πόλεμο και τις ορδές τους για να εξαφανίσουν την ανεξαρτησία της χώρας μας και να υποδουλώσουν τον ελληνικό λαό με τη φωτιά και το σίδερο. Σύσσωμος όμως ξεσηκώνεται ο ελληνικός λαός για να υπερασπίσει την ανεξαρτησία του και την ύπαρξή του με την απόφαση να ζήσει ελεύθερος και να πεθάνει. Ο πόλεμος αυτός υπέρ ακεραιότητας και της ανεξαρτησίας της χώρας μας που τον διευθύνει σήμερα η κυβέρνηση Μεταξά, είναι πόλεμος εθνικοαπελευθερωτικός και συγκεντρώνει τις συμπάθειες των εργαζομένων όλου του κόσμου.

Σήμερα για τον καθένα που πονάει τον τόπο του, ένα είναι το καθήκον του. Να δώσει όλες του τις δυνάμεις να πολεμήσει με τα νύχια του και με τα δόντια του για την συντριβή του φασίστα επιδρομέα, για τη νίκη του ελληνικού λαού. Το αμείλικτο χτύπημα των πρακτόρων του Μουσολίνι στο εσωτερικό της χώρας μας, είναι μια απαραίτητη προσπάθεια για την νίκη του ελληνικού λαού.

Εμείς έχοντας και την εξουσιοδότηση όλων των Κομμουνιστών της Ακροναυπλίας διακηρύττουμε:

Υιοθετούμε πλήρως το ανοιχτό γράμμα του γενικού γραμματέα του Κ.Κ της Ελλάδας Ν. Ζαχαριάδη που δημοσιεύτηκε στον τύπο με ημερομηνία 31 Οκτωβρίου και που καλεί τον ελληνικό λαό στην πάλη για την ανεξαρτησία του. Τονίζουμε και πάλι όπως και με το υπόμνημά μας από τις 29 του Οκτώβρη διακηρύξαμε, ότι είμαστε έτοιμοι να πάρουμε την θέση μας στην πρώτη γραμμή του πυρός, να δώσουμε όλες μας τις δυνάμεις χωρίς καμία επιφύλαξη, στον υπέρ της ανεξαρτησία της χώρας αγώνα που διευθύνει σήμερα η κυβέρνηση Μεταξά, να πολεμήσουμε μέχρι τη νίκη που πρέπει να εξασφαλίσει στον ελληνικό λαό μια Ελλάδα ελεύθερη από κάθε ξενική εξάρτηση, από κάθε εκμετάλλευση και καταπίεση.

Ι. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ στέλεχος του Κ.Κ.Ε πρώην βουλευτής

Κ. ΘΕΟΣ Τέως στέλεχος του Κ.Κ.Ε., πρώην βουλευτής,

γενικός γραμματέας της Ενωτικής Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδος.

Ναύπλιον 6.11.40

Ακροναυπλία, κάστρο ελεύθερων πολιορκημένων

Ακροναυπλία, Ακροναυπλία
δεν σε λύγισε η βία
είσαι βράχος φως γεμάτος…
και εκδικήτρα λευτεριά
Ακροναυπλία, Ακροναυπλία
μας κρατάς τους πρωτοπόρους και τους καθοδηγητές…

(Στίχοι από το τραγούδι το οποίο οι Ακροναυπλιώτες
είχαν στα χείλη στο δρόμο για την εκτέλεση)

Θάλαμος κρατουμένων στην Ακροναυπλία

Θά­λα­μος κρα­του­μέ­νων στην Ακρο­ναυ­πλία

Τα της πα­ρά­δο­σης στους Γερ­μα­νούς πε­ρι­γρά­φει ο Βα­σί­λης Γ. Μπαρ­τζιώ­τας, ένας από τους 57 που φύγαν τε­λευ­ταί­οι από την Ακρο­ναυ­πλιά το πρωί της 27 Φλε­βά­ρη 1943:

