Έφη Γιαννοπούλου*: Η συγκυρία ανοίγει χώρο για παρεμβάσεις

Posted on 23 Ιουνίου, 2020, 11:53 πμ
4 secs

Η πρωτόγνωρη εμπειρία της πανδημίας και του lockdown έχει αφήσει το χώρο του πολιτισμού σε μια κατάσταση αμηχανίας και ακραίας ανασφάλειας. Ανάμεσα σε ένα υπουργείο που ολιγωρεί και παίρνει μέτρα ανεπαρκή υπό τη διαρκή πίεση των καλλιτεχνών και στους ίδιους τους εργαζόμενους στο χώρο του πολιτισμού που μοιάζουν να επιστρέφουν στο πεδίο του συλλογικού διατυπώνοντας αιτήματα και προτάσεις που υπερβαίνουν την παρούσα συνθήκη, αναδεικνύεται τόσο ως έλλειψη όσο και ως ευκαιρία το ζήτημα μιας συγκροτημένης περιφερειακής πολιτικής στον πολιτισμό. Αν και αυτό θα απαιτούσε κατάλληλο σχεδιασμό από την κεντρική εξουσία, η τοπική αυτοδιοίκηση τόσο στον πρώτο όσο και στο δεύτερο βαθμό διαθέτει εργαλεία για να ανταποκριθεί. Η συγκυρία ανοίγει ένα χώρο για τέτοιες παρεμβάσεις.

Η ενεργοποίηση της τοπικής αυτοδιοίκησης θα μπορούσε να λειτουργήσει διπλά, αφενός ως στήριξη των εργαζόμενων στις τέχνες και ευρύτερα στον πολιτισμό, αφετέρου ως ευκαιρία για τον επαναπροσδιορισμό και την αναβάθμιση της ίδιας της πολιτικής στρατηγικής με πολλαπλά οφέλη. Ενώ εκτυλισσόταν η υγειονομική κρίση και το lockdown κάποιοι Δήμοι (ενδεικτικό μόνο παράδειγμα ο Δήμος Λάρισας) ανακοίνωσαν μέτρα στήριξης των καλλιτεχνών και ζήτησαν την κατάθεση προτάσεων προς χρηματοδότηση. Η δημοτική αρχή της Αθήνας στις 13 Μαΐου ανακοίνωσε τη δωρεάν παραχώρηση χώρων του Δήμου για την παρουσίαση καλλιτεχνικών δράσεων, ενώ στη συνέχεια με πρωτοβουλία της παράταξης της Ανοιχτής Πόλης κατατέθηκε ένα αρκετά αναλυτικό σύνολο προτάσεων για στήριξη του χώρου του πολιτισμού, στο οποίο συμπεριλαμβάνονταν όλες οι τέχνες και ποικίλοι τρόποι στήριξης και ενίσχυσης του καλλιτεχνικού δυναμικού της πόλης (από την προσωρινή απαλλαγή των επιχειρήσεων πολιτισμού από τα δημοτικά τέλη μέχρι την αγορά έργων για τη Δημοτική Πινακοθήκη και βιβλίων για τη Δημοτική Βιβλιοθήκη, από ευνοϊκούς όρους για την υλοποίηση κινηματογραφικών παραγωγών μέχρι την αγορά παραστάσεων και συναυλιών). Οι προτάσεις της Ανοιχτής Πόλης υιοθετήθηκαν και ψηφίστηκαν από το δημοτικό συμβούλιο την 1η Ιουνίου και αναμένουμε να δούμε πώς θα υλοποιηθούν.

Πρέπει, ωστόσο, να επισημάνουμε πως δεν επαρκεί η δωρεάν παραχώρηση χώρων, όταν τόσο οι πόροι για την παραγωγή όσο και η προσδοκία οικονομικής ανταποδοτικότητάς της είναι περιορισμένοι. Είναι επίσης αναγκαίο να αντιληφθούμε πως η στήριξη στην τέχνη και στον πολιτισμό δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην πραγματοποίηση παραστάσεων και συναυλιών, αγνοώντας τόσο τις άλλες τέχνες, όσο και άλλες πλευρές του καλλιτεχνικού έργου όπως την έρευνα και τον πειραματισμό, τα εκπαιδευτικά προγράμματα, τη δημιουργία ψηφιακών αρχείων και εφαρμογών, τα καλλιτεχνικά grants και residencies, την κοινωνική δράση, την εμπλοκή των καλλιτεχνικών ομάδων στην κοινωνική ζωή και την καθημερινότητα των πολιτών.

Το πεδίο εφαρμογής τέτοιων παρεμβάσεων είναι ευρύ, μπορεί να αφορά υπάρχοντες θεσμούς των Δήμων (ΔΗΠΕΘΕ, δημοτικές πινακοθήκες και βιβλιοθήκες, εκθεσιακούς χώρους), αλλά και ανεξάρτητους χώρους πολιτισμού που στην παρούσα συνθήκη χρειάζονται πολλαπλή στήριξη. Μπορεί να συνδέεται με την ανάδειξη του πολιτιστικού αποθέματος ενός τόπου, αλλά και με τη στήριξη του τοπικού καλλιτεχνικού δυναμικού, αλλά μπορεί και να αποτελέσει ευκαιρία για άνοιγμα σε συνεργασίες μεταξύ διαφορετικών περιφερειών ή μεταξύ περιφέρειας και κέντρου. Χρειάζεται οπωσδήποτε σχεδιασμός και στοχοθεσία, αλλά εξίσου χρειάζεται διαφάνεια στις διαδικασίες και καλές πρακτικές στις εργασιακές σχέσεις, προκειμένου να αντιμετωπιστούν παθογένειες που ανέδειξε με τρόπο εκκωφαντικό η παρούσα κρίση.

Οι καλλιτέχνες και οι εργαζόμενοι στον πολιτισμό αναζητούν αυτήν τη στιγμή διεξόδους επιβίωσης τόσο σε πρακτικό όσο και σε δημιουργικό επίπεδο. Η τοπική αυτοδιοίκηση έχει μια ευκαιρία να επενδύσει στον πολιτισμό και στην αναβάθμιση της πολιτιστικής της στρατηγικής, αναζητώντας κάθε είδους πόρους, εθνικούς ή ευρωπαϊκούς, που ενδεχομένως θα είναι αυξημένοι και ευκολότερα προσβάσιμοι λόγω της συγκυρίας. Ξεκινώντας από έναν επαναπροσανατολισμό των συνηθισμένων θερινών πολιτιστικών της δράσεων, που στoχεύουν μέχρι σήμερα και με λίγες εξαιρέσεις κυρίως στο τουριστικό κοινό, αλλά και εκπονώντας για το χειμώνα που έρχεται ένα συνολικό σχέδιο για τον πολιτισμό με γνώμονα τόσο τη στήριξη των επαγγελματιών του χώρου, όσο και την αναβάθμιση της δικής της παρέμβασης στις τοπικές κοινωνίες.

* Μεταφράστρια και δημοτική σύμβουλος με την Ανοιχτή Πόλη στην Αθήνα.

 

H EΠΟΧΗ

...