Ασυγκράτητη η κλιματική κρίση

Posted on 01 Μαΐου, 2021, 12:51 μμ
26 secs

 

Του Ιωσήφ Σινιγάλια*

ΙNDEPEDENTNEWS.GR

Στις 3 του Απρίλη 2021, η συγκέντρωση στην ατμόσφαιρα του διοξείδιού του άνθρακα (CO2) έφτασε στο επίπεδο των 421,21 μερών ανά εκατομμύριο (ppm), την μεγαλύτερη τα τελευταία 800.000 χρόνια (όπως προκύπτει από την ανάλυση των  κώνων πάγου των παγετώνων)!

H πληροφορία έρχεται από το παρατηρητήριο Mauna Loa, στη Χαβάη, που από την δεκαετία του 1950, καταγράφει τα στοιχεία σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ποσότητα αυτή είναι μιάμιση φορά μεγαλύτερη από την προβιομηχανική περίοδο (278 ppm) και σηματοδοτεί μια πορεία  επιδείνωσης της ατμόσφαιρας εκτός ελέγχου

.  Στο επίπεδο των 556 ppm (διπλασιασμός), η αναμενομένη υπερθέρμανση του πλανήτη υπολογίζεται ότι θα ανέλθει στους 2,3-4,5οC, μακριά από του στόχους της συμφωνίας των του Παρισιού (κάτω από τους 2οC). Για το 2024 Ο Διεθνής Οργανισμός Μετεωρολογίας (WMO) εκτιμά ότι υπάρχουν αρκετές πιθανότητες, η μέση θερμοκρασία του πλανήτη να εχει αυξηθεί κατά 1,5οC, ενώ το χειρότερο σενάριο αναμένεται να  συμβεί περί το 2060, ακυρώνοντας η περιορίζοντας ολες τις εφαρμοσμένες πολιτικές ανάσχεσης των εκπομπών αέριων του θερμοκηπίου (ΑτΘ). ”Παρόλο που ο διπλασιασμός CO2  δεν έχει καμία φυσική σημασία, μπορεί ωστόσο να θεωρηθεί ορόσημο, που υπογραμμίζει πως  οι άνθρωποι έχουν ήδη αλλάξει τη σύνθεση της παγκόσμιας ατμόσφαιρας και αύξησαν την ποσότητα ενός αερίου που υπερθερμαίνει το παγκόσμιο κλίμα”, έγραψε το U.K. Met Office.

Ακόμη και αν καταφέρουμε να περιορίσουμε δραστικά τις εκπομπές ΑτΘ, ο πλανήτης θα συνεχίζει να υπερθερμαίνεται για πολλά ακόμη χρόνια, γιατί οι συγκεντρώσεις των παραχθέντων, τα τελευταία χρόνια ΑτΘ, θα παραμείνουν στην ατμόσφαιρα. Η παροδική, λόγω περιορισμών της πανδημίας, μείωση των εκπομπών (-6%), ήδη εχει αντιστραφεί και αναμένεται αύξηση κατά 5% για το 2021.

Οι εκπομπές CO2 στην ατμόσφαιρα προέρχονται από ανθρωπογενείς δραστηριότητες, κυρίως από την καύση του άνθρακα (παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, μεταφορές, θέρμανση χώρων κλπ. ), είναι δε,  αποδεδειγμένα, η κυριότερη πηγή υπερθέρμανσης του πλανήτη, που βαδίζει σταθερά  στο οριακό επίπεδο των 2οC. Σήμερα εκτιμάται ότι 40 δις τόνοι εκπέμπονται ετησίως στην ατμόσφαιρα, δηλ. ανά κεφαλή περίπου 4,93 τόνοι, ενώ για την Ελλάδα το 2019 η ποσότητα ήταν 5,89 τόνοι. (Πηγή : Knoema.com).Ο παγκόσμιος στόχος είναι να περιοριστεί η ποσότητα στους 2 τόνους/κεφ. ανά έτος.

Η μισή ποσότητα του CO2 διαχέεται στην ατμόσφαιρα (παραμένει έως και 100 χρόνια) και το ένα τέταρτο διαλύεται στους ωκεανούς, οδηγώντας σε οξίνιση και καταστροφή πολλών θαλασσίων οικοσυστημάτων. Ο παρακολούθηση της διακίνησης του CO2 μεταξύ ατμόσφαιρας , ωκεανών  και εδαφών είναι θεμελιώδους σημασίας για τον έλεγχο του κλίματος.  Η άποψη της Kate Marvel, κλιματολόγου της NASA, είναι ότι : ”η υπερθέρμανση του πλανήτη από τις εκπομπές CO2 είναι ποιο βέβαιη και τεκμηριωμένη από ότι είναι το κάπνισμα σαν αιτία καρκίνου”.

Το δεύτερο ΑτΘ, το μεθάνιο (παραμένει μέχρι 12 χρόνια στην ατμόσφαιρα), επίσης, παίζει σημαντικό ρόλο στην αλλαγή του κλίματος, καταγράφοντας μεγάλη αύξηση συγκεντρώσεων, που προέρχονται από την γεωργία και την βιομηχανοποιημένη κτηνοτροφία και από την επεξεργασία του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Το CO2  είναι περίπου οκτώ φορές πιο άφθονο στην ατμόσφαιρα της Γης, αλλά το μεθάνιο είναι πιο επιβαρυντικό στη θέρμανση της ατμόσφαιρας. Το εξαφθοριούχο θείο (μονωτήρες), έφτασε επίσης στη μέγιστη συγκέντρωση όλων των εποχών και ο ρυθμός αύξησής του στην ατμόσφαιρα έχει διπλασιαστεί από το 2003. Το εξαφθοριούχο θείο είναι επίσης χιλιάδες φορές πιο ισχυρό (23.900 φορές περισσότερη θερμογόνο ισχύ  από ότι το CO2), ενώ μπορεί να «κολλήσει» στην ατμόσφαιρα για περισσότερο από τρεις χιλιετίες.

