Δημήτρης Βίτσας: Ανάγκη δημοκρατικής εγρήγορσης

Posted on 04 Νοεμβρίου, 2020, 10:43 πμ
1 sec

Η πανδημία της COVID-19 είναι το δεύτερο ισχυρό σοκ που πλήττει τον πλανήτη μέσα στις πρώτες δύο δεκαετίες του 21ου αιώνα, μετά την κατάρρευση του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος το 2007-2008. Έρχεται να χτυπήσει κράτη, οικονομίες, κοινωνίες και άτομα που ακόμα δεν είχαν συνέλθει από το πρώτο χτύπημα και να ανατρέψει εκ νέου όλα τα δεδομένα, – αν υπάρχουν, πια, δεδομένα στην εξαιρετικά ρευστή εποχή που ζούμε.

Ελπίζουμε ότι η ανθρωπότητα θα ξεπεράσει και αυτήν την κρίση. Η επιστημονική πρόοδος δίνει βάσιμες ελπίδες ότι μία ιατρική λύση δεν είναι πια πολύ μακριά. Είναι, όμως, επίσης βέβαιο ότι πολύ δύσκολα θα επιστρέψουμε στην «κανονικότητα» της προ κορονοϊού εποχής. Εκτός από τον τραγικό της απολογισμό σε ανθρώπινες ζωές, η πανδημία θα έχει και μακροπρόθεσμες συνέπειες σε οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο. Και όσο σημαντικό είναι να λαμβάνονται εγκαίρως μέτρα υγειονομικού χαρακτήρα για τον περιορισμό και τη διαχείριση της πανδημίας, το ίδιο σημαντικό είναι οι δημοκρατικοί πολίτες και οι δημοκρατικές κοινωνίες να παραμένουν σε εγρήγορση, ώστε να μην γίνει και αυτή η κρίση καταλύτης για τον περιορισμό και τη διάβρωση των δημοκρατικών κανόνων και ελευθεριών, των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου που είναι οι πυλώνες της σύγχρονης δημοκρατίας. Ειδάλλως, ο κοινωνικός φόβος θα δημιουργήσει ένα Οργουελικό μέλλον.

Είναι δυστυχώς αλήθεια, ότι δεν λείπουν τα παραδείγματα, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη, όπου με πρόσχημα ή με προκάλυμμα τον κορονοϊό, ατομικά και συλλογικά δικαιώματα μπαίνουν και πάλι στο στόχαστρο. Σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, γινόμαστε μάρτυρες της σάρωσης όσων εργατικών δικαιωμάτων έχουν παραμείνει ακόμα, αλλά και μιας επίθεσης στη μικρή λαϊκή ιδιοκτησία, στο πλαίσιο μιας ριζικής αλλαγής του οικονομικού μοντέλου και αναδιανομής του πλούτου προς τα πάνω στρώματα της εισοδηματικής πυραμίδας. Σε πολιτικό επίπεδο, επανέρχεται το φάσμα του αυταρχισμού και της διακυβέρνησης δια των απαγορεύσεων και της καταστολής.

Πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι η δημοκρατία δεν είναι απλά και μόνο ένα τυπικό πολίτευμα, αλλά μία αλυσίδα θεσμών, δικαιωμάτων, ελευθεριών και αξιών που διασφαλίζουν, εκτός από την τυπική της ύπαρξη, την ποιότητά της και την εύρυθμη λειτουργία της. Στις σύγχρονες ευρωπαϊκές κοινωνίες, όπως η ελληνική, περιλαμβάνει και ένα βιοτικό επίπεδο που οπωσδήποτε ορίζεται από πέντε βασικά δικαιώματα: δικαίωμα στην τροφή, δικαίωμα στην υγεία, δικαίωμα στην παιδεία, δικαίωμα στην εργασία, δικαίωμα στη στέγαση. Θα μπορούσαμε να την περιγράψουμε με δύο όρους που οφείλουν να συνυπάρχουν: ελευθερία και αλληλεγγύη.

Αν μάθουμε κάτι από αυτήν την πανδημία, ας είναι αυτό: ότι η ατομική ευθύνη δεν νοείται απομονωμένη από την κοινωνική συνοχή, την αλληλεγγύη και την κρατική μέριμνα. Και ότι, τελικά, τα δημόσια αγαθά, όπως το ΕΣΥ, θα είναι αυτά που θα εξασφαλίσουν την επιβίωση, τόσο των ατόμων, όσο και της κοινωνίας.

*Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό της Βουλής «Επί του… Περιστυλίου!»

...