Μενέλαος Γκίβαλος*: Τα Μνημόνια θέλουν τους Τεχνοκράτες – Υπηρέτες τους

Posted on 06 Αυγούστου, 2020, 8:58 μμ
5 secs

«Ο τεχνολογικός ορθολογισμός εκδηλώνει τον πολιτικό του χαρακτήρα όταν γίνεται ο μέγας αγωγός της τελειότερης καταπίεσης, οικοδομώντας έναν βαθειά  ολοκληρωτικό κόσμο όπου η κοινωνία, η φύση, το πνεύμα και το σώμα διατηρούνται σε κατάσταση διαρκούς κινητοποίησης και υπεράσπισής του».

( Herbert Marcuse: Ο Μονοδιάστατος Άνθρωπος, εκδ. Παπαζήση, Αθήνα 1971,σελ.47)

 

Ο κυβερνητικός ανασχηματισμός της 4ης Αυγούστου (καθόλου τυχαίο, αφού συνάδει με το αυταρχικό – ολοκληρωτικό «πνεύμα» του καθεστώτος) είχε τροχιοδεικτικό χαρακτήρα προαναγγέλλοντας την επέλαση των νεοφιλελεύθερων – μνημονιακών πολιτικών: Τη διάλυση της Εργασίας, την ιδιωτικοποίηση της Ασφάλισης, την πλήρη εμπορευματοποίηση των κοινωνικών θεσμών και φυσικά την οργάνωση για το «Μεγάλο φαγοπότι», για το «πλιάτσικο» τόσο των εθνικών πόρων όσο και της βοήθειας από τα ευρωπαϊκά ταμεία… Άλλωστε ο παραδοσιακός «διαχειριστής» της «οικογένειας»  Θ. Σκυλακάκης ανέλαβε προσωπικά το επίπονο αυτό έργο…

Το πολιτικό – ιδεολογικό επικάλυμμα αυτής της νέας μνημονιακής επέλασης αποτελούν το τεχνοκρατικό – επιστημονικό background του κου Χρ. Πισσαρίδη  και η διεθνής του αναγνώριση…

Τί αποδεικνύουν οι ιστορικές εξελίξεις των τριών τελευταίων δεκαετιών; ‘Ότι όσο πιο άγριος και πιο εξοντωτικός γίνεται ο σύγχρονος καπιταλισμός της χρηματοπιστωτικής δομής και των κολοσσιαίων  επιχειρήσεων τόσο εντονότερα επιβάλλεται μια δεσπόζουσα τεχνοκρατική – επιστημονική γλώσσα και κουλτούρα προκειμένου να αποκρυβούν ή και να ωραιοποιηθούν οι σχέσεις εκμετάλλευσης, η κατάλυση των δικαιωμάτων, ο αυταρχισμός και η διάλυση των ιστορικών κατακτήσεων του 20ού αι.

Η χρηματοπιστωτική δομή, το νεοφιλελεύθερο κοσμοείδωλο και οι πολιτικοί υπηρέτες – διαχειριστές τους επιδιώκουν να διαμορφώσουν μια ουδέτερη «γλώσσα» που θα αποκαθάρει τις λέξεις από το ουσιολογικό τους περιεχόμενο (Εργασία, εκμετάλλευση, ανισότητα, δικαιώματα, κοινωνικοί θεσμοί, δικαιοσύνη, ισότητα, ανθρώπινη χειραφέτηση) και να τις μετατρέψει σε τυπικές λεκτικές – φόρμες, σε  ουδέτερες ορθολογικές – μαθηματικές διατυπώσεις που βρίσκονται υπεράνω κριτικής, είναι απρόσβλητες, υπερταξικές ή και διαταξικές.

Σ’ αυτό το πλαίσιο εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενοι μιλούν και συνεννοούνται στην ίδια γλώσσα, αντιλαμβάνονται και ερμηνεύουν τον κόσμο, τα γεγονότα με τον ίδιο τρόπο… Άλλωστε τα καθεστωτικά ΜΜΕ εδώ και πολλά χρόνια χρησιμοποιούν αποκλειστικά το μνημονιακό – νεοφιλελεύθερο λεξιλόγιο προκειμένου να χειραγωγήσουν τους πολίτες, να τους αποπνευματικοποιήσουν, να περιθωριοποιήσουν και να ακυρώσουν κάθε κριτική σκέψη στο πλαίσιο της μονοδιάστατης σκέψης.

