Ιάσονας Χανδρινός: Εσθήρ Κοέν, η τελευταία επιζήσασα

Posted on Δεκέμβριος 03, 2020, 9:34 πμ
6 secs

Στην μεγάλη αίθουσα της ψυχής μου με τα πρόσωπα που μιλούν, διαθέτουν την ολοδική τους γωνία οι εβραίες γιαγιάδες των Ιωαννίνων. Η Ευτυχία, η Ζανέτ, η Νίνα, η Εσθήρ, η Χρυσούλα, η Ραχήλ. Την άλλη Εσθήρ Κοέν τη γνώρισα μία μόνο φορά, όχι όμως για να μου χαρίσει τις πικρές της μνήμες αλλά για να με βοηθήσει να πάρω συνέντευξη από τον αγαπημένο της άνδρα, τον Σαμουήλ. Έβλεπε, άκουγε και καθοδηγούσε, τον διόρθωνε, του μιλούσε τρυφερά και τον έλεγε “αγάπη μου”. Δεν παρενέβαινε γιατί ήταν ο αρχηγός. Και του σπιτιού και της μνήμης. Είχα την αίσθηση ότι μέσα της γέλαγε. Σα να μας έλεγε “παίχτε εσείς με το Αντάρτικο”. Μπορεί να ένιωθε ανακούφιση να μη ρωτάνε την ίδια, να μην την αναγκάζουν να θυμηθεί. Ήξερα ότι δεν έδινε εύκολα συνεντεύξεις. Αυτά που είχαν δει τα μάτια της δεν ήταν για όλους και την αγαπούσα τόσο πολύ για αυτό.

Ιάσονας Χανδρινός: Εσθήρ Κοέν, η τελευταία επιζήσασα
Ιάσονας Χανδρινός: Εσθήρ Κοέν, η τελευταία επιζήσασα

Ιάσ. Χανδρινός

Την άνοιξη του 2015, έναν χρόνο μετά την συνάντησή της με τον Γκάουκ που την έκανε γνωστή στο πανελλήνιο και όχι μόνο, κλήθηκα να “διαχειριστώ” μια βιντεοσκοπημένη συνέντευξή της. Ένα κινηματογραφικό συνεργείο είχε πάει στα Γιάννενα εκτάκτως και με διαδικασίες κατεπείγοντως για να τραβήξει μια αναλυτική βιωματική της εξιστόρηση γύρω από τα στρατόπεδα. Η συνέντευξη θα χρησιμοποιούνταν για τις ανάγκες ενός ντοκιμαντέρ του Εβραικού Μουσείου Ελλάδος με θέμα τους Έλληνες επιζώντες του Άουσβιτς και ο κλήρος του μοντάζ έλαχε σε μένα.

 

Ήταν με απόσταση η πιο βασανιστική εμπειρία της ζωής μου. Σαν τεστ ψυχικής αντοχής. Σταθερό πλάνο, χωρίς διακοπή για δυόμισι ώρες, η ίδια στο κέντρο μιας ολοσκότεινης αίθουσας -το σαλόνι του σπιτιού της, σα στοιχειωμένο- να κουνιέται μόνο για να σκουπίσει τα δάκρυά της με ένα μαντήλι. Δε σταμάτησε ούτε δευτερόλεπτο το ανελέητο σφυροκόπημα της ανάμνησης/αφήγησης του εφιάλτη. Η εξιστόρηση είχε τη ζωντάνια ενός πίνακα ζωγραφικής που έλειπαν μόνο τα χρώματα, μια ελεγεία της κόλασης, μια φωτογραφική περιδιάβαση που σου πάγωνε το αίμα, όλες οι θύμησες δουλεμένες και τακτοποιημένες, στη θέση τους, τοποθετημένες σταθερά πάνω στο καταραμένο χώμα της Πολωνίας που ήταν σκληρό σα πηλός και δε σκαβόταν με τίποτα, κι από πάνω ένας μολυβένιος ουρανός που σε πλάκωνε, συμμετείχε κι αυτός στα γενοκτονικά σχέδια των τεράτων που σίγουρα μάνες δεν τους γέννησαν.

Ιάσονας Χανδρινός: Εσθήρ Κοέν, η τελευταία επιζήσασα

Όλη αυτή η ανατριχιαστική διαύγεια ήταν από την αρχή ως το τέλος τυλιγμένη σε μια φωνή που έβγαινε από τα σωθικά της, σα ρόγχος, βαθύς και διαπεραστικός, που έλεγες τώρα θα καταρρεύσει. Κι όμως ούτε στιγμή δε φάλτσαρε η φωνη, δεν αστόχησε η μνήμη, ο ρυθμός απαράλλαχτος στο ανελέητο σφυροκόπημα. Και όταν έπρεπε να δειξει στην κάμερα τον αριθμό του Άουσβιτς στο μπράτσο -στιγμή που κανείς επιζών του Ολοκαυτώματος δε μπορεί να αποφύγει-, σήκωσε το μανίκι της και είπε απλά “αυτό είναι…θα το πάρω μαζί μου…στον άλλο κόσμο…”.

 

Πόσο βαρύ να είναι ένα τατουάζ για τον άλλο κόσμο;

...