Μανώλης Κυπραίος: «Δεν μπορώ να ανασάνω» όταν θυμάμαι…

Posted on 06 Ιουνίου, 2020, 10:41 μμ
4 secs

«Η ΕΛ.ΑΣ. πρέπει να χτίζει γέφυρες με την κοινωνία, όχι να δημιουργεί φαράγγια που δεν γεφυρώνονται. Κερδισμένος δεν βγαίνει κανένας».

Εμεινε ανάπηρος στις 15 Ιουνίου 2011 στο Σύνταγμα, όταν χειροβομβίδα κρότου-λάμψης έσκασε σε απόσταση αναπνοής από το πρόσωπό του, απελευθερώνοντας λάμψη 3.000.000 κεριών και κρότο 170 ντεσιμπέλ. Ξυλοκοπήθηκε άγρια από την αστυνομία παρόλο που έδειξε τη δημοσιογραφική του ταυτότητα.

Ηταν το πρώτο χτύπημα σε εργαζόμενο στα ΜΜΕ – ακολούθησαν πολλοί άλλοι, τόσοι, που η χώρα κατρακύλησε στους δείκτες για την ελευθερία του Τύπου, ενώ κανένα θύμα από τους ανθρώπους των ΜΜΕ (με εξαίρεση τη φωτορεπόρτερ Τατιάνα Μπόλαρη) δεν έχει δικαιωθεί.

Χρειάστηκε να μπει δύο φορές στο χειρουργείο και να κάνει αμέτρητες θεραπείες ώστε η υγεία του έστω και μερικώς να αποκατασταθεί. Ο δικαστικός αγώνας που ξεκίνησε ήταν χρονοβόρος και επώδυνος, ενώ την ίδια περίοδο δεχόταν επιθέσεις από το παρακράτος. Η Διεθνής Αμνηστία τον στήριξε με καμπάνια, ενώ το 2012 παρουσίασε έκθεσή της με τίτλο «Αστυνομική Βία στην Ελλάδα: Οχι μόνο μεμονωμένα περιστατικά» σε συνεργασία με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Συντακτών.

Πριν από λίγες μέρες, ενώ ο πλανήτης συγκλονίζεται από μια ακόμα ρατσιστική δολοφονία από ένστολους και ένα δυναμικό κίνημα βγαίνει ξανά στους δρόμους, στις ΗΠΑ 19 δημοσιογράφοι συλλαμβάνονται και 36 δέχονται πλαστικά πυρά από αστυνομικούς – οι μισοί από αυτούς στη Μινεσότα. «Γίνεται ολοένα και πιο φανερό πως οι επιθέσεις αστυνομικών σε δημοσιογράφους διαμορφώνουν ένα ευρύτερο μοτίβο, δεν αποτελούν “μεμονωμένα περιστατικά”», δηλώνει η Laura Hazard Owen, υποδιευθύντρια του Nieman Lab στο Χάρβαρντ.

Στην άλλη άκρη του κόσμου, εννιά χρόνια μετά τον τραυματισμό που του κόστισε την υγεία του και του στέρησε τη δουλειά του, ο Μανώλης Κυπραίος δικαιώνεται στο αστικό δικαστήριο και πρώτη φορά η ΕΛ.ΑΣ. καταδικάζεται για αλόγιστη χρήση βίας κατά δημοσιογράφου. Κι αυτή η δικαίωση είναι μια ανάσα ελευθερίας για όλους μας.

H συνέντευξη του Μανώλη Κυπραίου στην «Εφημερίδα των Συντακτών» και τη Ντίνα Δασκαλοπούλου:

● Χρειάστηκαν εννιά ολόκληρα χρόνια ώστε να βρεις το δίκιο σου στο αστικό σκέλος της υπόθεσής σου. Το ποινικό μέρος της υπόθεσης πού βρίσκεται;