 

Η ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η «είσοδος» στο νεοφιλελεύθερο πρότυπο, στα μέσα της δεκαετίας του 1990, είχε ως εμβληματικό ιδεολογικό – πολιτικό πρόταγμα  τον «εκσυγχρονισμό», δηλαδή το τεχνοκρατικό – ορθολογικό «άλλοθι» του επελαύνοντος αγοραίου προτύπου και των στυγνών συμφερόντων που αυτό εκπροσωπούσε.

Το μνημονιακό – νεοφιλελεύθερο «λεξιλόγιο» και οι νοηματοδοτήσεις και ερμηνείες του πάνω στις πολιτικές και τις κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις αποκρυσταλλώθηκαν την περίοδο 2010–2014, κατά την οποία  «επίλεκτα» δημοσιογραφικά στελέχη, αναλυτές και πολιτικοί «ινστρούχτορες» πέρασαν από ειδικά φροντιστήρια εκμάθησης της νεοφιλελεύθερης επιχειρηματολογίας και γλώσσας…

Πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή στο γεγονός ότι ο τεχνοκρατικός – επιστημονικός λόγος δεν αποτελεί απλώς εργαλείο ταξικού «αποχρωματισμού» και ουδετεροποίησης της κριτικής σκέψης.

Γιατί στην ουσία του ο τεχνοκρατικός αυτός λόγος είναι κατ’ εξοχήν ΠΟΛΙΤΙΚΟ-ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, παρεμβαίνει και αποφασίζει στον πυρήνα των παραγωγικών και κοινωνικών σχέσεων, επιβάλλει τις δικές του «αξίες», τις δικές του ερμηνείες, τα δικά του νοήματα. Οι πολιτικές αποφάσεις λαμβάνονται πάντοτε και παντού. Το ιστορικό ερώτημα είναι εάν τις αποφάσεις αυτές τις παίρνουν οι πολιτικοί εκπρόσωποι της λαϊκής κυριαρχίας ή ένα σύστημα συμφερόντων αυταρχικού χαρακτήρα. Η λεκτική εκφορά, η φόρμα μπορεί να αλλάζει. Όμως στην αντιπαράθεση των δύο αυτών κοσμοειδώλων δεν υπάρχει ούτε μέσος όρος ούτε ενδιάμεση οδός.

Η αντιπαράθεση και η σύγκρουση με τη νεοφιλελεύθερη κουλτούρα είναι εξίσου σημαντικές με εκείνες που διεξάγονται στο οικονομικό- κοινωνικό πεδίο. Πρέπει να σπάσει το «σκληρό κέλυφος»  της νεοφιλελεύθερης,  δήθεν ουδέτερης, αντίληψης και να αποκαλυφθεί το αντικοινωνικό και αντιανθρωπιστικό περιεχόμενό της.

Η σύγκρουση στο ιδεολογικό- αξιακό επίπεδο έχει σήμερα ιστορική σημασία και η έκβασή της θα κρίνει πολλά, ίσως τα πάντα.

Υ.Γ. Όταν ο νομπελίστας (1976) Μίλτον Φρίντμαν, εμβληματική μορφή  του νεοφιλελευθερισμού και ιδρυτής της Σχολής του Σικάγο, ασχολήθηκε  στις αρχές της δεκαετίας του 1970 με  το νεοκλασικό πρότυπο, ο σημαντικός επιστημολόγος και εμπνευστής της θεωρίας των Ερευνητικών Επιστημονικών Προγραμμάτων (Ε.Ε.Π.) Imre Lakatos άσκησε (το 1972) αυστηρή  κριτική στον Φρίντμαν. Υποστήριξε ότι η επιστημονική θεμελίωση των πορισμάτων τουΜ. Φρίντμαν ήταν τουλάχιστον ατελής (ψευδοεπιστημονική), αφού ούτε εμπειρική επικύρωση είχαν  τα πορίσματα αυτά ούτε  μπορούσαν να οδηγήσουν σε ασφαλείς προβλέψεις. Κι όμως, παρ’ όλες αυτές τις «ατέλειες» ο Μ. Φρίντμαν πήρε το Νόμπελ…

Απλή σύμπτωση:  Ο «δικός μας» νομπελίστας Χρ. Πισσαρίδης προβλέπει ανάπτυξη και γενική ευημερία. Όμως, όσον αφορά στην αξία των προβλέψεών του,ας θυμηθούμε ότι ο ίδιος είχε απωλέσει τις καταθέσεις του κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης στην Κύπρο…

Άλλους υπόσχεται να σώσει… τον εαυτό του  «ουκ ηδυνήθη σώσαι».

*Μενέλαος Γκίβαλος

Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης ΕΚΠΑ

Μέλος της Π.Σ. της Κ.Ε.Α. του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία

 

...