Γραμμένο από τον ALDO GARZIA στα τελευταία γεννέθλια της Ροσάνα Ροσάντα – Εισαγωγή και επιμέλεια Λευτέρης Στουκογεώργος

Posted on 21 Σεπτεμβρίου, 2020, 7:00 πμ
49 secs

Γραμμένο από τον ALDO GARZIA  δημοσιογράφο κάποτε στο ilmanifesto και συγγραφέα, στις 23 Απρίλη του 2020,  στα τελευταία γενέθλια της Ροσάνα Ροσάντα. Mια σπονδή στη συντρόφισσα, που  μαζί με τον Ινγκράο, τον Πιντόρ, την Καστελίνα το Μάγκρι επηρέασαν την σκέψη της  ιταλικής και μεγάλου μέρους της ευρωπαϊκής αριστεράς και των κινημάτων και καθόρισαν πολιτικές εξελίξεις. Θέσεις , ιδέες και προβληματισμοί ικανές να ανταποκριθούν στο σήμερα, όπως εκφράζει «το πιο βαθυ σκοταδι είναι πριν την αυγή» του Αντ.Σαμαράκη.

Λευτέρης Στουκογεώργος

Πέρασα πολλά χρόνια με την  Rossana Rossanda και το il manifesto που με σχημάτισαν πολιτικά, πολιτισμικά και δημοσιογραφικά.  Θυμάμαι εκεί στις αρχές του ’60, ήταν τέτοιος ο σεβασμός στην προσωπικότητα της που εμείς , εικοσάρηδες , δυσκολευόμαστε να της μιλήσουμε. Είχαμε διαβάσει τα δοκίμια της (μεταξύ των οποίων μια σημαντική συνέντευξη στον Jean-Paul Sartre ) αλλά ο φόβος να μην τα βγάλουμε πέρα στην συζήτηση νικούσε έναντι κάθε άλλης θεώρησης. Την βλέπαμε να περνάει στο διάδρομο, στον 5ο όροφο της via Tomacelli (στα γραφεία τού Ilmanifesto), με κομψότητα μαζί με το σύντροφο της  K. S. Karol και δεν προχωρούσαμε πέρα από ένα χαιρετισμό. Τα καταφέρναμε καλύτερα στις συνελεύσεις τής σύνταξης, όπου τα γεγονότα της ημέρας ευνοούσαν την συλλογική συζήτηση. Χρειάστηκε βέβαια χρόνος για να σπάσει ο πάγος μεταξύ των “νέων” και των “παλιών” της εφημερίδας. Προσωπικά, κάποιες φορές διαφώνησα με τις θέσεις της, όπως είναι φυσικό να συμβαίνει  όταν προσπαθείς να ελευθερωθείς από τους δασκάλους σου, αλλά όπως πολλοί άλλοι νέοι της τότε εποχής της χρωστάω πολλά. Η προσωπικότητα της Rossana Rossanda ήταν τόσο έντονη που της έδωσαν το όνομα ” Η Κύρια της ιταλικής αριστεράς” .

Η ανάγνωση του βιβλίου της Rossanda «Το κορίτσι του περασμένου αιώνα» (2005) ήταν επίσης μια συναρπαστική εμπειρία. Το να γράφεις για τον εαυτό σου έχει πάντα έναν στόχο. Μερικές φορές χρησιμεύει να αναμετρηθείς με τον εαυτό σου, αναζητώντας παύση και διαλογισμό μέσω εκείνης της συγκεκριμένης ψυχαναλυτικής μεθοδολογίας που είναι η αυτοβιογραφία. Κάποια φορά όμως, το να “δίνεις” τον εαυτό σου στους άλλους χρησιμεύει για να εξηγήσεις (και στον εαυτό σου) αυτό που συνέβη, ψάχνοντας ένα διάλογο με όποιον έχει ζήσει αυτή τη ζωή εν μέρει αντανακλαστικά ή δεν έχει καν το βάθος να την καταλάβει. Πρέπει να είναι αυτός ο δεύτερος σκοπός που ώθησε τη Rossanda να διηγηθεί ιστορίες, χρονογραφήματα, κομμάτια ιστορίας της Ιταλίας και της αριστεράς, των Ιταλών κομμουνιστών και του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος. Πράγματι, εδώ και εκεί, προκύπτουν επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις που απευθύνονται σε όποιον κοιτάει δύσπιστα τις πράξεις της γενιάς της Rossanda: «Πώς να καταστήσουμε σαφές ότι το κόμμα ήταν ένα επιπλέον πλεονέκτημα ?», «Πώς να εξηγήσουμε ότι είμασταν κομμουνιστές και συνεχίζουμε να είμαστε? “.