«Στις 6 του Απρί­λη 1941 ει­σβάλ­λουν στην Ελ­λά­δα οι χι­τλε­ρι­κές ορδές… Οι κρα­τού­με­νοι της Ακρο­ναυ­πλί­ας πε­ρι­μέ­να­με αυτήν την επί­θε­ση και δε μας ξάφ­νια­σε. Γί­νο­νταν στην Ακρο­ναυ­πλία συ­ζη­τή­σεις, αν ο λαός και ο στρα­τός μας θα μπο­ρού­σαν να αντέ­ξουν στη φο­βε­ρή επί­θε­ση των χι­τλε­ρι­κών με τα άρ­μα­τα μάχης, τα μη­χα­νο­κί­νη­τα στρα­τεύ­μα­τα και τις εκα­το­ντά­δες αε­ρο­πλά­να. Σ’ αυτές τις τρα­γι­κές στιγ­μές, οι ξε­νό­δου­λοι στρα­τη­γοί του δι­κτά­το­ρα Με­τα­ξά και του βα­σι­λιά Γλίξ­μπουργκ, ενώ ο στρα­τός με συ­γκρα­τη­μέ­νη την ανάσα και μα­τω­μέ­νος πο­λε­μού­σε, προ­δί­νουν στρα­τό και λαό και διευ­κο­λύ­νουν την υπο­δού­λω­ση της χώρας στους Χί­τλερ και Μου­σο­λί­νι. Οι προ­δό­τες στρα­τη­γοί Τσο­λά­κο­γλου, Μπά­κος, Δε­μέ­στι­χας, Πο­λύ­ζος και άλλοι, που δι­ηύ­θυ­ναν τις ελ­λη­νι­κές με­ραρ­χί­ες στην Ηπει­ρο, συν­θη­κο­λό­γη­σαν. Ανοι­ξαν τα σύ­νο­ρα στις στρα­τιές του Χί­τλερ και του Μου­σο­λί­νι. Τα χι­τλε­ρι­κά τανκς προ­χω­ρούν χωρίς αντί­στα­ση για να κα­τα­λά­βουν την Αθήνα, την πρω­τεύ­ου­σα της Ελ­λά­δας. Οι αγ­γλι­κές με­ραρ­χί­ες του στρα­τη­γού Ουίν­στον υπο­χω­ρούν χωρίς να δώ­σουν καμιά μάχη. Το μόνο που εν­δια­φέ­ρο­νται είναι πώς να σώ­σουν τον εαυτό τους, αδια­φο­ρώ­ντας για την Ελ­λά­δα και το λαό της…

 Ενα τμήμα της Ομάδας της Ακροναυπλίας

Ενα τμήμα της Ομά­δας της Ακρο­ναυ­πλί­ας

Η χι­τλε­ρι­κή αε­ρο­πο­ρία βομ­βαρ­δί­ζει το κά­τερ­γο της Ακρο­ναυ­πλί­ας. Απ’ τις 21 έως τις 25 του Απρί­λη 1941 οι δε­σμώ­τες της Ακρο­ναυ­πλί­ας περ­νούν εφιαλ­τι­κές μέρες. Επί πέντε μέρες από τις 6 η ώρα το πρωί, μέχρι τις 6 η ώρα το βράδυ χι­τλε­ρι­κά αε­ρο­πλά­να τύπου Στού­κας βομ­βαρ­δί­ζουν κατά κύ­μα­τα την Ακρο­ναυ­πλία και τα αγ­γλι­κά κα­ρά­βια στον Αρ­γο­λι­κό Κόλπο.

…Σφυ­ρί­ζουν τα Στού­κας και πέ­φτουν σαν το χα­λά­ζι οι χι­τλε­ρι­κές βόμ­βες. Και το βράδυ σαν βα­σί­λευε ο ήλιος, κου­ρα­σμέ­νοι και ανά­στα­τοι, πέ­φτα­με να κοι­μη­θού­με. Πόσο βαρύς ήταν αυτός ο ύπνος! Στα όνει­ρά μας βλέ­πα­με, πως μας βομ­βαρ­δί­ζουν τα Στού­κας…

Οι χι­τλε­ρι­κοί αε­ρο­πό­ροι βομ­βάρ­δι­ζαν τα αγ­γλι­κά κα­ρά­βια, αλλά είχαν, επί­σης, για στόχο τους και την Ακρο­ναυ­πλία , όπως μας είπαν οι ίδιοι οι Γερ­μα­νοί, όταν κα­τέ­λα­βαν το Ναύ­πλιο:

— Ακόμη ζείτε! Ηταν οι πρώ­τες λέ­ξεις των χι­τλε­ρι­κών αξιω­μα­τι­κών, όταν μπή­καν στην Ακρο­ναυ­πλία . Εμείς σας ρί­ξα­με εκα­το­ντά­δες βόμ­βες…

