Κώστας Καλλωνιἀτης: Γιατί αξίζει το νερό να βρίσκεται στα χέρια του Δημοσίου

Posted on 09 Ιουνίου, 2020, 7:11 μμ
4 secs

Παρά το γεγονός ότι είναι δημόσιο αγαθό, το νερό αντιμετωπίζεται συχνά ως εμπόρευμα. Ενώ ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η ιδιωτικοποίηση του νερού αυξάνει την αποδοτικότητα και βελτιώνει την ποιότητα των υπηρεσιών νερού, οι αρνητικές επιπτώσεις από την άποψη της απώλειας ευθύνης, της κακής απόδοσης και του αυξημένου κόστους χρήσης είναι καλά τεκμηριωμένες.

Καθώς ο κορονοϊός πλήττει κυρίως φτωχές και ευάλωτες κοινότητες, η ικανότητα προστασίας από μολυσματικές ασθένειες καθορίζεται, μεταξύ άλλων, από την πρόσβαση σε ασφαλές και προσιτό νερό. Συνεπώς, η παροχή υπηρεσιών υδροδότησης δεν είναι θέμα ευκολίας, είναι ζήτημα ζωής και θανάτου. Παγκοσμίως, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ) και τα κινήματα της βάσης υποστηρίζουν ότι η διαχείριση των υδάτων δεν πρέπει να γίνεται από ιδιωτικές εταιρείες. Αντ ‘αυτού, οι υπηρεσίες υδροδότησης και η πολιτική πρέπει να εκδημοκρατιστούν και να τεθούν υπό δημόσιο έλεγχο.

Μολονότι υπάρχουν και δημόσιες εταιρείες νερού που είναι αναποτελεσματικές και παρέχουν φτωχές υπηρεσίες, ένας αυξανόμενος αριθμός τους παρέχει πολύ καλές υπηρεσίες στους χρήστες. Η δημόσια οργάνωση της παροχής νερού μπορεί πράγματι και λειτουργεί αποτελεσματικά. Με πάνω από το 90% των παγκόσμιων σωληνώσεων νερού σε δημόσια χέρια, πρέπει να διδαχθούμε από τους επιτυχημένους δημόσιους και κοινοτικούς προμηθευτές προκειμένου να καταστεί το ανθρώπινο δικαίωμα στην παροχή νερού μια πρακτική πραγματικότητα για όλους. Οι χορηγοί και οι κυβερνήσεις πρέπει να υποστηρίξουν το δημόσιο αγαθό του νερού. Ιδού 10 λόγοι που ευνοούν τη δημόσια διαχείριση των υδάτων σε αναπτυσσόμενες χώρες (βλ http://www.waterjustice.org ):

1. Δίκαιοι λογαριασμοί νερού

Οι επιτυχημένοι δημόσιοι πάροχοι νερού, όπως το Porto Alegre στη Βραζιλία, καθόρισαν δίκαιους λογαριασμούς νερού, πράγμα που σημαίνει ότι οι πλουσιότεροι χρήστες πληρώνουν περισσότερα για το νερό που καταναλώνουν, επιτρέποντάς την επιδότηση των φτωχότερων χρηστών. Στη Μποτσουάνα, η εθνική υπηρεσία ύδρευσης διατηρεί πολιτική διασταυρούμενης επιδότησης για να εξασφαλιστεί ότι οι εγχώριοι καταναλωτές στη χαμηλότερη ζώνη έχουν πρόσβαση σε νερό.

2. Χωρίς αποσυνδέσεις
Στην Πνομ Πενχ της Καμπότζης, υπάρχει πολιτική να μην αποσυνδέεται κανένας χρήστης, ειδικά εκείνοι από τις φτωχότερες κοινότητες.

3. Νέες συνδέσεις
Στη Μποτσουάνα, η εθνική υπηρεσία αύξησε σημαντικά το ποσοστό του πληθυσμού με πρόσβαση σε ασφαλές νερό την περίοδο από το 1970 ως το 1998. Ο πληθυσμός που εξυπηρετήθηκε αυξήθηκε από 30.000 σε 330.000.

4. Η ανακύκλωση των κερδών επαναχρησιμοποιείται

Στην Ουγκάντα, το αναμορφωμένο δημόσιο βοηθητικό πρόγραμμα αύξησε την κάλυψη υπηρεσιών από 48% το 1998 σε 70% το 2006. Σε αυτά τα οκτώ χρόνια, το βοηθητικό πρόγραμμα έχει πάει από την παραγωγή ζημίας στο τριπλασιασμό του κύκλου εργασιών του και την παραγωγή ενός κέρδους που χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων επέκτασης και συντήρησης δικτύου.

