« Οι λέξεις δεν έχουν δικό τους νόημα. Παίρνουν το νόημα που θα τους δώσω εγώ.»
(Λιούις Κάρολ, Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων)

Σύμφωνα με τις επίσημες κυβερνητικές- καθεστωτικές «διαβεβαιώσεις» βγαίνουμε από τους περιορισμούς της πανδημίας και εισερχόμεθα στην «παραδείσια οδό» της πολυδιαφημιζόμενης «κανονικότητας».

Ποια είναι όμως στην πραγματικότητα η «νέα κανονικότητα»; Είναι, προφανώς η συνέχιση και η «βελτιωμένη» μορφή της παλιάς «κανονικότητας» που την υποστήκαμε, με επώδυνες συνέπειες, την περίοδο 2010-2014.

Ασφαλώς οι εποχές και οι ιστορικο-κοινωνικές συνθήκες αλλάζουν… Όμως η νεοφιλελεύθερη – καθεστωτική στρατηγική ξαναβρίσκει το νήμα της ενισχυμένη με έντονα αυταρχικά, ολοκληρωτικά χαρακτηριστικά…

Το πρώτο γνώρισμα της «νέας κανονικότητας» είναι η τρομερή επιτάχυνση που δρομολογείται στην εφαρμογή των μέτρων… ΄Όπως διαφαίνεται ήδη, μέσα σε λίγους μήνες (στα μέσα του φθινοπώρου) τόσο τα μακροοικονομικά μεγέθη (δημοσιονομικά, ύψος ανεργίας, λουκέτα επιχειρήσεων) όσο και οι επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή των πολιτών θα ξεπεράσουν πολλά ρεκόρ της περιόδου 2010-2014.

Η στρατηγική της διπλής εσωτερικής υποτίμησης

Το δεύτερο χαρακτηριστικό της «νέας κανονικότητας» είναι ότι ενεργοποιείται μια διαδικασία «διπλής εσωτερικής υποτίμησης»: Δηλαδή, η υποτίμηση της ζήτησης (μείωση εισοδήματος, απολύσεις, ανεργία) συντελείται ταυτόχρονα με την υποτίμηση της προσφοράς (μαζικά λουκέτα σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αποδυνάμωση των ελεύθερων επαγγελμάτων και υπηρεσιών).

Στην πράξη το κυβερνητικό φιλελεύθερο καθεστώς όξυνε ταυτόχρονα δύο τύπους αντιθέσεων. Πρωταρχικά την αντίθεση Κεφαλαίου – Εργασίας, με την πλήρη αποδυνάμωση και διάλυση των εργασιακών σχέσεων και δικαιωμάτων. Οι ΣΣΕ έχουν περίπου καταργηθεί, οι απολύσεις είναι ελεύθερες, ο υποκατώτατος μισθός επισημοποιείται και το τρίπτυχο «μισή δουλειά- μισός μισθός- μισή ζωή» γενικεύεται. Ο ΣΕΒ ακόμα και ως επίσης εταίρος της «Τρόικας εσωτερικού» κατά την περίοδο 2010-2014 δεν γνώρισε τέτοιες μέρες δόξας και ισχύς…

Η δεύτερη και εξίσου σημαντική αντίθεση αναπτύσσεται ανάμεσα στο ενιαίο μπλοκ που συγκροτούν οι μεγάλες επιχειρήσεις, οι επιχειρηματίες – πελάτες της κυβέρνησης, οι ολιγάρχες και οι γνωστοί πρωταγωνιστές της διαπλοκής και στις εκατοντάδες χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δραστηριοτήτες. Εδώ «ο νόμος της ζούγκλας» εφαρμόζεται αμείλικτα… Πρέπει να εκκαθαρισθεί το έδαφος ώστε να πετύχει η περίφημη «παραγωγική αναδιάρθρωση», προκειμένου να κυριαρχήσει στο «καμένο τοπίο» η άρχουσα επιχειρηματική ελίτ που θα ιδιοποιηθεί αποκλειστικά τον εθνικό και κοινωνικό πλούτο…

Αυτοί συνοπτικά είναι οι δυο βασικοί άξονες της «νέας κανονικότητας»…

Συντεταγμένη κοινωνική αντίσταση

Όμως στις περιπτώσεις των βίαιων αυτών ανατροπών το νεοφιλελεύθερο κυβερνητικό καθεστώς «παράγει», έστω και ακούσια, τους ιστορικούς – κοινωνικούς όρους μιας ευρύτερης σύγκρουσης που μπορεί να καταλήξει όχι μόνο στην αποδυνάμωση αλλά και στην ανατροπή του.