Αυτές οι ερωτήσεις είναι μια ιδιαιτερότητα σε σύγκριση με τα απομνημονεύματα εκείνων που, λιγότερο νέοι ή νεότεροι από την Rossanda, έχουν διανύσει την ιστορία του PCI.  Η Rossanda,  χωρίς να ωραιοποιεί τα δικά της λάθη και εκείνα της ιστορίας στην οποία ανήκε, χωρίς να τα παραβλέπει ή να τα διαγράφει, προσπαθεί να μας εξηγήσει με γεγονότα, λεπτομέρειες, συναντήσεις, δράματα, χαρακτήρες, ταξίδια , αυτή που ήταν η περιπέτεια εκείνων , που γεννήθηκαν στη δεκαετία του 1920, πού έπρεπε να περάσουν άμεσα από τα στάδια της ωριμότητας, επιλέγοντας ποια πλευρά να ακολουθήσουν.

«Αυτές ήταν οι δεκαετίες που μου έμελλε να ζήσω. Και οι Ιταλοί κομμουνιστές έπαιξαν σπουδαίο ρόλο, τουλάχιστον στην άμβλυνση των κοινωνικών ανισοτήτων» μας λέει η Rossanda που περιγράφει το PCI ως μια μεγάλη δύναμη της αριστεράς και ως μια εξαιρετική κοινότητα φτιαγμένη από απλούς ανθρώπους, εργάτες , διευθυντικά στελέχη και διανοούμενους της πρωτοπορίας.

 

Rossana Rossanda e Luigi Pintor

Αυτό το βιβλίο, εκτός από την αυτοβιογραφία μιας εξέχουσας προσωπικότητας της Ιταλικής Αριστεράς που έχει σηματοδοτήσει αρκετές γενιές, μπορεί να διαβαστεί σαν μυθιστόρημα. Τόσο για το στυλ γραφής, σαφές και ουσιαστικό, μερικές φορές ακόμη και ειρωνικό, είτε επειδή ούτε η φαντασία του πιο ευφάνταστου επαγγελματία συγγραφέα θα μπορούσε να είχε τοποθετήσει μια τόσο πλούσια ακολουθία γεγονότων σε μια μόνο ζωή. Η Rossanda ,  γεννήθηκε το 1924 στην Pula της Κροατίας (τότε ιταλική), γνώριζε στην οικογένειά της τις επιπτώσεις του οικονομικού κράχ της κρίσης του 1929. Εκείνη και η αδελφή της Μίμα στάλθηκαν για να ζήσουν στους θείους τους στη Βενετία για να αποφύγουν νά ζήσουν με μειωμένο επίπεδο οικογενειακής ζωής . Έπειτα ήρθαν τα εφηβικά χρόνια, αυτά που σε κάνουν να σιωπάς μπροστά στην ανακοίνωση μιας συμμαθήτριας της να μην επιστρέψει στο σχολείο την επόμενη μέρα επειδή είναι Εβραία. Στη συνέχεια, ξέσπασε πάλι πόλεμος. Η Pula, όπου η Ροσάντα δεν θα επιστρέψει ποτέ πιά, δεν θα είναι πλέον Ιταλική. Η μετακίνηση στο Μιλάνο την έφερε μπροστά την αγωνία του φασισμού, τους βομβαρδισμούς, την πείνα και την ανάγκη να κάνουμε κάτι για να αντισταθούμε στην απλή διαδοχή των γεγονότων. Η συνάντηση με τους κομμουνιστές έγινε με φυσικό τρόπο, σχεδόν σαν να πίνεις τον πρώτο καφέ το πρωί.

