Μ. Γκίβαλος: Γιάννης Στουρνάρας, «χρήσιμος» για όλες τις δουλειές σε όλες τις εποχές

Posted on 15 Μαΐου, 2020, 2:23 μμ
7 secs

Η επανατοποθέτηση του Γιάννη Στουρνάρα στη θέση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας προκάλεσε πολλά και ποικίλα σχόλια και επανέφερε στις μνήμες μας τον «βίο και την πολιτεία» του ίδιου σε ύπατους μάλιστα θώκους της εξουσίας.

Πέραν όμως από το πρόσωπο και τη δράση του ο Γ. Στουρνάρας αποτελεί το υπόδειγμα ενός προσώπου που εμφανίσθηκε ως γνήσιος εκπρόσωπος του σημητικού εκσυγχρονισμού, ενός οικονομολόγου που υπηρέτησε στη συνέχει ως «σύμβουλος» τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα για να καταλάβει, κατά την πλέον σκληρή περίοδο των μνημονιακών χρόνων τη θέση του Υπουργού Οικονομικών. Στη συνέχεια, το φθινόπωρο του 2014 διορίσθηκε στη θέση του διοικητή της Τ. τ .Ε. προκειμένου να συμμετάσχει ενεργά και δυναμικά στην επιχείρηση της περιβόητης «αριστερής παρένθεσης», όταν ο ΣΥΡΙΖΑ αναδεικνυόταν κυβέρνηση.

Η συνέχεια είναι πρόσφατη και γνωστή. Από το 2015 έως τον Ιούλιο του 2019 ο Γ. Στουρνάρας διαδραμάτισε τον ρόλο του οικονομικού και πολιτικού προβοκάτορα της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, αποτέλεσε το «μακρύ χέρι» και τον επιφανή εκπρόσωπο της «τρόικας εσωτερικού», αντιτάχθηκε συστηματικά σε κάθε φιλολαϊκό- κοινωνικό μέτρο της κυβέρνησης και σαμποτάρισε την ίδια την έξοδο από τα μνημόνια τον Αύγουστο του 2018, προτείνοντας εμμόνως την περίφημη πιστοληπτική γραμμή στήριξης, δηλαδή το 4ο μνημόνιο, την περικοπή των συντάξεων και πολλά άλλα.

Από τη συνοπτική αυτή ανασκόπηση προκύπτουν δυο βασικά συμπεράσματα:

Πρώτον: Τα συστημικά συμφέροντα εκπροσωπούνται από έμπιστα πρόσωπα τα οποία δοκιμάζονται στην πράξη, ταυτίζονται με τα συμφέροντα αυτά και εκτελούν στο ακέραιο τις εντολές τους. Έτσι, τα έμπιστα αυτά πρόσωπα αποκτούν μια διαχρονικότητα, υπηρετούν το ρόλο τους ανεξάρτητα από τις εκάστοτε κυβερνήσεις και μάλιστα (όπως έχει επισημάνει, εδώ και χρόνια, ο διευθυντής της Le Monde Diplomatique) κυκλοφορούν μέσα από τις «κυλιόμενες πόρτες» της εξουσίας, αλλάζοντας κοστούμια και ρόλους (Τραπεζίτες, Πολιτικοί, Οικονομολόγοι, Επιχειρηματίες). Ο Γ. Στουρνάρας έδωσε «εξετάσεις» και απέκτησε δίπλωμα «αριστείας» σ’ όλους αυτούς τους ρόλους.

Δεύτερον :Μέσα από την πορεία κάποιων τέτοιων «υποδειγματικών» ατόμων που προσωποποιούν τα συστημικά συμφέροντα μπορούμε να αναστοχαστούμε και να ερμηνεύσουμε τις κρίσιμες αλλαγές που συντελέσθηκαν στα κόμματα και ευρύτερα στο πολιτικό μας σύστημα, κατά τις τρεις, σχεδόν, τελευταίες δεκαετίες.
Από τον «εκσυγχρονισμό» στον γνήσιο νεοφιλελευθερισμό.

Το εκσυγχρονιστικό παράδειγμα «άνοιξε το χορό» προωθώντας αρχικά έναν «ήπιο» νεοφιλελευθερισμό, συγκεκαλυμμένο από ένα ουδέτερο, τεχνοκρατικό –ορθολογικό προσωπείο. Απελευθέρωσε σταδιακά τους μηχανισμούς του ανταγωνισμού και συρρίκνωσε το κοινωνικό κράτος, ανατρέποντας εμφανώς τους συσχετισμούς μεταξύ Δημόσιου και Ιδιωτικού, μεταξύ Κεφαλαίου και Εργασίας.