Το αστικό δεν έχει ολοκληρωθεί σε ό,τι αφορά την εκτέλεση της απόφασης –τουλάχιστον με όσα γνωρίζω μέχρι σήμερα– μια και θα ακολουθήσει η γνωστή τακτική της χρονοτριβής από το Δημόσιο: έφεση και μετά στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Εχουμε (κι άλλα) χρόνια μπροστά μας… Το σύστημα δεν χαρίζει, λειτουργεί αυτόματα, χωρίς να υπάρχει ηθική και ανθρωπισμός, έχοντας από πίσω του έναν τεράστιο μηχανισμό. Οι δικαστές του διοικητικού Πρωτοδικείου που εκδίκασαν την υπόθεση έκαναν εξαιρετική δουλειά. Και δεν το λέω αυτό γιατί δικαιώθηκα, αλλά γιατί το έζησα. Οσο επώδυνο χρονικά κι αν ήταν, έψαξαν, έβαλαν εμπειρογνώμονες, ζήτησαν πολλά στοιχεία, ερεύνησαν σε βάθος. Και δεν είναι μια απλή υπόθεση αντιδικίας για δέκα μέτρα γης… Στο ποινικό σκέλος, η υπόθεση είχε μπει στο αρχείο και περίπου πριν από δύο χρόνια άνοιξε ξανά. Το πώς εξελίσσεται δεν το γνωρίζω.

● Επειτα από δύο χειρουργεία, την επώδυνη ιατρική περιπέτειά σου και αφού αναγκάστηκες να εγκαταλείψεις τη δουλειά που αγαπάς, νιώθεις τώρα δικαιωμένος;

Δικαιωμένος ναι, νικητής όχι. Νικητής είναι η δημοκρατία και το δίκαιο. Οσο κι αν υπήρξαν στιγμές που οι πιέσεις που δέχτηκα ήταν ισχυρές, δεν έκανα τη χάρη σε όσους ήθελαν να μετατρέψουν αυτή τη διαμάχη σε πόλεμο. Εκανα το χρέος μου: επιδίωξα την εφαρμογή του δικαίου και του δίκιου μέσα από τις διαδικασίες που ορίζει το Σύνταγμα. Τίποτε άλλο. Δεν υπήρξε και δεν υπάρχει μέσα μου η έννοια της εκδίκησης, αυτό είναι ένα δηλητήριο που στο τέλος το πίνεις εσύ. «Η δημοκρατία πρέπει να τιμωρεί αλλά όχι να εκδικείται». Αυτό πάντα σκεφτόμουν. Είναι στάση ζωής. Και εγώ και ο δικηγόρος μου, ο Σωτήρης Κοντονάσιος, περάσαμε από χίλια μύρια κύματα. Η συμπαράσταση όμως των πολιτών, αρκετών συναδέλφων μου, της ΕΣΗΕΑ, του ΕΔΟΕΑΠ και της Διεθνούς Αμνηστίας, ήταν αυτή που μας έδινε κουράγιο να συνεχίσουμε ώς τη δικαίωση.

● Αρκεί η δικαστική δικαίωση ώστε να γιατρευτούν οι πληγές;

Οι πληγές δεν γιατρεύονται, μαθαίνεις να ζεις μαζί τους. Μετά την επίθεση, έπρεπε να ξαναμάθω όσα ήξερα: να χρησιμοποιώ άλλα όργανα του σώματος για την ισορροπία, να διαβάζω τα χείλια, να μάθω νοηματική, να εντοπίζω εκ νέου τους ήχους και να τους αποκωδικοποιώ και κυρίως να μάθω να περπατάω. Είχα πρόβλημα με την ισορροπία μου κι έκανα έξι χρόνια για να περπατήσω φυσιολογικότερα. Περπατούσα έχοντας ρύζι μέσα στα παπούτσια μου. Αυτό δεν το ήξερε κανένας. Δεν ήθελα να το ξέρει κανένας. Ηθελα να είμαι με το κεφάλι ψηλά, όσο κι αν πονούσα. Και σε όλα αυτά προσθέστε τις δύο επεμβάσεις στο κρανίο μου για να τοποθετηθεί το κοχλιακό εμφύτευμα. Κάθε αλλαγή του καιρού ή κάποια λάθος κίνηση μου θυμίζουν τι έχω μέσα στο κεφάλι μου και πόσο πρέπει να προσέχω.

Το WPTSD, το πολεμικό μετατραυματικό σύνδρομο άγχους δηλαδή, είναι μια δεύτερη κόλαση. Δεν σε αφήνει να ξεχάσεις, να ηρεμήσεις. Μια εικόνα, ένα συμβάν, μια αναπάντεχη συνάντηση το ενεργοποιούν – έρχεται ύπουλα σαν κλέφτης μέσα στη νύχτα. Ο ύπνος σου, η συμπεριφορά σου, αλλάζουν και δεν μπορείς να τα ελέγξεις.