Η εκτίναξη των συγκεντρώσεων CO2 στο ύψος των 421,21 ppm εχει τρομοκρατήσει πολύ λίγους, εχει ανησυχήσει αρκετούς και εχει αφήσει αδιάφορους κάποιους.  Σε αυτούς τους τελευταίους βρίσκουν χώρο και οι αμφισβητίες και οι αρνητές της βασικής υπόθεσης, ότι η κλιματική κρίση είναι υπαρκτή και ότι οι ανθρώπινες δραστηριότητες  είναι η κύρια αιτία. Υπάρχει και μια δυναμική μειοψηφία που μετατρέπει και ανατρέπει τα επιστημονικά δεδομένα σε προϊόντα υπερβολής η και συνομωσίας…

Στην Ευρώπη μια  έρευνα YouGov του 2019 αναδεικνύει ότι ένα περίπου ένα 2% του πληθυσμού αρνείται ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα, ενώ αυτοί που πιστεύουν ότι, ναι μεν υπάρχει το πρόβλημα, αλλα δεν ευθύνεται γιαυτό ο ανθρώπινος παράγοντας, κυμαίνεται γύρω στο 4%. Ένα 38% αναγνωρίζει μερικώς την ευθύνη του ανθρώπου, ενώ ένα πλειοψηφικό 51% αποδέχεται ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα εχει την κύρια ευθύνη για την κλιματική κρίση (ένα 7% δεν ήταν σε θέση να δώσει κάποια απάντηση).

Η μειοψηφία των αμφισβητιών και αρνητών είναι πολυσύνθετή και δυναμική  στις τοποθετήσεις της. Σύμφωνα με νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο του Καμπριτζ , εχει εντοπίσει 12 επιχειρήματά (βλέπε WF Lamb “discourses of climate delay”-Cambridge.org/sus), κάποια βάσιμα και αυθεντικά, κάποια αλλα προϊόν άγνοιας και παραπληροφόρησής και αλλα προϊόντα μιας συνομωσιακής αντίληψης. Αυτά τα  επιχειρήματα, που υποστηρίζονται από πολιτικούς και προσωπικότητες της βιομηχανίας, είναι ένας πιο λεπτός τρόπος υποβάθμισης της ανάγκης για δράση για την κλιματική αλλαγή από την πλήρη άρνηση, αλλά όχι λιγότερο διαβρωτική για τις προσπάθειες μετριασμού των επιβλαβών κλιματικών επιπτώσεων και  φιλτράρονται γρήγορα στη δημόσια συνείδηση. Αντί να υποστηρίζουν ότι η κλιματική αλλαγή δεν υπάρχει, τώρα υποστηρίζουν ότι είναι πολύ αργά, πολύ δύσκολα, πολύ αμφιλεγόμενα, πολύ άδικα, πολύ βιαστικά, για να λάβουν σοβαρά μέτρα για την κλιματική αλλαγή.

Η αντιμετώπιση αυτών των θέσεων, συχνά με κάποια βάση και με καλή πίστη, προϋποθέτει κατάλληλη πληροφόρηση και κοινωνική εμπλοκή. Είναι αυτό που ο Δρ. William Lamb, αποκαλεί «στρατηγική εμβολιασμού» ενάντια στην παραπληροφόρηση σχετικά με την κλιματική αλλαγή.

Η κλιματική κρίση και οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών και ως εκ τούτου η αντιμετώπιση της δεν μπορεί παρά και αυτή να είναι πολιτική. Στον χώρο της αριστεράς η έλλειψη σαφούς τοποθέτησης πάνω σε θεμελιώδεις πλευρές της οικολογικής μετάβασης (όπως τα λάθη ενεργειακής πολιτικής πχ. στην εκχώρηση χερσαίων και θαλάσσιων οικοπέδων για έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων, και προώθησης της γεωπολιτικής πολιτικής αγωγών φυσικού αερίου, Est med), σε συνδυασμό με την χάραξη ενός κοινωνικά δίκαιου μεταβατικού προγράμματος , δεν μπορέσαν να συγκροτήσουν , μέχρι τώρα ένα ισχυρό, πειστικο και συνεπές πρόγραμμα οικολογικής μετάβασης , αφήνοντας χώρο (ακόμη και στο εσωτερικό της) για ανάπτυξη θέσεων που μπορεί να συμβάλουν στον αποπροσανατολισμό. Τέτοια θέματα όπως η χωροταξία των ΑΠΕ, η χρήση των «μεταβατικών» μορφών ενέργειας (ΦΑ) και των αγωγών μεταφοράς και διανομής, καθώς και το πλαίσιο και οι όροι συνεργασίας με τα επενδυτικά κεφάλαια, παραμένουν θέματα που χρήζουν άμεσης, συλλογικής, συζήτησης, προκειμένου να εξοπλιστεί το πρόγραμμα και να αντιμετωπίσει την επέλαση της νεοφιλελεύθερης αντίληψης, που εχει υπερτροφικές βεβαιότητές και ελάχιστές παραγωγικές αμφιβολίες…

*O Iωσήφ Σινιγάλιας είναι Μηχανολόγος-Μηχανικός

...