Το κυριότερο: Το εκσυγχρονιστικό υπόδειγμα αναγόρευσε τους φορείς της διαπλοκής σε άτυπους αλλά ενεργούς συμμετόχους στις αποφάσεις της Εκτελεστικής Εξουσίας. Η διαπλοκή (ως οικονομικο-πολιτική δομή), ιδιαίτερα κατά τη δεύτερη τετραετία του σημιτικού εκσυγχρονισμού, δεν εκβίαζε μόνο αλλά είχε και βαρύνοντα λόγο και ρόλο στην κατανομή – και στη διαρπαγή – των πόρων.

Συμπερασματικά: Το εκσυγχρονιστικό εγχείρημα υπήρξε το πολιτικό και κομματικό «όχημα», που εγκαθίδρυσε, νομιμοποίησε και γιγάντωσε το νεοφιλελευθερισμό και τις δομές της διαπλοκής. Ταυτόχρονα υπήρξε το κομματικό – πολιτικό «εργαστήρι» παραγωγής μιας γενιάς στελεχών που όχι μόνο υπηρέτησαν, αλλά και ταυτίσθηκαν πολιτικο-ιδεολογικά και «ηθικά» με το νεοφιλελεύθερο πρότυπο.

Πολλά πρόσωπα της εποχής αυτής ξαναβρέθηκαν στο προσκήνιο κατά τη μνημονιακή περίοδο, όταν το ίδιο το ΠΑΣΟΚ ανέλαβε να εφαρμόσει και να υπηρετήσει τις σκληρές νεοφιλελεύθερες μνημονιακές πολιτικές, μεταλλάσσοντας ριζικά την ίδια την πολιτικο- ιδεολογική του ταυτότητα και τις κοινωνικές του αναφορές.

Το ακραίο νεοφιλελεύθερο κέντρο

Προέκυψε μ’ αυτόν τον τρόπο ιστορικά το ακραίο νεοφιλελεύθερο κέντρο μια «σύνθεση» της εκφυλισμένης δεξιάς σοσιαλδημοκρατίας με το νεοφιλελεύθερο ολοκληρωτικό πρότυπο. Μια «σύνθεση» στην οποία αναπότρεπτα κατίσχυσε το νεοφιλελεύθερο υπόδειγμα υπό την απόλυτη κυριαρχία των δυνάμεων της διαπλοκής. Το ΚΙΝ.ΑΛ, κατ’ ακολουθίαν, που εκφράζει σήμερα αυτό το ακραίο νεοφιλελεύθερο κέντρο αποτελεί στην πράξη το «τελικό προϊόν» αυτής της ιστορικής εξέλιξης που ξεκίνησε απ’ το τέλος της δεκαετίας του 1990 και ολοκληρώθηκε την περίοδο 2012-2014.

Αυτή η ιστορική «δουλεία» κατατρύχει σήμερα την ηγετική ομάδα του ΚΙΝ.ΑΛ και επηρεάζει, καθοριστικά ίσως, ένα μεγάλο μέρος της -εναπομείνασας – κοινωνικής και εκλογικής του βάσης, καθιστώντας την οποιαδήποτε επικοινωνία με τον ΣΥΡΙΖΑ όχι τακτικό αλλά στρατηγικό πρόβλημα. Γιατί για πολλά στελέχη του ΚΙΝ.ΑΛ η συνεργασία με τη Ν.Δ. είναι περίπου αυτονόητη, ενώ με τον ΣΥΡΙΖΑ αδιανόητη.

Είναι, συνεπώς, αυτονόητο ότι τα πρόσωπα που υπηρέτησαν τα συστημικά συμφέροντα και συνέβαλαν σ’ αυτές τις ιστορικές μεταλλάξεις, επιδεικνύοντας τόση πίστη και τόσο πάθος παραμένουν αλώβητα και επιβραβεύονται όχι απλώς από «ευγνωμοσύνη» και «ανταμοιβή», αλλά και διότι λειτουργούν ως σύμβολα ενός καθεστώτος που επιβάλλει με κάθε τρόπο τις βουλήσεις του.

Ο Γ. Στουρνάρας φαίνεται να αισθάνεται υπερήφανος σ’ αυτό το ρόλο και να πιστεύει ότι είναι άτρωτος. Όμως στη μνήμη των πολιτών η διαδρομή, η προσωπικότητα, η «αξιοσύνη» του συμπυκνώνεται σε μια εικόνα: Σ’ εκείνη όπου ο Γ. Στουρνάρας, τότε Υπουργός Οικονομικών, ψέλλισε στον Β. Σόιμπλε κάτι για το ελληνικό χρέος και εκείνος (χωρίς καλά – καλά να τον κοιτάξει) του απάντησε περιφρονητικά : “Forget it Yannis” (ξέχασέ το, Γιάννη). Και ο Γιάννης το ξέχασε και αποχώρησε με σκυμμένο το κεφάλι…

Αυτός είναι «ο Γιάννης»…κι αυτοί είναι οι παρόμοιοι «γιάννηδες» όλοι τους παιδιά» του ιδίου συστήματος.

Μενέλαος Γκίβαλος
Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης ΕΚΠΑ
Μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου της Κ.Ε.Α. ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία

...