, Γιώργος Σταμπουλής*: Μοντέλο ανάπτυξης και καταστροφή – και μία πρόταση, INDEPENDENTNEWS

Γιώργος Σταμπουλής

Όσοι είμαστε – ακόμη; – μακριά από το μέτωπο παρακολουθούμε με αίσθημα παράλυσης τον καπνό από την πυρκαγιά στην Εύβοια, να καλύπτει τη Θεσσαλία, αναλογιζόμενοι πώς καταλήξαμε σε αυτή την καθολική καταστροφή.
Στην κλιμάκωση του κράτους της αντιπαροχής, κάναμε τις πόλεις μας αβίωτες. Πόλεις, προάστια και ύπαιθρος αφέθηκαν στην αγορά της σπέκουλας δίχως σχέδιο, κανόνες και έλεγχο.
Σε ένα διπλό φαύλο κύκλο, από τη μία οι πόλεις και οι λιγότερο προνομιούχοι παγιδεύτηκαν στην εγκατάλειψη του δημοσίου χώρου, δίχως υποδομές και δημόσιους χώρους, ενώ από την άλλη οι πιο εύποροι διέφυγαν από την υποβάθμιση στα «βόρεια» προάστια, όπου η έκρηξη των τιμών γης εκτόπισε τις παραγωγικές δραστηριότητες, κτηνοτροφία, γεωργία, υλοτομία, μελισσοκομία κλπ.
Η σχέση κοινωνίας περιβάλλοντος μεταλλάχθηκε από οργανική συμβίωση σε καταναλωτική. Τα δάση έγιναν αναψυχής αντί για παραγωγικά και οι κάτοικοι απολάμβαναν τη χαρά της άγνοιάς τους. Η μέριμνά τους έγινε από κοινοτική υπόθεση, αρμοδιότητα των υπηρεσιών. Καλλιεργήθηκε με τον ατομισμό η απουσία συλλογικής ένταξης και τοπικής ταυτότητας.
Είναι εμφανής η διαφορά των κατοίκων των προαστίων, με τους κατοίκους της Εύβοιας και της Ηλείας που γνωρίζουν τον τόπο, όπου οι τοπικές κοινωνίες έχουν συσσωρευμένη γνώση του τοπίου και οργανική σχέση με το οικοσύστημα, αλλά και μεταξύ τους (με όλες βέβαια τις συνέπειες της εκτατικής γεωργίας και της διάλυσης του συνεταιριστικού κινήματος). Δεν είναι απλά γείτονες είναι συγχωριανοί.
Δεν ήταν όμως αυτή η κατάσταση αναπόφευκτη. Οι δασολόγοι και οι επιστημονικές ενώσεις έχουν προειδοποιήσει εδώ και δεκαετίες για τις συνέπειες της διάλυσης της δασικής υπηρεσίας, την απουσία και πρόσφατα την ακύρωση των δασικών χαρτών, την εκτός σχεδίου δόμηση, την υποστελέχωση και τελικά διάλυση των φορέων διαχείρισης.
Η ανάπτυξη δίχως σχέδιο, βασισμένη στον ατομισμό αντί για τη συλλογικότητα, είναι πολιτική επιλογή με υψηλό κόστος, για όλους εκτός από τους λίγους που ωφελούνται.
Είναι κρίσιμο να μην αφήσουμε και αυτή την τραγωδία να περάσει δίχως ουσιαστική μάθηση, δίχως ριζικές αλλαγές. Δεν είναι ουτοπικό και ανέφικτο, είναι θέμα αποφασιστικότητας και σχεδιασμού. Ουτοπικό και ανόητο είναι να περιμένεις να αλλάξει η κατάσταση δίχως να αλλάζεις το σύστημα και τον τρόπο σκέψης και δράσης.
Να μην εγκαταλειφθεί ο τόπος, στη λογική της εκκένωσης της «κυβέρνησης των αρίστων». Να θεμελιώσουμε ένα νέο παράδειγμα, να αναπτυχθούν οι τοπικές κοινωνίες με υποδομές (δίκτυα, παιδεία, υγεία), μηχανισμούς υποστήριξης και συλλογικές δομές (τα καλά παραδείγματα δεν λείπουν).
Υπάρχουν πιο ειδικοί από εμένα για να αναλύσουν και να προτείνουν, θέλω όμως να καταθέσω σε αδρές γραμμές μία πρόταση που προέκυψε και από τη θητεία μου στην αυτοδιοίκηση.
Αντί να καταργούνται οι φορείς περιβαλλοντικής διαχείρισης να αναπτυχθούν και να καλύψουν όλη την επικράτεια. Οι δασικές υπηρεσίες να εξελιχθούν σε φορείς περιβαλλοντικής διαχείρισης. Να οργανωθούν και στελεχωθούν με όλες τις απαραίτητες ειδικότητες, δασολόγους, βιολόγους, ορνιθολόγους, μηχανικούς, γεωτεχνικούς κλπ. Με μόνιμο προσωπικό για τη διαχείριση, παρακολούθηση, πρόληψη και καταπολέμηση όλων των απειλών του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος. Να συμμετέχουν στη διοίκησή τους – σε συμβουλευτικά όργανα και όργανα διαβούλευσης – η τοπική αυτοδιοίκηση και οι τοπικές κοινωνίες. Με ουσιαστική αρμοδιότητα στον ύπαιθρο και αστικό χώρο.
Να επενδύσουμε στο μέλλον των επόμενων γενεών σε αυτό τον τόπο
* Γιώργος Σταμπουλής – Επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
independentnews