Ο ΠΑΡΑΤΕΤΑΜΕΝΟΣ καύσωνας που ζούμε ήλθε να μας υπενθυμίσει ότι ο λογαριασμός της κλιματικής αλλαγής έχει ήδη αποσταλεί. Τις επόμενες δεκαετίες, καθώς οι θερμοκρασίες θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν και οι κλιματικές καταστροφές θα αρχίσουν να συμπίπτουν, ο πλανήτης θα κληθεί να επωμιστεί ένα τεράστιο χρέος που θα αυξάνεται εκθετικά. Πλέον, ο καύσωνας θα πρέπει να μας κάνει να συνειδητοποιήσουμε ότι η κλιματική αλλαγή είναι χρόνια ασθένεια και όχι ένα περαστικό κρυολόγημα.

Η ΓΕΩΡΓΙΑ είναι ο τομέας της οικονομίας που εξαρτάται περισσότερο από τις κλιματικές συνθήκες. Φανταστείτε τις καλλιέργειες σιταριού. Σήμερα οι μεγαλύτεροι εξαγωγείς σιτηρών –Αργεντινή, Αυστραλία, Ρωσία, Ουκρανία και Ηνωμένες Πολιτείες– έχουν μια γεωγραφική διασπορά που περιορίζει τις πιθανότητες να καταστραφούν ταυτόχρονα σοδειές λόγω κλίματος. Σκεφτείτε όμως τι πρόκειται να συμβεί αν λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη υπάρχει ταυτόχρονη καταστροφή στην παραγωγή σε δύο μεγάλους σιτοβολώνες.

Οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι εφιαλτικές: υποσιτισμός, εκτεταμένη πείνα, άνοδος των τιμών… Στην πραγματικότητα, η γεωργία ήδη βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Μεγάλες γεωργικές εταιρείες αναζητούν νέους προμηθευτές από περιοχές που εκτιμάται ότι θα πληγούν λιγότερο από την αύξηση της θερμοκρασίας. Εργαστήρια ασχολούνται εδώ και πολύ καιρό με γενετικά τροποποιημένους σπόρους που αντέχουν. Οι μικροί παραγωγοί έχουν συνειδητοποιήσει το δυστοπικό μέλλον τους. Οι πολυεθνικές προετοιμάζονται να αποκτήσουν τον ολοκληρωτικό έλεγχο της αγοράς τροφίμων.

ΤΑ ΖΩΑ είναι επίσης ευαίσθητα στη θερμότητα και η διαχείριση της θερμοκρασίας τους αναγκάζει τον κλάδο της κτηνοτροφίας να προσαρμοστεί σε ένα νέο επιχειρηματικό μοντέλο. Για τις αγελάδες και τους χοίρους, η διατήρηση μιας βιώσιμης θερμοκρασίας μπορεί να επιτευχθεί μέσω της συνεχούς ύγρανσής τους με ψεκασμό νερού, όμως δεν ισχύει το ίδιο για τα κοτόπουλα.

Η παροχή κλιματισμού για μεγαλύτερες περιόδους κάθε χρόνο είναι μια λύση, αλλά το υψηλό κόστος προβληματίζει τους παραγωγούς κοτόπουλων. Ηδη μεγάλες εταιρείες στις ΗΠΑ μελετούν το ενδεχόμενο να μετακινηθούν σε πιο ψυχρές περιοχές ή να επενδύσουν σε πιο δαπανηρά σχέδια στέγασης των πουλερικών που να μπορούν να αντέξουν υψηλότερες θερμοκρασίες. Ταυτόχρονα έχουν απευθυνθεί στην επιστήμη. Σήμερα στο Πανεπιστήμιο του Delaware αναπτύσσεται ένα στέλεχος ανθεκτικών στη θερμότητα κοτόπουλων για να αντιμετωπιστεί η άνοδος της θερμοκρασίας. Ομως όλα αυτά σημαίνουν επιπλέον κόστος, μεγαλύτερη εξάρτηση από τις πολυεθνικές, αύξηση των τιμών, αμφιλεγόμενη ποιότητα τροφών…

ΟΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ επιπτώσεις επηρεάζουν την εργασία, την απασχόληση και το επιχειρηματικό μοντέλο λειτουργίας των επιχειρήσεων. Η θερμοκρασία μειώνει την παραγωγικότητας της εργασίας κυρίως σε κλάδους στους οποίους οι εργαζόμενοι πρέπει να δουλεύουν σε εξωτερικό περιβάλλον. Κατασκευές, γεωργία, μεταφορές και μεταποίηση είναι οι δραστηριότητες που πλήττονται περισσότερο.