Σω­θή­κα­με μόνο στην τύχη. Μα και γιατί, όπως ήταν κω­νι­κός ο βρά­χος της Ακρο­ναυ­πλί­ας, οι βόμ­βες έπε­φταν ξυστά και πα­ρα­σύ­ρο­νταν στη θά­λασ­σα. Μια δέσμη από βόμ­βες, που έπε­σαν δίπλα στο κτί­ριο της Ακρο­ναυ­πλί­ας, δεν έσκα­σαν. Ισως κά­ποιο σα­μπο­τάζ πα­τριώ­τη της Γερ­μα­νί­ας να έσωσε τη ζωή εκα­το­ντά­δων κρα­του­μέ­νων.

Τις μέρες αυτές η Ακρο­ναυ­πλία έμοια­ζε με κό­λα­ση. Τη νύχτα φεύ­γουν από το Ναύ­πλιο οι Αγ­γλοι και Ελ­λη­νες επί­ση­μοι για την Κρήτη και την Αί­γυ­πτο. Ενα αγ­γλι­κό κα­τα­δρο­μι­κό έχει μι­σο­βυ­θι­σθεί στο λι­μά­νι του Ναυ­πλί­ου. Κά­ποια χι­τλε­ρι­κή βόμβα το ‘χει χτυ­πή­σει στην μπου­ρού του και σφυ­ρί­ζει δαι­μο­νι­σμέ­να, μέρα – νύχτα, σαν να ‘χει στοι­χειώ­σει (…) Ενα άλλο εμπο­ρι­κό κα­ρά­βι, γε­μά­το νι­τρο­γλυ­κε­ρί­νη, έχει πάρει φωτιά. Από στιγ­μή σε στιγ­μή είναι έτοι­μο να εκρα­γεί. Βρί­σκε­ται ακρι­βώς κάτω από το βράχο της Ακρο­ναυ­πλί­ας. Αν ανα­τι­να­χτεί δε θα μεί­νει τί­πο­τε από το κά­τερ­γό μας και από μας. Η ζωή εκα­το­ντά­δων αν­θρώ­πων βρί­σκε­ται σε άμεσο κίν­δυ­νο. Η επι­τρο­πή μας πήγε, όταν το ‘μαθε την τε­λευ­ταία στιγ­μή, στο διοι­κη­τή και ζή­τη­σε να μας αφή­σει ελεύ­θε­ρους, για να σω­θού­με! Σ’ απά­ντη­ση αυτός δυ­να­μώ­νει τη φρου­ρά και καλεί σε ενί­σχυ­ση κι άλ­λους χω­ρο­φύ­λα­κες απ’ το Ναύ­πλιο οπλι­σμέ­νους με βαριά πο­λυ­βό­λα. Μας επι­τρέ­πει να βγού­με στο προ­αύ­λιο, που ήταν πριν μπεις στο κύριο κτί­ριο της Ακρο­ναυ­πλί­ας για να ‘μαστε κάπως αραιω­μέ­νοι. Ομως, το προ­αύ­λιο αυτό μόλις χω­ρά­ει καμιά 200ριά αν­θρώ­πους. Ετσι, οι άλλοι έμει­ναν στο αντια­ε­ρο­πο­ρι­κό κα­τα­φύ­γιο και στα πα­ρά­θυ­ρα με τους χο­ντρούς τοί­χους.

Ευ­τυ­χώς που φυ­σά­ει απ’ τη στε­ριά αε­ρά­κι και το κα­ρά­βι μέσα στις φλό­γες απο­μα­κρύ­νε­ται 600 – 800 μέτρα μα­κριά απ’ το βράχο της Ακρο­ναυ­πλί­ας. Ξαφ­νι­κά ακού­στη­κε μια τρο­μα­χτι­κή έκρη­ξη, θα ‘ταν η ώρα 14.00. Η Ακρο­ναυ­πλία σεί­στη­κε σαν να ‘τανε αχυ­ρο­κα­λύ­βα. Δη­μιουρ­γή­θη­καν με­γά­λες ρωγ­μές στους τοί­χους, τα πα­ρά­θυ­ρα ξη­λώ­θη­καν και ένα μέρος της στέ­γης χά­λα­σε… Σ’ ολό­κλη­ρο το Ναύ­πλιο δεν έμει­νε τζάμι γερό! Με­γά­λα κομ­μά­τια από πυ­ρα­κτω­μέ­νες λα­μα­ρί­νες του κα­ρα­βιού έφτα­σαν μέχρι το προ­αύ­λιο του στρα­το­πέ­δου και έπε­σαν με­ρι­κά μέτρα μα­κριά μας. Εί­μα­στε φαί­νε­ται …τυ­χε­ροί. Σαν κα­τά­πε­σε η λάβα της φω­τιάς και γα­λή­νε­ψε η θά­λασ­σα, με­τρη­θή­κα­με. Δεν λεί­πει κα­νέ­νας!