Θέλω να ευχαριστήσω δημόσια για τη βοήθεια που μου δίνουν ακατάπαυστα τον νευρολόγο/ψυχίατρο Γιώργο Χαριτάκη, την ΩΡΛ Κατερίνα Χαλκίδου και τη λογοθεραπεύτρια Δώρα Οταπασίδου. Χωρίς αυτούς, δεν ξέρω ποια θα ήταν η εξέλιξη της ψυχικής και σωματικής μου υγείας…

● Μετά την καταδίκη άνδρα των ΜΑΤ για βιαιοπραγία ενάντια στη φωτορεπόρτερ Τατιάνα Μπόλαρη, είσαι ο πρώτος δημοσιογράφος που καταφέρνει να καταδικαστεί η ΕΛ.ΑΣ. και το κράτος για αλόγιστη χρήση βίας, ενώ ο κλάδος μας μετράει πολλά θύματα από σωματική και ψυχολογική βία των αστυνομικών. Η δικαίωσή σου μπορεί να αλλάξει την κουλτούρα της ατιμωρησίας της αστυνομίας;

Εύχομαι αυτή η απόφαση να επηρεάσει θετικά την ηγεσία αλλά και τα κατώτερα όργανα της ΕΛ.ΑΣ. Δεν χρειάζεται η χρήση τόσης βίας. Η ΕΛ.ΑΣ. πρέπει να χτίζει γέφυρες με την κοινωνία, όχι να δημιουργεί φαράγγια που δεν γεφυρώνονται. Κερδισμένος δεν βγαίνει κανένας. Αλλο η επιθετική και άλλο η αμυντική βία. Και στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αναίτια επιθετική βία εκ μέρους της αστυνομίας (κυρίως των ΜΑΤ) σε ειρηνικούς πολίτες που είτε διαδηλώνουν είτε «στραβοκοίταξαν». Οι ΕΔΕ είναι ένα «ανέκδοτο» με μεγάλη ποσότητα μαύρου χιούμορ. Μακάρι η ανεξάρτητη επιτροπή του Συνηγόρου του Πολίτη να λειτουργήσει απρόσκοπτα και να δώσει τα αναγκαία μαθήματα δημοκρατίας σε όσα όργανα της τάξης την παραβιάζουν. Και, μαζί με αυτήν, το Σύνταγμα και τα παγκοσμίως κατοχυρωμένα ανθρώπινα δικαιώματα.

● Είδαμε το βίντεο με τη δολοφονία του Φλόιντ και οι συνειρμοί με τον τρόπο της δολοφονίας του Ζακ Κωστόπουλου είναι αναπόφευκτοι. Τι σκέψεις κάνεις γύρω από αυτό;

Φρίκη. Οι εικόνες με αστυνομικούς να πιέζουν το οπίσθιο μέρος του λαιμού του συλληφθέντα, όπου όλοι ξέρουμε πόσα νεύρα, πόσες κεντρικές αρτηρίες περνούν από εκεί και κυρίως ότι η αναπνευστική οδός βρίσκεται εκεί, φτάνουν. Και οι δύο περιπτώσεις αφορούν δολοφονίες. Δεν είμαι δικαστής να κρίνω, ούτε και θα το κάνω. Αυτό όμως πρέπει να σταματήσει. Πρέπει το όργανο της τάξης να έχει τη δυνατότητα κρίσης και πολύ καλή εκπαίδευση. Αν ένας αστυνομικός αντιμετωπίζει έναν επικίνδυνο ποινικό, καταλαβαίνω ότι και πυρά θα πέσουν και χτυπήματα θα υπάρξουν. Αλλά και στις δύο αυτές περιπτώσεις ήταν δύο αθώοι άνθρωποι που δεν έκαναν τίποτα. Επεσαν επάνω τους «μιλιούνια» λες και είχαν συλλάβει κάποιο «αφεντικό» της Ντραγκέτα. «Δεν μπορώ να ανασάνω» όταν τα θυμάμαι…

● Αν γύριζες πίσω τον χρόνο, θα πήγαινες ξανά στο Σύνταγμα;

Παραβιάζετε ανοικτές θύρες. Μα και βέβαια!

● Η δημοσιογραφία σού λείπει;

Αχ, αυτή η δημοσιογραφία… Σε ποιον άντρα δεν λείπει η καλή του σύντροφος; Γιατί τη δημοσιογραφία την «παντρεύεσαι». Είναι σκληρή και σε θέλει όλο δικό της, δεν σε αφήνει ούτε καν να λοξέψεις τη ματιά σου, αλλά από την άλλη μεγαλώνεις και γίνεσαι σοφότερος μαζί της. Ναι, μου λείπει.

...