5. Η διαφάνεια αυξάνεται, η λογοδοσία ενισχύεται

Οι εργαζόμενοι στο μεταρρυθμισμένο δημόσιο βοηθητικό πρόγραμμα δημόσιας υδροδότησης στο Ταμίλ Ναντού της Ινδίας έχουν προχωρήσει από το να θεωρούν τον εαυτό τους ως αποκλειστικά μηχανικούς που ασχολούνται με την υποδομή, τους σωλήνες και τις βρύσες, στο να σκέφτονται τους ανθρώπους που χρησιμοποιούν το σύστημα, τις ανάγκες τους και αιτήματα. Με αυτόν τον τρόπο, το βοηθητικό πρόγραμμα έχει καταστεί υπεύθυνο για τους χρήστες και «καθοδηγείται από τη ζήτηση» πολύ περισσότερο.

6. Βοήθεια στους πολύ φτωχούς

Η εθνική υπηρεσία ύδρευσης στην Ουγκάντα στοχεύει στην επιδότηση της πρόσβασης και τη χρέωση για κατανάλωση σε προσιτές τιμές. Κάθε νοικοκυριό στις φτωχές περιοχές της κοινότητας ενθαρρύνεται να συνδέσει μια βρύση στην αυλή του και να πληρώσει με μειωμένα ποσοστά.

7. Φθηνότερη χρηματοδότηση

Ακόμη και οι κυβερνήσεις αναπτυσσόμενων χωρών με χαμηλό εισόδημα μπορούν να έχουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση με ευνοϊκούς όρους από αναπτυξιακές τράπεζες (π.χ. δανεισμός χρημάτων από την Παγκόσμια Τράπεζα), που σημαίνει καλύτερη σχέση ποιότητας-τιμής για τους φορολογούμενους και τους χρήστες λογαριασμών νερού.

8. Μεγαλύτερη ικανοποίηση από την εργασία
Ο πολύ επιτυχημένος, αναμορφωμένος δημόσιος πάροχος νερού στη Πνομ Πενχ της Καμπότζης διασφαλίζει ότι όλο το προσωπικό λαμβάνει την απαιτούμενη εκπαίδευση. Συνολικά, οι μισθοί είναι δέκα φορές υψηλότεροι από ό, τι πριν από την έναρξη της διαδικασίας μεταρρύθμισης και έχουν εισαχθεί και μπόνους καλής απόδοσης.

9. Τοπικές λύσεις

Στο Savelugu στη Γκάνα έχει δημιουργηθεί ένα σύστημα όπου το νερό αγοράζεται χύμα από την κρατική υπηρεσία (GWCL) και στη συνέχεια το η κοινότητα διαχειρίζεται τη διανομή, τη συντήρηση, τον καθορισμό των τιμολογίων και την είσπραξη. Η πρόσβαση σε πόσιμο νερό έχει αυξηθεί έως 74% (ο εθνικός μέσος όρος για τις αγροτικές περιοχές είναι 36%).

10. Επιτυχίες συνεργασιών

Πολλοί επιτυχημένοι δημόσιοι πάροχοι εργάζονται τώρα σε μη κερδοσκοπικές συνεργασίες με άλλους δημόσιους παρόχους για να μοιραστούν εμπειρογνωμοσύνη και να βελτιώσουν τις τοπικές υπηρεσίες. Η εθνική εταιρεία δημόσιας ύδρευσης της Ουγκάντα συνεργάζεται με άλλες επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας στην Τανζανία και Ζάμπια. Ο επιτυχημένος δημόσιος πάροχος νερού από την πολιτεία Ταμίλ Ναντού της Ινδίας συνεργάζεται με επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας σε άλλες πολιτείες της χώρας.

Η δημόσια ιδιοκτησία του νερού δεν είναι ταμπού για την αριστερά, όπως ορισμένοι φαντάζονται. Βασίζεται σε σαφή στοιχεία ότι η παροχή υπηρεσιών υδροδότησης που χρειάζονται οι άνθρωποι γίνεται καλύτερα μέσα στα πλαίσια ενός σχεδίου και όχι βάσει του επιπέδου κερδοφορίας μιας ιδιωτικής επιχείρησης. Δημοκρατικά διοικούμενες δημόσιες εταιρείες που αποτελούν μέρος ενός σχεδίου παραγωγής με βάση τις κοινωνικές ανάγκες, δεν είναι αδιέξοδο, αλλά το μέλλον.

...