Στο ανα­με­τα­ξύ, οι χι­τλε­ρι­κοί κα­τα­κτη­τές έφτα­ναν στην Αθήνα. Οι ελ­λη­νι­κές στρα­τιω­τι­κές μο­νά­δες είχαν δια­λυ­θεί και οι φα­ντά­ροι γυρ­νού­σαν σαν τα κο­πά­δια, από χωριό σε χωριό, για να εξα­σφα­λί­σουν λίγο ψωμί και με­τα­φο­ρι­κό μέσο, για να πάνε στα μέρη τους. Οι τε­λευ­ταί­ες μας πλη­ρο­φο­ρί­ες ήταν πως οι Γερ­μα­νοί πλη­σί­α­ζαν στον Ισθμό της Κο­ρίν­θου.

Η Ομάδα μας με επι­τρο­πή της απαι­τεί απ’ τη διοί­κη­ση του στρα­το­πέ­δου να μας αφή­σει αμέ­σως ελεύ­θε­ρους. Συ­γκε­ντρω­θή­κα­με μπρο­στά στις κι­γκλί­δες και φω­νά­ζα­με να ανοί­ξουν οι πόρ­τες της φυ­λα­κής μας. Οταν άκου­σε τις φωνές και είδε τόσο πολύ κόσμο στις κι­γκλί­δες ο διοι­κη­τής – ήταν τότε ο μοί­ραρ­χος Γιαν­νί­κος, που τον απο­κα­λού­σα­με “Κυ­ρια­κή” απ’ το όνομα του εκ­φω­νη­τή της ελ­λη­νι­κής εκ­πο­μπής του ρα­διο­σταθ­μού του Βε­ρο­λί­νου – γί­νη­κε κα­τά­χλο­μος και άρ­χι­σε να φω­νά­ζει από την πόρτα του γρα­φεί­ου του: “Εχετε το λόγο της στρα­τιω­τι­κής μου τιμής, ότι αν οι Γερ­μα­νοί πε­ρά­σουν τον Ισθμό, που είναι η τε­λευ­ταία γραμ­μή αμύ­νης, δια­θέ­τω εβδο­μή­ντα χω­ρο­φύ­λα­κες, κά­μπο­σα οπλο­πο­λυ­βό­λα και βαριά πο­λυ­βό­λα, θα πάρω κι εσάς και θα πο­λε­μή­σου­με μαζί”.

Οπως έδει­ξαν τα πράγ­μα­τα, ο κύ­ριος διοι­κη­τής μάς έλεγε ψέ­μα­τα για να μας κα­θη­συ­χά­σει… Κα­νέ­να λόγο στρα­τιω­τι­κής τιμής δεν έχουν οι χα­φιέ­δες. Ζη­τού­σε απλώς να κερ­δί­σει χρόνο. Για να εκ­πλη­ρώ­σει την απο­στο­λή που πήρε απ’ τον Μα­νια­δά­κη, να μας πα­ρα­δώ­σει αιχ­μά­λω­τους στους κα­τα­χτη­τές για να μας εξο­ντώ­σουν!

Την άλλη μέρα, επι­τρο­πή μας (…) ζή­τη­σε να πα­ρου­σια­στεί στον Εγ­γλέ­ζο στρα­τη­γό (αυτός ήταν τώρα ανώ­τα­τος διοι­κη­τής Πε­λο­πον­νή­σου) για να βάλει το ζή­τη­μα της από­λυ­σής μας. Ο Εγ­γλέ­ζος στρα­τη­γός δεν τους δέ­χτη­κε. Επι­τρο­πή μας έκανε διά­βη­μα και στον αντι­συ­νταγ­μα­τάρ­χη Πα­τέ­ρη (…) Υπο­σχέ­θη­κε να μας αφή­σει (…) Μας πα­ρέ­δω­σε. Οπως είναι γνω­στό, ο Πα­τέ­ρης έγινε αρ­γό­τε­ρα αντι­στρά­τη­γος και αρ­χη­γός της Χω­ρο­φυ­λα­κής (…) Οι Γερ­μα­νοί κα­τέ­λα­βαν την Ακρο­ναυ­πλιά τις τε­λευ­ταί­ες μέρες του Απρί­λη του 1941. Η δι­χτα­το­ρία, ο Μα­νια­δά­κης, η πλου­το­κρα­τι­κή ολι­γαρ­χία που στή­ρι­ζε τη δι­χτα­το­ρία μάς πα­ρέ­δω­σαν “διά πρω­το­κόλ­λου” στους χι­τλε­ρι­κούς φα­σί­στες σαν αιχ­μα­λώ­τους πο­λέ­μου…