“Το κορίτσι του προηγούμενου αιώνα” έζησε στη συνέχεια όλα τα γεγονότα ως πρωταγωνίστρια. Αφησε την πρώτη δουλεία της σε μια εγκυκλοπαίδεια για να αφοσιωθεί πλήρως στην πολιτική δουλειά, αρχικά στη νεοσύστατη Ένωση Ιταλίας-ΕΣΣΔ (με μερικά ταξίδια στη Μόσχα) και στη συνέχεια στην Κομμουνιστική Ομοσπονδία του Μιλάνου. Εξ ου και η ώθηση προς την διεύθυνση της Casa della Cultura στο Μιλάνο (κέντρο σχηματισμού, συναντήσεων και πέρασμα πολλών διεθνών προσωπικοτήτων), κατόπιν τα πρώτα άρθρα για το μηνιαίο Rinascita διευθυνόμενο απο τον Palmiro Togliatti. Σημαντική χρονιά το 1962, όταν η Rossana κλήθηκε στη Ρώμη για να ηγηθεί του Πολιτιστικού Τμήματος του PCI και αργότερα έγινε βουλεύτρια (1963-1968).

 

Lucio Magri, Rossana Rossanda, Eliseo Milani, Luciana Castellina

Η Rossanda είναι μέρος της γενιάς του «νέου κόμματος», εκείνου του μεταπολεμικού, εκείνου που ο Togliatti (με τον οποίο συζητούσε συχνά, φτάνοντας νωρίς το πρωί στην έδρα του PCI ,στις Botteghe Oscure) ήξερε πώς να δομήσει , τοποθετώντας το PCI στο κέντρο των γεγονότων που ακολούθησαν το ένα το άλλο πίσω από το άλλο: από τη μετανάστευση στο Βορρά έως τα πρώτα σημάδια της οικονομικής άνθησης. Ένα εθνικό κόμμα, το οποίο κατάφερε να θεραπεύσει τις διαφορές των ηγετικών ομάδων των προηγούμενων γενεών. Το PCI ήταν ένα κόμμα που κατάφερε να οικοδομήσει αυτονομία από τη Σοβιετική Ένωση, αν και με έναν ατελή τρόπο. Αλλά μετά το θάνατο του Togliatti το 1964 η εσωτερική αντιπαράθεση έγινε έντονη και στο 11ο Συνέδριο του PCI, το 1966 , επισημάνθηκαν οι διαφορετικές πολιτικές / πολιτισμικές επιλογές: η αριστερή τάση, η “Ingraiana” ήταν μία από αυτές. Το 1969 γεννήθηκε το μηνιαίο  il manifesto το οποίο δεν ήταν ανεκτό από το PCI που έφτασε μέχρι την διαγραφή απο το κόμμα όλης της ομάδας του Ilmanifesto:  Rossana Rossanda, Lucio Magri, Luigi Pintor, Aldo Natoli, Luciana Castellina, Eliseo Milani, Valentino Parlato και άλλους πολλούς . Tο 1969 ήταν μια πληγή για τη Rossanda που δεν επουλώθηκε ποτέ . Τα άρθρα, τα βιβλία και τα δοκίμια της  στο  il manifesto   μας συνόδευσαν για δεκαετίες. (Από το 1974 ως το 1984 θα διατελέσει από τα βασικά στελέχη του PdUP ,Partito del Unita Proletaria per il comunismo, μαζί με όλη την ομάδα του ilmanifesto).

 

Για το Independentnews.gr

Λευτέρης Στουκογεώργος

...