Επίσης, οι παρατεταμένες ακραίες θερμοκρασίες θα αναγκάσουν τους εργαζομένους στους κλάδους αυτούς να εργάζονται περισσότερο τη νύχτα, με αποτέλεσμα περισσότερες υπερωρίες και πρόσθετο κόστος φωτισμού. Εξίσου σημαντική είναι η προοπτική περιοχές που σήμερα ακμάζουν να οδηγηθούν σε απαξίωση λόγω της μετακίνησης των επιχειρήσεων και της αλλαγής του ενεργειακού τους μοντέλου. Το μη κερδοσκοπικό Carbon Disclosure Project διαπίστωσε ότι πάνω από το 70% των παγκόσμιων εταιρειών πιστεύουν ότι οι φυσικές κλιματικές επιπτώσεις θα διαταράξουν τις αλυσίδες εφοδιασμού τους και με το βλέμμα σε αυτές τις επιπτώσεις παίρνουν αποφάσεις-κλειδιά για τις επενδύσεις και την τοποθεσία όπου θα βρίσκονται.

Οι επενδυτές και οι ασφαλιστές συνυπολογίζουν τους κλιματικούς κινδύνους και αξιολογούν την ουσιαστική ανθεκτικότητα των εταιρειών του χαρτοφυλακίου τους και τη διάθεση δανείων προς αυτούς. Η Swiss Re, ένας από τους μεγαλύτερους αντασφαλιστές παγκοσμίως, δεν θα ασφαλίζει πλέον τις εταιρείες που λαμβάνουν το 30% ή περισσότερο των εσόδων τους ή της ενέργειάς τους από τον άνθρακα. Οι αλλαγές που θα γίνουν με την επίκληση της κλιματικής αλλαγής είναι πολύ πιθανόν να επιταχύνουν την υποκατάσταση της ανθρώπινης εργασίας από τα ρομπότ, τα οποία δεν ζεσταίνονται, δεν αρρωσταίνουν και δεν πληρώνονται.

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ από την κλιματική αλλαγή όμως έχουν ένα τεράστιο δημοσιονομικό κόστος τόσο για τις τοπικές όσο και για τις εθνικές οικονομίες. Ειδικοί θεωρούν ότι θα υπάρξει μια σημαντική αύξηση του κόστους για την υγεία. Η αλλαγή του κλίματος επηρεάζει επίσης τις μόνιμες υποδομές. Η τήξη, η οποία προκαλεί ανύψωση και καθίζηση των θεμελίων, είναι ένα πρόβλημα που η αντιμετώπισή του κοστίζει ακριβά. Η αποκατάσταση των ζημιών από απρόβλεπτες καταστροφές που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή υπολογίζεται σε τρισ. ευρώ.

Η αναπόφευκτη αύξηση του δημόσιου δανεισμού αυξάνει την εξάρτηση των κρατών και πόλεων από τους τραπεζίτες και τους «επενδυτές», οι οποίοι ήδη προετοιμάζονται να πουλήσουν ακριβά το… χρήμα τους. Οι οργανισμοί αξιολόγησης χρέους έχουν ήδη αρχίσει να υποβαθμίζουν το αξιόχρεο μεγάλων πόλεων των ΗΠΑ, συνυπολογίζοντας τα συχνότερα κλιματικά φαινόμενα. Μετά τον τυφώνα Harvey του 2017, η Moody’s υποβάθμισε το Port Arthur από A1 σε Α2 λόγω των πρόσθετων χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων από τις ζημιές που προκάλεσε ο τυφώνας.

ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ΕΡΩΤΗΜΑ είναι: Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό; Ολα δείχνουν ότι το κόστος για την αποκατάσταση των ζημιών και για την προσαρμογή στα νέα κλιματικά δεδομένα θα πέσει στις πλάτες των πολιτών. Με μεγαλύτερη φορολόγηση, με περικοπές στις δημόσιες δαπάνες, με πληρωμή υψηλότερων τιμών στην προμήθεια της τροφής και άλλων καταναλωτικών προϊόντων και με την υποβάθμιση της ποιότητας, θα κληθούν οι πολλοί να πληρώσουν και το μερίδιο των λίγων.

Με δεδομένο ότι οι απαντήσεις που δίνουν οι ηγεσίες σε τέτοιου είδους ερωτήματα συνθέτουν την πεμπτουσία της πολιτικής, θα περίμενε κανείς ότι οι δημοκρατικές ηγεσίες θα είχαν την ειλικρίνεια να αναδείξουν, αν όχι τις απαντήσεις, τουλάχιστον τα ερωτήματα. Αντ’ αυτού γινόμαστε μάρτυρες μιας ακατανόητης σιωπής και μιας έκδηλης προσπάθειας διαχείρισης του χρόνου. Δικαιολογημένα κάθε άνθρωπος που γνωρίζει την έκταση του προβλήματος και των επιπτώσεών του αναρωτιέται αν η πραγματική πρόθεση των ηγετών είναι με πρόσχημα την κλιματική αλλαγή να προσαρμόσουν και τη δημοκρατία στα μέτρα τους.

*Δημοσιογράφος, συγγραφέας

ΕΦΣΥΝ