Πριν κλείσει καν ένα χρόνο παραμονής της στην εξουσία η σημερινή κυβέρνηση δημιούργησε πολλαπλά μέτωπα αντιπαραθέσεων και συγκρούσεων που ξεκινούν από την κοινωνικο-οικονομική βάση και διαπερνούν και το ίδιο το πολιτικο-ιδεολογικό και πολιτισμικό εποικοδόμημα.

Παράγεται, συνεπώς, μέσα από αυτές τις ιστορικού χαρακτήρα συνθήκες, το Κοινωνικό Υποκείμενο, μια ευρύτερη συμπόρευση κοινωνικών δυνάμεων που βρίσκονται σε διαρκή αντιπαράθεση και σύγκρουση με το κυβερνητικό καθεστώς και τις πολιτικές του.

Η συνειδητοποίηση και η πολιτικοποίηση αυτής της νέας κοινωνικο-πολιτικής πραγματικότητας συνιστά πρωταρχικό καθήκον και στόχο για τον ΣΥΡΙΖΑ- Προοδευτική Συμμαχία.

Κρίση πάνω στην κρίση

Μπαίνουμε σε μια νέα περίοδο που διαφέρει ριζικά τόσο από την άνοιξη του 2019 όσο και από τους πρώτους μήνες του 2020…

Οι κοινωνικές διαμαρτυρίες, οι αντιστάσεις και οι ρήξεις των κοινωνικών τάξεων και στρωμάτων, οι οποίες ξεκινούν από τους άνεργους, τους «αόρατους» εργαζόμενους, τους μισθωτούς, τους μικρομεσαίους και τους ελεύθερους επαγγελματίες και φθάνουν μέχρι τους εκπαιδευτικούς και τους δημιουργούς και εργάτες του πολιτισμού, θα πρέπει να συνυπάρξουν και να συγκλίνουν όχι ως «άθροισμα διαμαρτυρώμενων» αλλά ως κοινωνική συμμαχία, συνεκτική και αρθρωμένη πάνω σε κοινούς στρατηγικούς στόχους: Η κρίση που επέρχεται δεν αποτελεί ούτε προέκταση ούτε επανάληψη της δεκαετούς κρίσης που προηγήθηκε. Αποτελεί κρίση πάνω στην κρίση, ένα είδος αναδιπλασιασμού της κρίσης πάνω σε έναν παραγωγικό ιστό που καταρρέει και πάνω σε μια κοινωνία που βλέπει το παρόν της να συντρίβεται και το μέλλον της να χάνεται.

Ο ΣΥΡΙΖΑ- Προοδευτική Συμμαχία θα πρέπει να διαμορφώσει το πολιτικό- κοινωνικό πλαίσιο αυτής της νέας κοινωνικής συμμαχίας μέσα από το πρόγραμμά του, το οποίο θα αντιμετωπίζει τι ρίζες της κρίσης και θα διαμορφώνει συγκεκριμένους όρους για την παραγωγική ανάπτυξη και την κοινωνική πρόοδο. Ένα πρόγραμμα που θα δώσει σαφείς απαντήσεις, λύσεις και προοπτικές στις κοινωνικές ομάδες που πλήττονται και οδηγούνται στο περιθώριο.

Θα πρέπει όλοι να κατανοήσουν ότι η Εργασία χωρίς τη μικρομεσαία παραγωγική δραστηριότητα δεν μπορεί να επιβιώσει, όπως ακριβώς ισχύει και το αντίστροφο. Γι’ αυτό και θεμέλια της νέας κοινωνικής συμμαχίας αποτελούν η παραγωγική ανάπτυξη, το κοινωνικό κράτος, η κοινωνική δικαιοσύνη, η προάσπιση της Δημοκρατίας ο σεβασμός της αξιοπρέπειας και του αγώνα του κάθε πολίτη.

Σ’ αυτή τη νέα περίοδο αγώνων, συγκρούσεων και ρήξεων που ξεκίνησε ήδη το νόημα και το περιεχόμενο θα το δώσει η μεγάλη κοινωνική – ταξική πλειοψηφία και όχι το καθεστωτικό ολοκληρωτικό σύστημα με τους προπαγανδιστικούς του μηχανισμούς.

Η δική τους «κανονικότητα» είναι ένας διαρκής πόλεμος κατά της κοινωνίας. Και σ’ αυτόν το πόλεμο θα πρέπει να απαντήσουμε συνειδητά, συντεταγμένα και σε ατομικό και σε συλλογικό επίπεδο.

Μενέλαος Γκίβαλος
Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης ΕΚΠΑ
Μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου της Κ.Ε.Α. του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτικής Συμμαχίας