Νίκος Φίλης: Γιατί δεν έχουμε «τελειώσει» με το φασισμό

Posted on 06 Μαΐου, 2021, 10:11 πμ
5 secs
Νίκος Φίλης: Γιατί δεν έχουμε «τελειώσει» με το φασισμόΔιάβασα το νέο βιβλίο τουΚωστή Παπαϊωάννου, «Άγρια ιστορία για μεγάλα παιδιά». Για ποια ιστορία μιλά, το εξηγεί στον υπότιτλο: «Από το φασισμό στο μεταφασισμό – η Δημοκρατία απέναντι στη νέα ακροδεξιά».
Μην σας βαραίνουν αυτά. Στην πραγματικότητα, ο Παπαϊωάννου έχει συνθέσει ένα απλό και κατανοητό εγχειρίδιο δημοκρατικής «πολιτικής και κοινωνικής αγωγής», για μικρούς και μεγάλους. Με επιχειρήματα, χωρίς ακαδημαϊσμό, θυμίζοντας άλλες εποχές. Τότε που ο διανοούμενος «υπήρχε» επειδή συνομιλούσε με την κοινωνία, και όχι μόνο με τους συναδέλφους του σε συνέδρια, τυλιγμένος σε πανεπιστημιακά papers.
Στις σελίδες του βιβλίου ο Παπαϊωάννου, απαντά σε δεκάδες ερωτήματα που ακούμε καθημερινά, με μικρά και ευθύβολα κείμενα. Πώς κυριάρχησε ο φασισμός και ο ναζισμός στο Μεσοπόλεμο αλλά και πώς σήμερα μεταλλάσσονται, παριστάνοντας ότι σέβονται την κοινοβουλευτική νομιμότητα, σπέρνοντας όμως το ρατσισμό, το μισογυνισμό, την ομοφοβία, τον εθνικισμό, την επιθετικότητα κατά του αδύναμου, χέρι χέρι με την υποταγή στον ισχυρό. «Ο φασισμός στοχεύει στην καρδιά και στο μυαλό όλων, αλλά περισσότερο των νέων», γράφει. Σωστό. Όσο αναζωογονητικό και ελπιδοφόρο από την άλλη, υπήρξε το γεγονός ότι στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες, οι νέοι ήταν αυτοί που πρωτοστάτησαν στην αποκάλυψη της ακροδεξιάς δημαγωγίας και εγκληματικότητας.
Διαβάζουμε ακόμα για την εξέλιξη της ακροδεξιάς στην Ελλάδα κατά το Μεσοπόλεμο, το Μεταπόλεμο και τη Χούντα, καθώς και την έκρηξη του θρησκευτικού φονταμενταλισμού, ιδιαίτερα στα χρόνια της ύστερης Μεταπολίτευσης όταν, με αφορμή τις ταυτότητες και το Μακεδονικό, ο Χριστόδουλος και πολλοί ιεράρχες διεκδίκησαν να οργανώσουν ακροδεξιές συμπεριφορές. Παρακολουθούμε και την «ευρωπαϊκή» εξέλιξη: πώς ο αντισημιτισμός συναντά την ισλαμοφοβία, τα τάγματα εφόδου τους ακροδεξιούς τρομοκράτες. Αλλά και πώς απέναντι στα πολλά πρόσωπα του φασισμού, που ενοποιούνται στο «ζήτω ο θάνατος» (viva la muerte), αντιστέκεται με διαχρονική επικαιρότητα το No pasarán.
Δεν γεννήθηκαν τέρατα οι εγκληματίες ναζί και οι δήμιοι του Ολοκαυτώματος. Ναζί γραφειοκράτες ήταν, υπάλληλοι που πίστευαν στη δύναμη του νόμου (του δικού τους φυσικά νόμου), μας θυμίζει ο Παπαϊωάννου μέσα από τη Χάνα Άρεντ. Και μας προτρέπει μαχητικά να υποστηρίζουμε τις ιδέες της Δημοκρατίας, κόντρα στην ακροδεξιά που σηκώνει κεφάλι, πότε με τον Τραμπ και τον Μπολσονάρο, πότε με τον Όρμπαν και τον Σαλβίνι, πότε με τη Χρυσή Αυγή -και μόλις προχτές στην Ισπανία με τη VOX.
Ο φασισμός δεν είναι υπόθεση του παρελθόντος. Η μάχη είναι διαρκής. Και για να ‘ναι νικηφόρα, απαιτούνται γνώση και επιχειρήματα. Αυτή είναι η σημασία βιβλίων όπως του Κωστή Παπαϊωάννου (κυκλοφορεί στις Εκδόσεις Πόλις).
...