Τώρα, το κύριο πρό­βλη­μα δεν είναι η πάλη με τις “δη­λώ­σεις με­τα­νοί­ας”. Το κα­θή­κον αυτό ξε­πε­ρά­στη­κε, ανήκε πια στην ιστο­ρία των ηρω­ι­κών αγώ­νων της Ακρο­ναυ­πλιάς. Αρ­χί­ζει το μαρ­τύ­ριο της πεί­νας… Δεν προ­φτά­σα­με να ξε­πε­ρά­σου­με τη με­γά­λη δο­κι­μα­σία, το μαρ­τύ­ριο της πεί­νας, προ­βάλ­λει ένας άλλος, πιο με­γά­λος κίν­δυ­νος, οι εκτε­λέ­σεις για αντί­ποι­να. Η Ακρο­ναυ­πλιά φτά­νει στο ζενίθ των θυ­σιών της».

(Από το βι­βλίο «Κι άστρα­ψε φως η Ακρο­ναυ­πλιά », του Βα­σί­λη Γ. Μπαρ­τζιώ­τα, έκ­δο­ση «ΣΥΓ­ΧΡΟ­ΝΗ ΕΠΟΧΗ»)

H φυ­λα­κή της Ακρο­ναυ­πλί­ας για τους πο­λι­τι­κούς κρα­τού­με­νους άνοι­ξε το Φλε­βά­ρη του 1937, έξι μήνες μετά από την επι­βο­λή της δι­κτα­το­ρί­ας της 4ης Αυ­γού­στου από τον Με­τα­ξά και δια­λύ­θη­κε το Φλε­βά­ρη του 1943. Κρά­τη­σε έξι ολό­κλη­ρα χρό­νια.

Η αυλή που χρησιμοποιούνταν και για μελέτη

Η αυλή που χρη­σι­μο­ποιού­νταν και για με­λέ­τη

Εδώ συ­γκέ­ντρω­σαν τον κύριο όγκο των φυ­λα­κι­σμέ­νων κομ­μου­νι­στών. Εξα­κό­σιοι εί­κο­σι πέντε κρα­τού­με­νοι πέ­ρα­σαν από το κά­τερ­γο αυτό και στην πλειο­ψη­φία τους ήταν ηγε­τι­κά στε­λέ­χη του Κόμ­μα­τος και του ερ­γα­τι­κού κι­νή­μα­τος.

Ομάδα πολιτικών κρατούμενων που εργάζονταν στα συνεργεία της Ακροναυπλιάς. Πολλοί από αυτούς εκτελέστηκαν στην Κατοχή και τον Εμφύλιο

Ομάδα πο­λι­τι­κών κρα­τού­με­νων που ερ­γά­ζο­νταν στα συ­νερ­γεία της Ακρο­ναυ­πλιάς. Πολ­λοί από αυ­τούς εκτε­λέ­στη­καν στην Κα­το­χή και τον Εμ­φύ­λιο

Η Ακρο­ναυ­πλία που κρά­τη­σε δε­σμώ­τες τον Δη­μή­τρη Γληνό, τον Σου­κα­τζί­δη, τον Πα­πα­ρή­γα, ανα­δεί­χτη­κε σε σύμ­βο­λο πε­ρη­φά­νιας και αξιο­πρέ­πειας. Κά­στρο των ελεύ­θε­ρων πο­λιορ­κη­μέ­νων που έφεγ­γε πε­ρή­φα­να μέσα στο σκο­τά­δι της τε­ταρ­το­αυ­γου­στια­νής δι­κτα­το­ρί­ας.

Πηγές: 902.gr,atexnos.gr

...